ABD Başkanı Donald Trump, geçen ay İran ile varılan ateşkesin sona erdiğini ilan etti ancak iki tarafın görüşmelere devam etme konusunda anlaştığını söyledi. Trump, bu hafta yaşanan çatışmaların tırmanmasına rağmen müzakerelerin süreceğini belirtti.
ABD, Cuma günü İran'dan Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere yönelik saldırıları durdurmasını talep ederek baskıyı artırdı. Son çatışmalar petrol fiyatlarını yukarı çekerken, bu durum Kasım ayındaki kongre seçimleri öncesinde Trump için siyasi açıdan hassas bir konu haline geldi.
Trump'ın açıklamaları, yeniden alevlenen çatışmaların ardından nispeten sakin geçen bir günde geldi. Geçtiğimiz hafta üç Katar ve Suudi ticari tankeri ateş altında kalmış, ABD İran'daki hedefleri vurmuş, İran da Körfez ülkelerindeki ABD askeri tesislerine saldırılarla karşılık vermişti.
Cuma günü herhangi bir saldırı bildirilmezken, bölgesel arabulucular 28 Şubat'ta ABD-İsrail saldırılarıyla başlayan savaşı kalıcı olarak sona erdirmek için diplomatik çabaları sürdürdü.
Trump, Truth Social platformundan yaptığı paylaşımda, İran'ın kendisine suikast girişiminde bulunması halinde ABD ordusuna İran'a saldırı emri verdiğini duyurdu. Paylaşımında, 'İran İslam Cumhuriyeti'ne kilitlenmiş ve nişan alınmış 1000 füze var, eğer İran hükümeti dünyanın dört bir yanında dile getirdiği tehdidi gerçekleştirirse, yani ABD Başkanı'na suikast yapmaya kalkışırsa, hemen ardından binlerce füze daha gelecek' ifadelerini kullandı.
Trump ayrıca, 'Emirler çoktan verildi ve ABD Ordusu bir yıllık bir süre boyunca (uzatılmaya tabi) İran'ın tüm bölgelerini tamamen yok etmeye hazır, istekli ve muktedirdir – ALLAH'A ŞÜKÜR!' dedi.
Wall Street Journal ve diğer ABD medyası bu hafta İsrail'in Washington'la İran'ın yakın zamanda Trump'a suikast planı hazırladığına dair istihbarat paylaştığını bildirdi. İran'dan Trump'ın son açıklamalarına henüz bir yorum gelmedi.
Trump, 'İran İslam Cumhuriyeti bizden 'görüşmelere' devam etmemizi istedi. Biz de kabul ettik, ancak ABD onlara ateşkesin BİTTİĞİNİ açıkça ifade etti!' paylaşımını yaptı.
İran devlet televizyonu, Trump'ın yorumuna itiraz ederek Tahran'ın ABD ile görüşme talep etmediğini, ancak Katar arabuluculuğuna ev sahipliği yapmayı kabul ettiğini duyurdu. Reuters'a konuşan bir kaynak, Katar heyetinin Cuma günü İran'da yetkililerle bir araya gelerek gerilimi düşürme ve Hürmüz Boğazı'nı görüştüğünü söyledi.
Perşembe günü İran'ın öldürülen Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney'in cenazesinde büyük bir kalabalık meydanı doldururken, bazı pankartlarda 'Trump'ı Öldüreceğiz' yazılıydı. Hamaney, savaşın ilk gününde bir hava saldırısında öldürülmüştü.
HÜRMÜZ BOĞAZI DİPLOMASİNİN ODAĞINDA
Yarı resmi ISNA haber ajansı, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin Hürmüz Boğazı'ndan gemilerin güvenli geçiş düzenlemelerini görüşmek üzere Umman'ı ziyaret edeceğini duyurdu.
Üst düzey ABD'li yetkililer Cuma günü yaptıkları açıklamada, Washington'un İran'dan boğazdaki gemilere yönelik saldırıları durduracağını kamuoyuna açıklamasını ve savaş öncesi küresel petrol arzının beşte birini taşıyan su yolunda tüm şeritlerin açık olmasını ve geçiş ücreti alınmamasını talep ettiğini söyledi.
Savaş sırasında Tahran boğazın büyük bölümünü kontrol altına alarak dünyanın en güçlü ordusuyla karşı karşıya gelmesinde bir çıkmaz yarattı.
İran Sağlık Bakanlığı Halkla İlişkiler ve Enformasyon Merkezi Başkanı, Çarşamba ve Perşembe günü ABD'nin altı İran şehrine düzenlediği saldırılarda en az 17 kişinin öldüğünü, 115 kişinin yaralandığını söyledi.
Buna rağmen ABD'li yetkililer son günlerde iki ülke arasındaki görüşmelerin verimli geçtiğini belirtti. Tahran, devlet medyasına göre Dışişleri Bakanlığı sözcüsü aracılığıyla Washington'un taahhütlerinden sapması halinde 'karşılıklı eylem' ile karşılık verileceğini duyurdu.
Geçen ayki geçici anlaşma, beşinci ayına giren ve binlerce kişinin ölümüne, küresel enerji arzının daralmasına ve küresel ekonomik durgunluk korkularına yol açan çatışmanın sona ermesinin önünü açmayı amaçlıyordu.
Körfez'de yeniden alevlenen çatışmalar ABD'li tüketiciler için sıkıntıyı artırdı. Haftalardır düşüşte olan ham petrol fiyatları, sekiz haftanın en büyük haftalık yükselişini kaydetti.
