Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, cumartesi günü Şam'a ulaştı. Bu, 2009'dan bu yana, yani iç savaş başlamadan önce, görevdeki bir BM Genel Sekreteri'nin Suriye'ye yaptığı ilk ziyaret oldu. İç savaş yüz binlerce kişinin ölümüne ve milyonlarca kişinin yerinden edilmesine yol açmıştı.
Guterres, Şam'a varışının ardından X hesabından yaptığı paylaşımda, "Birleşmiş Milletler, Suriye'nin bu kritik dönemecinde yanında" dedi ve ziyaretini bir "dayanışma ziyareti" olarak nitelendirdi. Uluslararası topluma Suriye halkını desteklemek için "hiçbir çabadan kaçınmama" çağrısında bulundu.
Devlet haber ajansı SANA'ya göre, Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara, Guterres'i Şam'daki cumhurbaşkanlığı sarayında kabul etti.
El Kaide'nin Suriye kolu eski lideri olan Şara, Kasım 2025'e kadar BM Güvenlik Konseyi tarafından terörle bağlantılı olarak uygulanan yaptırımlar kapsamındaydı.
Guterres'in ziyareti, isyancıların 2024 sonlarında Devlet Başkanı Beşşar Esad'ı devirmesinin ardından Suriye için bir başka dönüm noktası oldu. Bu gelişme, 2011'de başlayan savaşı sona erdirdi ve İslamcı liderliğindeki bir yönetimin kontrolünde geçiş dönemini başlattı.
Guterres, o dönemde Esad yönetimindeki "Suriye diktatörlüğünün sona ermesini" bölge için bir umut işareti olarak tanımlamıştı.
BM Sözcüsü Stephane Dujarric, salı günü yaptığı açıklamada, BM Genel Sekreteri'nin ayrıca Dışişleri Bakanı Esaad eş-Şeybani, diğer hükümet yetkilileri ve Suriye sivil toplum temsilcileriyle de görüşeceğini söyledi.
SURİYE KÜRESEL SAHNEYE DÖNÜYOR
Dujarric, Guterres'in ülkenin "yalnızca çatışmadan kurtulmak için değil, aynı zamanda tüm Suriyeliler için daha istikrarlı, daha kapsayıcı ve daha müreffeh bir geleceğin temellerini atmak için" bir fırsata sahip olduğunun altını çizeceğini belirtti.
Guterres'in birkaç gün Şam'da kalması bekleniyor, ancak ofisi ziyaretin tam programını henüz açıklamadı.
Ziyaret, Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Şam'da bir otelde kaldığı gece iki bombanın patlamasından sadece haftalar sonra gerçekleşiyor. Bu saldırı, Esad'ın devrilmesinden bu yana bir AB devlet başkanının Suriye'ye yaptığı ilk ziyareti gölgede bırakmıştı.
Şara hükümeti, yaklaşık 14 yıl süren savaş ve Esad ailesi yönetimindeki on yıllarca süren izolasyonun ardından Suriye'nin uluslararası bağlarını ve ekonomisini yeniden inşa etmeye çalışıyor.
Geçiş süreci, Şara'nın Suriye'nin dini azınlıklarını koruma yönündeki tekrarlanan vaatlerini sınayan iki büyük mezhepsel kan dökme olayıyla gölgelendi.
Geçen yıl Suriye'nin kıyı bölgesinde hükümet yanlısı gruplar tarafından Esad'ın mensubu olduğu mezhep olan yaklaşık 1.500 Alevi öldürüldü. Aylar sonra güneyde Dürzi azınlıktan yüzlerce Suriyeli hayatını kaybetti.
Guterres, her iki şiddet olayı karşısında da endişesini dile getirdi ve hesap sorulması çağrısında bulundu.
2016'da El Kaide ile bağlarını koparan Şara, Aralık 2024'teki yıldırım saldırısıyla Esad'ı deviren İslamcı isyancı gruplar ittifakına liderlik etmişti.
İktidara geldiğinden bu yana hükümeti, Suriye'nin diplomatik bağlarını Esad'ın uzun süreli müttefikleri Rusya ve İran'ın ötesine taşımaya çalışıyor.
Geçen yıl Şara, 1967'den bu yana New York'taki BM Genel Kurulu'na katılan ilk Suriye cumhurbaşkanı oldu.
ABD, Suriye'ye yönelik kapsamlı yaptırımların çoğunu kaldırdı ve ABD Başkanı Donald Trump, bu ayın başlarında Şara'ya Suriye'yi Washington'un teröre destek veren ülkeler listesinden çıkarmayı planladığını bildirdi.
Dujarric, Guterres'in pazartesi günü Suriye'nin yeni parlamentosunda bir konuşma yapmasının beklendiğini ve on yıllardır İsrail ile Suriye güçleri arasında tampon bölgeyi koruyan bir BM barış gücü birimini ziyaret edeceğini söyledi.
Esad'ın devrilmesinin ardından İsrail askerleri güney Suriye'de yeni bölgeleri işgal etti. Şam yönetimi, İsrail güçlerinin bu bölgelerden çekilmesini ve 1974 tarihli ateşkes anlaşmasına geri dönülmesini talep ediyor.
