ExxonMobil ve QatarEnergy'nin üst düzey yöneticileri, Salı günü Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda hükümetle birlikte Kıbrıs'ın Münhasır Ekonomik Bölgesi'ndeki (MEB) iki gaz sahasına 'pazarlanabilir' statüsü veren ortak bildiriyi imzaladı. Bu durum, gaz sahalarının mutlaka geliştirileceği anlamına gelmese de Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, söz konusu belgenin imzalanmasına alışılagelmiş olumlu yorumunu yaparak basmakalıp ifadeler kullandı.
Hristodulidis bildiri için 'Kıbrıs MEB'inin geleceğine duyulan açık bir güven ve aynı zamanda Doğu Akdeniz'in Avrupa için potansiyel bir enerji koridoru olarak gelişme umutlarına verilen bir destektir' dedi. Ancak bir gün sonra enerji uzmanı ve Sunday Mail yazarı Dr. Charles Ellinas, Kıbrıs Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada, bildirinin 'şirketlerin geliştirme çalışmalarına devam edeceği anlamına gelmediğini' ve hükümetin 'şirketlere büyük tavizler verdiğini' belirterek endişe duyduğunu ifade etti. Ellinas, hükümetin 'anlaşmaların ticari kısmından ziyade siyasi kısmıyla daha çok ilgilendiğini' söyledi.
Ne yazık ki Hristodulidis hükümeti her zaman bir ülkeyi yönetmenin inceliklerinden ziyade sunum ve iletişim stratejisine daha fazla önem verdi. Cumhurbaşkanı 'Avrupa için potansiyel bir enerji koridoru'ndan bahsederken, teknokratlar ve siyasetçiler 2030 yılında Vasiliko LNG terminali faaliyete geçmezse ülkenin büyük elektrik sıkıntılarıyla karşı karşıya kalacağı uyarısında bulunuyordu. Sorun bir önceki hükümetin beceriksizliğinden kaynaklanmış olsa da, mevcut hükümetin bu konuyu gereken önem ve aciliyetle ele almakta isteksiz davrandığı görülüyor.
Çinli konsorsiyumun terminal sözleşmesini feshetmesinin üzerinden tam iki yıl geçti ve yetkililer hâlâ projeyi tamamlayacak bir müteahhit bulmaya yaklaşamadı. Fransız danışmanlık şirketi Technip Energies, sözde boşluk analizini yapmak, ne kadar ilerleme kaydedildiğini belirlemek, işin kalitesini değerlendirmek ve yetkililerin potansiyel müteahhitlerin ilgi bildirimi için şartname hazırlamasına yardımcı olmak üzere görevlendirildi. İhale süreci başlatılmadan önce, projenin tamamlanması için ne kadar süre gerektiğini belirlemek üzere potansiyel müteahhitlerle müzakereler yapılacak.
Enerji Bakanı Mihalis Damianos, Politis gazetesine yaptığı açıklamada, tüm bunların bu yılın sonuna kadar tamamlanmaması ve 2027'de çalışmaların başlamaması halinde terminalin 2030'a kadar hazır olma ihtimalinin düşük olduğunu söyledi. Hükümet bir süredir bu dar zaman diliminin farkındaydı. 2029 sonuna kadar Kıbrıs Elektrik Kurumu'nun (EAC) Dikelya santralindeki elektrik türbinlerini ve Vasiliko santralindeki üç türbini hizmet dışı bırakması gerekiyor; bu da üretimin yaklaşık 700 megavat azalması anlamına geliyor. EAC, 2029'a kadar beş küçük ünite devreye alacak ancak bunlar açığı kapatmaya yetmeyecek. Önümüzdeki yazdan önce, yenilenebilir enerji kaynaklarından (YEK) güç sağlayan depolama tesisleri kurulacak ancak teknokratlar yine bunun da açığı kapatmayacağını söylüyor.
Hükümet, yakın gelecekte bu tehlikenin farkında olsaydı, Avrupa Komisyonu'nun tam desteğine sahip olan Büyük Deniz Enterkonnektörü (GSI) projesinde ayak sürümez ve Admie ile yaptığı anlaşmaya uymayı reddetmezdi. Hükümet projenin uygulanmasına devam etmek yerine, başlangıç maliyetlerini karşılamak için bu yıl elektrik faturalarına küçük bir ek ücret getirilmesi yönünde protestolar olduğu gerekçesiyle başka bir fizibilite çalışması yapılması için projeyi beklemeye aldı. Ek ücretin popüler olmayacağını gören hükümet, sorumsuzca davranarak başka bir fizibilite çalışması gerektiği bahanesiyle projenin başlamasını erteledi.
Hükümet, içinde bulunduğumuz kırılgan enerji durumunun bu kadar farkında değil miydi de GSI'yı beklemeye aldı? Üstelik Vasiliko gaz terminali sözleşmesinin feshedilmesinin üzerinden iki yıl geçmesine rağmen, projeyi tamamlayacak bir şirket arayışı henüz başlamadı bile. Hükümet, ülkenin karşı karşıya olduğu gerçek sorunlara aciliyet duygusuyla hareket ederek pratik çözümler bulmaya çalışmaktan ziyade, belki de hiç geliştirilmeyecek gaz sahalarının pazarlanmasıyla daha çok ilgileniyor gibi görünüyor.
