İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Lübnan'daki çatışmalara bağlı ateşkes anlaşmasının ardından Hürmüz Boğazı'nın ticari gemilere yeniden açıldığını Cuma günü açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump da İran ile savaşı sona erdirmek için görüşmelerin "yakında" başlayabileceğini belirtti.
Arakçi, X platformundaki paylaşımında boğazın "tüm ticari gemiler için açık" olduğunu duyurdu. Bu karar, İsrail ile Lübnan arasında İran destekli Hizbullah ile süren çatışmaları durdurmak amacıyla Perşembe günü ABD arabuluculuğuyla varılan 10 günlük ateşkes anlaşmasına bağlı olarak alındı.
Trump kısa süre sonra "İRAN, HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN TAMAMEN AÇIK OLDUĞUNU VE GEÇİŞE HAZIR OLDUĞUNU DUYURDU" ifadesini kullanırken, İran limanlarına giden gemilere yönelik ABD ablukasının "İran ile anlaşmamız yüzde 100 tamamlanana kadar" süreceğini ekledi.
Bu gelişmeler, dünyanın en kritik deniz yollarından birinde haftalarca süren kesintilerin ardından yaşandı. Boğaz normalde küresel petrol ve doğalgaz akışının yaklaşık yüzde 20'sini taşıyor. Çatışma döneminde boğazdaki trafik fiilen durmuş ve olası bir küresel enerji şoku endişesine yol açmıştı.
Açıklamaya rağmen deniz taşımacılığının ne kadar çabuk normale döneceği konusunda belirsizlik sürüyor. ABD Donanması, su yolunun bazı bölgelerindeki deniz mayını riskinin "tam olarak anlaşılamadığını" belirterek dikkatli olunmasını tavsiye etti. Nakliye şirketleri de geçişe yeniden başlamadan önce ek açıklama beklediklerini bildirdi.
İran, kısıtlamaların devam etmesi durumunda karşılık vereceğinin sinyalini verdi. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bagayi, deniz ablukalarının sürmesi halinde "gerekli karşılıklı önlemlerin" alınacağı uyarısında bulundu. Üst düzey bir İran yetkilisi ise gemilerin yalnızca Devrim Muhafızları ile koordineli olarak geçişe izin verileceğini açıkladı.
Trump, Washington'un İran'ın nükleer programına ilişkin tedbirler de dahil olmak üzere Tahran ile kapsamlı bir anlaşma arayışında olduğunu söyledi. Trump, zenginleştirilmiş uranyum stoklarına atıfta bulunarak "İran'a gidip bunu ABD'ye geri getireceğiz" dedi.
İranlı yetkililer "nükleer konuların ayrıntılarında henüz bir anlaşmaya varılmadığını" ve "ciddi müzakerelerin" hâlâ gerekli olduğunu belirtti. Ancak ilerleme işaretleri de vardı: Her iki taraf da "prensipte anlaştı" ve yaptırımların hafifletilmesi ile İran varlıklarının serbest bırakılması konusundaki görüşmeler devam ediyor.
Diplomatik çabaların Pakistan'ın arabuluculuğunda İslamabad'da olası bir toplantıyla sürmesi bekleniyor; ancak lojistik zorluklar görüşmeleri geciktirebilir. Önümüzdeki günlerde ön bir anlaşmaya varılması ve ateşkesin müzakerelerin devamı için uzatılması olasılığı bulunuyor.
Petrol fiyatları açıklamanın ardından yaklaşık yüzde 10 düşerken küresel borsalar yükseldi. İsrail ile Lübnan arasındaki ateşkes Cuma günü münferit olayların raporlanmasına rağmen büyük ölçüde sürdü. Uluslararası çabalar bölgeyi istikrara kavuşturmak ve güvenli deniz geçişini yeniden sağlamak için devam ediyor.
