Tahran'daki üç üst düzey kaynak, savaşın başlamasından bu yana İran'ın müzakere tutumunun keskin biçimde sertleştiğini ve Devrim Muhafızları'nın karar alma süreçleri üzerindeki etkisinin giderek arttığını belirtti. Kaynaklar, arabuluculuk çabalarının ciddi müzakerelere dönüşmesi halinde İran'ın ABD'den önemli tavizler talep edeceğini ifade etti.
İran, olası ABD müzakerelerinde yalnızca savaşın sona erdirilmesini değil, aynı zamanda ABD Başkanı Donald Trump için kırmızı çizgi niteliğinde tavizler de talep edecek. Bu talepler arasında gelecekteki askeri operasyonlara karşı garanti, savaş kayıpları için tazminat ve Hürmüz Boğazı üzerinde resmi kontrol yer alıyor.
Kaynaklar ayrıca İran'ın balistik füze programına yönelik herhangi bir kısıtlamayı müzakere etmeyi reddedeceğini belirtti. Bu konu, geçen ay ABD ve İsrail'in saldırı başlattığı dönemde sürmekte olan görüşmelerde de Tahran için kırmızı çizgi olmuştu.
Müzakerelere İlişkin Çelişkili Sinyaller
Trump Pazartesi günü Washington'ın savaşın üçüncü haftasından bu yana Tahran ile "çok çok güçlü görüşmeler" yaptığını söyledi. Ancak İran bunu kamuoyu önünde reddetti.
Üç üst düzey kaynak, İran'ın yalnızca Pakistan, Türkiye ve Mısır ile ABD ile savaşı sona erdirmeye yönelik görüşmelerin zemini olup olmadığına dair ön görüşmeler yaptığını belirtti.
Bir Avrupalı yetkili Pazartesi günü İran ile ABD arasında doğrudan müzakere yapılmadığını, ancak Mısır, Pakistan ve Körfez ülkelerinin mesaj ilettiğini söyledi. Bir Pakistan yetkilisi ve ikinci bir kaynak da Pazartesi günü savaşı sona erdirmeye yönelik doğrudan görüşmelerin bu hafta İslamabad'da yapılabileceğini bildirdi.
Üç İranlı kaynak, böyle bir görüşme düzenlenmesi halinde İran'ın Meclis Başkanı Mohammad Baqer Qalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi'yi göndereceğini belirtti. Ancak kaynaklar, nihai kararın sert çizgili İslam Devrim Muhafızları Ordusu'nda olacağı uyarısında bulundu.
İsrail Kaynakları Anlaşmayı Olası Görmüyor
Üç üst düzey İsrailli yetkili Salı günü Trump'ın bir anlaşmaya ulaşma konusunda kararlı görünmesine rağmen Tahran'ın ABD taleplerini kabul etmesinin pek olası olmadığını değerlendirdi. Yetkililere göre bu talepler İran'ın balistik füze ve nükleer programlarını sona erdirmesini kapsıyor.
İran'ın balistik füze kullanımı ve dünyanın petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatma kapasitesi, ABD-İsrail saldırılarına karşı en etkili yanıtları oldu.
Analistler, İran'ın yeni saldırılara karşı savunmasız kalmadan bu kozları bırakmasının mümkün olmadığını belirtiyor.
İranlı stratejistler, geçen yıl yapılan bir anlaşmaya ve o sırada sürmekte olan görüşmelere rağmen saldırıya uğramaları nedeniyle ABD ve İsrail ile yapılacak anlaşmalara güvenme konusunda isteksiz olabilir. Ayrıca İsrail'in Lübnan ve Gazze'deki ateşkeslere rağmen saldırılarını sürdürdüğünü de takip ediyorlar.
Üst düzey İranlı kaynaklar, İran içindeki iç endişelerin de Tahran'ın müzakere alanını daralttığını söyledi. Bu endişeler arasında Devrim Muhafızları'nın artan etkisi, yeni Dini Lider Mojtaba Khamenei'nin atanmasından bu yana fotoğraf veya videoda görünmemesiyle oluşan belirsizlik ve savaşta direniş söyleminin kamuoyunda güçlenmesi yer alıyor.
