Güney Kıbrıs Rum Yönetimi Başkanı Nikos Christodoulides, Cuma günü yaptığı açıklamada, Kıbrıs'ın Münhasır Ekonomik Bölgesi'nde (MEB) henüz ayrılmamış bloklarda doğal gaz arama ve sondaj haklarının tahsisi için "enerji devleriyle görüşmeler yürüttüklerini" duyurdu.
Christodoulides, "Tahsis edilen blokların yanı sıra, diğer blokların tahsisi için de enerji devleriyle görüşüyoruz. Amacımız; Mısır, İsrail, Kıbrıs Cumhuriyeti ve bölgemizdeki diğer ülkelerle işbirliği içinde Doğu Akdeniz'de Avrupa için alternatif bir enerji koridoru yaratmak" dedi.
Avrupa Birliği üyesi ülkelerin enerji güvenliğinin en yüksek öncelik olduğunu vurgulayan Başkan, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından Avrupa ülkelerinin Rus gazına olan bağımlılığını azaltma çabalarıyla birlikte alternatif enerji kaynaklarının önem kazandığına dikkat çekti.
Bu doğrultuda hükümetin belirli bir plan ve tasarım üzerinde çalıştığını belirten Christodoulides, Vasiliko'da planlanan doğal gaz sıvılaştırma terminaline doğal gazın ulaştırılmasını tamamlamayı hedeflediklerini söyledi.
"Bu çok önemli bir konu. İhaleler açıldı. Süreç ilerliyor" diyerek sözlerini sürdüren Başkan, projenin hızlandırılacağının altını çizdi.
Vasiliko'da sıvılaştırma terminali inşa etme çalışmaları iki yılı aşkın süredir durma noktasındaydı. Çinli China Petroleum Pipeline Engineering Co konsorsiyumu ve Metron Energy Applications SA'nın birlikte oluşturduğu CPP-Metron Konsorsiyumu (CMC), Temmuz 2024'te inşaat için hükümetle yaptığı sözleşmeyi feshetmişti.
CMC, kamu doğal gaz altyapı şirketi Etyfa'yı "zorbalıkla" suçlamış ve kendilerini "yıllarca uygun veya zamanında ödeme yapılmadan" çalışmaya bırakmakla itham etmişti. Kıbrıs'a getirilmesi planlanan Yüzer Depolama ve Gazlaştırma Ünitesi'nin (FSRU) ise sertifikalandırma yapılmadan Malezya'da demirli kaldığı belirtilmişti.
FSRU, Etyfa ve CMC arasındaki temel anlaşmazlık noktalarından biriydi. CMC, geminin Şanghay'da hazır olduğunu, Etyfa'nın ise "anlaşılmaz bir şekilde teslim almayı reddettiğini" ve ödeme vadelerini sık sık kaçırdığını savunuyordu.
Yine Temmuz 2024'te Avrupa Komisyonu, Kıbrıs Cumhuriyeti'nden terminal için hibe olarak ödenen yaklaşık 69 milyon Euro'yu geri ödemesini talep etmişti. Enerji Bakanlığı, Avrupa Komisyonu'ndan inşaat projesi ihalesinin "değerlendirme döneminde meydana gelen olası usulsüzlükleri" listeleyen bir mektup almıştı.
Kıbrıs Cumhuriyeti, LNG projesi için sözleşmeyi Aralık 2019'da imzalamıştı. Projenin tamamının 22 ay içinde tamamlanması öngörülüyordu.
Kıbrıs'ın MEB'inde, İtalyan enerji şirketi Eni ve Fransız Total, 6, 7, 8 ve 11 numaralı blokların haklarını ortak olarak elinde bulunduruyor. 12 numaralı blokün hakları ise Macar firması MOL, Amerikan çok uluslu şirketi Chevron ve İsrail enerji şirketi NewMed Energy tarafından ortaklaşa kullanılıyor.
İtalyan Eni ve Koreli Kogas, geçen yıla kadar 2, 3 ve 9 numaralı blokların haklarını ortak olarak elinde tutuyordu, ancak lisansları geçen yıl yenilenmeden sona erdi.
Dönemin Enerji Bakanı George Papanastasiou, 2 ve 9 numaralı bloklarda "araştırma ve keşif çalışmalarının tamamlandığını", ancak "doğal gazı müjdeleyecek bir bulguya rastlanmadığını" açıklamıştı.
