İran liderleri, kitlesel katliamlarla protestoları bastırmasının sadece birkaç ay sonrasında ve savaşın halkın ekonomik sıkıntılarını derinleştirdiği bir dönemde, Tahran sokaklarını ulusal birlik ve küresel bir süper güce karşı zafer mesajları veren propaganda afişleriyle donattı.
Yetkililer; Devrim Muhafızları ve abluka altındaki Hürmüz Boğazı görsellerinin yanı sıra, askeri temalı toplu düğünler ve camilerde halka yönelik silah eğitimleri düzenleyerek ulusal direniş ruhunu öne çıkarıyor.
Geçmişin devrimci dini mesajlarından farklı olarak bugünün propagandası, sert çekirdek destekçi kitlesinin ötesine geçmeyi hedefleyen milliyetçi temaları vurguluyor.
Uluslararası Kriz Grubu İran proje direktörü Ali Vaez, "İslam Cumhuriyeti'nin eski ideolojisi artık toplum içinde fazla karşılık bulmuyordu. Bu nedenle kitleleri harekete geçirebilecek diğer İran kimliği unsurlarına başvurmak gerekti" dedi.
Vaez ve diğer analistler, derin hayal kırıklığı yaşayan halk arasında bu propagandanın ne kadar başarılı olacağının tartışmalı olduğunu belirtiyor.
İran, ABD ve İsrail hava saldırılarına dayanmayı başardı ve küresel petrol arzı için hayati bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'nı kapatarak ABD Başkanı Donald Trump'ı yeniden müzakere masasına oturttu. Ancak ülke içinde durum oldukça vahim.
Savaş öncesinde de çıkmazda olan ekonomi, dağılma riskiyle karşı karşıya. Artan baskı kampanyası ise yetkililerin yeni bir iç huzursuzluktan duyduğu korkuyu gösteriyor.
Bu zorlu tablo karşısında yetkililer, ulusal direniş ve Batı düşmanlığı gibi klasik İran propaganda motiflerini kullanmayı sürdürüyor. Ancak bazı eski devrim imgelerini geri plana atıyorlar.
Onlarca yıldır propaganda dilinin temel taşı olan Şii şehitlik ikonografisi, yerini kısmen İran Cumhuriyeti döneminde monarşik geçmişe atıf yaptığı için küçümsenen Pers ulusal ve tarihi sembollerine bıraktı.
Bunun yanı sıra devlet televizyonu, yetkililerin sık sık düzenlediği mitinglerde başörtüsüz kadınlarla röportajlar yayınlıyor. Bu, İran medyasında uzun süredir gösterilmesi imkansız bir görüntüydü.
İskoçya'daki St Andrews Üniversitesi modern tarih profesörü Ali Ansari, "Bu, İran'da her şeyin normal olduğunu, hepimizin birlik içinde olduğunu ve kendi halkımızı katletmediğimizi göstermeye yönelik bir girişim" dedi.
Ansari, "Ortadaki kararsızlar üzerinde bir miktar etkili olacaktır, ancak İranlıların çoğu buna gerçekten inanmıyor" diye ekledi.
HÜRMÜZ BOĞAZI
İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmadaki başarısı, Trump'ı hedef alan internet memeleriyle yürütülen dış propaganda kampanyasının olduğu kadar iç mesajlaşmanın da merkezinde yer aldı.
Afişlerden birinde Devrim Muhafızları, ABD gemilerini ve savaş uçaklarını yakalamış bir balık ağı tutarken gösteriliyor. Bir diğerinde ise Trump'ın yüzüne, boğazın belirgin şeklinde bir bez zımbalanmış halde resmedildi.
Bu görüntüler, kafatası yüzlü Özgürlük Heykeli'ni gösteren ünlü duvar resmi gibi, İran kahramanlığını öven ve ABD'yi yeren uzun bir geleneğin parçası.
Geçmişten farklı olarak Tahran'daki başka dev bir afişte, bir asır önce İran'ın Körfez kıyılarındaki İngiliz işgaline karşı savaşan gerilla lideri Rais Ali Delvari, bir Devrim Muhafızları komutanıyla yan yana duruyor ve sert ellerini havaya kaldırarak boğazı tıkıyor.
Şiraz'da emekli bir devlet memuru olan ve soyadını vermek istemeyen 67 yaşındaki Narges, "Ulusal kahramanları gösteren bu pankartlar savaş amaçlıdır. Sonrasında bizim aleyhimize dönecek ve baskı yeniden başlayacak" dedi.
İranlı siyasi içeriden bilgilere göre, savaş sırasında iktidar din adamlarından Devrim Muhafızları komutanlarına doğru ciddi biçimde kaydı. Bu durum, yıllardır süregelen kademeli bir dönüşümün doruk noktasını oluşturuyor.
Vaez, "Rejimin ortaya koyduğu anlatıların yönü, aslında rejimin geçirdiği dönüşümün göstergesi. Teokratik bir sistemden askeri bir sisteme doğru gidiyor" diye konuştu.
İran milli futbol takımının selam verdiği görüntüler ve yeni Dini Lider Müctebâ Hamaney'in dev bir İran bayrağıyla resmedilmesi de bu vatansever temayı pekiştiriyor.
PROPAGANDAYA ŞÜPHEYLE BAKIŞ
Vaez'e göre altyapıya yönelik hava saldırıları ve Trump'ın "medeniyeti silme" tehdidi, bu taktiklerin etkinliğini artırdı.
Vaez, "Tüm bunlar İran rejiminin bu savaşı, İslam Cumhuriyeti'ne karşı bir savaş olarak değil, bir devlet olarak İran'a karşı bir savaş olarak göstermesine yardımcı oldu" dedi.
Yetkililer, sokakları sistem desteğinin kalesi olarak güvence altına almak için savaş boyunca neredeyse her gece miting düzenledi. Ancak hem sistem destekçileri hem de muhalifler sonuçlardan şüphe duyuyor.
Yezd'den henüz mezun olmuş 23 yaşındaki Fransızca öğrencisi Arşiya, "Hepsi bir oyun, halkın sistemle birlikte olduğunu dünyaya göstermek için yapılan bir gösteri. Bu gösteriler yerine ekonomik durumu düzeltsinler" dedi.
Tebriz'deki 26 yaşındaki sert çizgili öğrenci Mohammed için ise vatanseverlik gerçekti. Ancak mitinglerde başörtüsüz kadınların akraba olmayan erkeklerle bir arada bulunmasına öfkeliydi. "Devrim bunun için yapılmadı" dedi.
Bu hafta düzenlenen toplu bir düğünde çiftler, balonlar ve makineli tüfeklerle donatılmış Devrim Muhafızları araçlarında geçit yaptı. Araçların yanında flamingo pembesine boyanmış balistik füze maketleri yer aldı.
Devlet televizyonu ayrıca camilerde silah eğitim seanslarını yayınladı. Burada askeri eğitmenler, kadın ve erkeklere saldırı tüfeklerini sökmeyi ve ateş etmeyi öğretti.
Ansari'ye göre bu görüntüler aynı zamanda İran'daki muhaliflere, yetkililerin ağır silahlı bir destek tabanına güvenebileceğini hatırlatma işlevi de görüyor olabilir.
Ansari, "Bu, rejimin göründüğü kadar güvende olmadığı gerçeğinin tam kalbine işaret ediyor. Kendi halklarına bunun sert bir rejim olduğunu sunuyorlar" diye konuştu.
