Hazinenin cuma günü yayımladığı rapora göre Güney Kıbrıs, 2026'nın ilk dokuz ayında önceki yıllara kıyasla daha yüksek devlet geliri ve harcaması kaydetti. Kalkınma harcamalarının uygulanması da hızlandı.
Hükümet ocak ile eylül arasında 7,51 milyar euro gelir topladı. Bu tutar, yıllık bütçelenen gelirin yüzde 70'ine denk geliyor. Gerçekleşen harcama ise 7,01 milyar euro oldu ve yıllık harcama ödeneğinin yüzde 61'ini oluşturdu.
Bu rakamlara göre, borçlanmayla ilgili nakit akışları hesaba katılmadan önce, dönemde hükümet gelirleri harcamayı yaklaşık 500 milyon euro aştı.
2025'in aynı dönemiyle karşılaştırıldığında gelirler 670 milyon euro arttı. Harcamalar ise 410 milyon euro yükseldi.
Rapor ayrıca kalkınma harcamalarının hızında bir iyileşme olduğunu vurguladı. Eylül sonu itibarıyla yıllık ödeneğin yüzde 44'ü kullanıldı. Geçen yılın aynı döneminde bu oran yüzde 41, 10 yıllık ortalama ise yüzde 36 idi.
2026 bütçesinde kalkınma harcamaları için ayrılan 1,62 milyar euronun 711,6 milyon eurosu eylül sonuna kadar harcandı.
Yüksek vergi gelirleri devlet gelirlerini artırıyor
Hükümet gelirindeki artış esas olarak doğrudan ve dolaylı vergilerden gelen daha güçlü tahsilatlardan kaynaklandı.
Doğrudan vergi gelirleri, 2025'in ilk dokuz ayına kıyasla 480 milyon euro, yani yüzde 17 arttı. Bu gelir 2,58 milyar eurodan 3,05 milyar euroya yükseldi.
Artışın başlıca nedeni, hem bireylerden hem de şirketlerden alınan gelir vergisi tahsilatlarındaki yükselişti. Bu iki kalemin toplamı 470 milyon euro arttı.
Dolaylı vergiler 250 milyon euro, yani yüzde 8 arttı ve yaklaşık 3,25 milyar euroya ulaştı.
Bunun büyük kısmı katma değer vergisi (KDV) tahsilatlarındaki artıştan geldi. KDV gelirleri 270 milyon euro yükseldi. 2025'te 2,29 milyar euro olan bu gelir 2026'da 2,56 milyar euroya çıktı.
Genel olarak vergi gelirlerindeki artış, dönemde hükümet gelirlerindeki yükselişi fazlasıyla karşıladı.
Devlet parası nereye gidiyor
Toplam devlet harcaması, 2025'in ilk dokuz ayında 6,60 milyar euroydu. Bu yıl ise 7,01 milyar euroya çıktı.
En büyük harcama kalemi olan maaşlar, emekli maaşları ve ikramiyeler 2,45 milyar euroda sabit kaldı. Bu rakam geçen yılın aynı dönemiyle aynı.
Sosyal yardım harcamaları 100 milyon euro, yani yüzde 7 arttı. Bu harcama 1,37 milyar eurodan 1,47 milyar euroya yükseldi.
Hazine, artışın başlıca sağlık yardımlarındaki 40 milyon euroluk yükselişten kaynaklandığını belirtti. Eğitim ve sosyal refah yardımları ise her biri 20 milyon euro arttı.
Transfer ve hibeler de yükseldi. Bu kalem bir yıl önce 1,31 milyar euroydu, şimdi 1,42 milyar euro. Yani 110 milyon euro, yüzde 9'luk bir artış var.
Bunun temel nedeni, genel hükümetin Sosyal Sigorta Fonu'na yaptığı katkıdaki 30 milyon euroluk artış. Bu katkı 500 milyon eurodan 530 milyon euroya çıktı.
Avrupa Birliği'nin brüt milli gelire dayalı öz kaynağıyla bağlantılı katkı da 70 milyon euro arttı. Bu katkı 160 milyon eurodan 230 milyon euroya yükseldi.
İşletme ve diğer harcamalar 150 milyon euro arttı. 2025'te 590 milyon euro olan bu harcama, bu yıl 740 milyon euroya ulaştı.
Bu artışın içinde savunma ve polislik için ayrılan 70 milyon euroluk ek ödenek de var. Bu kalemdeki harcama 180 milyon eurodan 250 milyon euroya çıktı.
Genel işletme giderleri 30 milyon euro artarak 250 milyon euroya yükseldi. Danışmanlık ve araştırma hizmetlerine yapılan harcama ise 20 milyon euro artışla 70 milyon euroya çıktı.
Tazminat ödemeleri ve yasal giderler de 20 milyon euro artarak 40 milyon euroya ulaştı.
Öte yandan eylül sonu itibarıyla devletin borçlanma maliyetleri 460 milyon euro oldu. Bu tutar, 2025'in aynı döneminde kaydedilen 480 milyon eronun biraz altında.
Bu maliyetler faiz ödemeleri ve bunlarla ilgili giderleri kapsıyor.
Kalkınma harcamaları hız kazanıyor
Raporun kalkınma harcaması verileri, kamu yatırımlarının ve diğer kalkınmayla ilgili tahsislerin nasıl kullanıldığını ayrıntılı olarak gösteriyor.
Sermaye harcaması eylül sonu itibarıyla 243,6 milyon euroya ulaştı.
En büyük kalem, 49,3 milyon euroluk yol ağı harcamaları oldu. Bunu 39,5 milyon euroyla inşaat projeleri izledi.
Devletin arazi ve binalara yaptığı harcama 24,5 milyon euroya ulaştı. Hükümet binalarının inşası, genişletilmesi ve iyileştirilmesine ise 23,1 milyon euro ayrıldı.
Ekipman alımları 22,6 milyon euro tuttu. Diğer varlıkların edinimi ise 19,9 milyon euroya ulaştı.
Kanalizasyon ve su sistemlerine 18,1 milyon euro harcandı. Okul inşaatı, genişletme ve iyileştirme çalışmaları ise 16,3 milyon euro tuttu.
Sabit ve mobil makine alımları 11,6 milyon euroya ulaştı.
Ayrıca ortak finansmanlı projeler ve diğer finansman harcamaları için 216,6 milyon euro harcandı.
Bu kategorideki en büyük pay, hükümet dışı kuruluşlar tarafından yürütülen ortak finansmanlı projelere ayrılan 93,7 milyon euroydu.
AB İç İşleri Fonları kapsamında finanse edilen projeler 18,8 milyon euro aldı. Sanayi ve Teknoloji Hizmet Programı da aynı tutarı, yani 18,8 milyon euro aldı.
Dört yaşına kadar çocukların kreş ücretlerini ve yemeklerini destekleyen program 15,7 milyon euro, Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Teşvik Programı ise 8,8 milyon euro aldı.
Diğer harcamalar arasında Evleri Kurtar ve Yükselt Programı için 7,5 milyon euro vardı. Beceri uyumsuzluklarını gidermeye, yeni bir değerlendirme sistemi getirmeye ve dijital dönüşümü desteklemeye yönelik girişimler 6,3 milyon euro aldı. Avrupa rekabet programlarına ise 5,5 milyon euro ayrıldı.
Ortak finansmanlı inşaat projeleri 4,8 milyon euro tuttu. Elektrikli hareketliliğin teşvikine 4,7 milyon euro, yeni iş faaliyetlerinin desteklenmesine ise 4,1 milyon euro harcandı.
Hibe, katkı ve sübvansiyonlar toplamda 168,3 milyon euroya ulaştı.
En büyük pay 93 milyon euroyla Kıbrıs Üniversitesi'ne gitti. Bunu 48,4 milyon euroyla Kıbrıs Teknoloji Üniversitesi izledi.
Kıbrıs Açık Üniversitesi 9,1 milyon euro, Kıbrıs Enstitüsü 5,8 milyon euro, Kıbrıs Nöroloji ve Genetik Enstitüsü ise 4,8 milyon euro aldı.
Kalkınmayla ilgili sosyal yardımlar kapsamında ayrıca 40,9 milyon euro ayrıldı.
Bunun 21,9 milyon euroluk kısmı eğitim ve sağlık yardımlarına gitti. 7,9 milyon euroluk kısmı Yenilenebilir Enerji Kaynakları ve Enerji Tasarrufu Fonu'na yapılan hibeye, 7,1 milyon euroluk kısmı kültürel yardımlara, 2,5 milyon euroluk kısmı ise konut yardımlarına ayrıldı.
Tam yıllık bütçe daha yüksek gelir ve harcama öngörüyor
Hazine ayrıca nakit esasına göre hazırlanan 2026 yılı genel mali çerçevesini de açıkladı. Bu esas, dönem içinde alınan ve ödenen paraların kaydedilmesi anlamına geliyor.
Devletin tam yıllık bütçesi 10,78 milyar euro gelir öngörüyor. Bu tutar, 2025'teki 10,31 milyar euroya kıyasla yüzde 5'lik bir artış anlamına geliyor.
Toplam harcama bütçesi 11,53 milyar euro. Bu rakam geçen yılki 11,13 milyar euroya göre yüzde 4 artış demek.
Öngörülen gelir artışının başlıca nedeni, doğrudan vergilerde öngörülen 130 milyon euroluk ek gelir ve hibelerdeki 330 milyon euroluk artış.
Harcama tarafında planlanan artışın en büyük payını işletme giderleri oluşturuyor. Bu giderlerin 320 milyon euro artması bekleniyor.
Bütçe ayrıca 1,9 milyar euroluk borçlanmayla ilgili girişleri ve 2,28 milyar euroluk çıkışları öngörüyor.
Gerçekleşen borçlanmayla ilgili girişler ise 2026'nın ilk dokuz ayında 1,35 milyar euro oldu. 2025'in aynı döneminde bu rakam yalnızca 70 milyon euroydu.
Borçlanmayla ilgili çıkışlar 2,14 milyar euroya ulaştı. Bir yıl önce bu rakam 160 milyon euroydu.
Bu rakamlar, dönemde hükümetin borçlanma ve borç geri ödemelerindeki büyük hareketliliği yansıtıyor. Bu işlemler, olağan devlet gelir ve harcamasından ayrı olarak kaydediliyor.
Nitekim rapor, vergi tahsilatlarının güçlendiğini, kamu harcamalarının arttığını ve kalkınma projelerinin önceki yıllara göre daha hızlı ilerlediğini gösteriyor. Eylül sonu itibarıyla yıllık kalkınma bütçesinin neredeyse yarısı kullanılmış durumda.
