ABD Başkanı Donald Trump, iki aylık savaşı sona erdirmeye yönelik İran'ın son teklifinden memnun değil. Bir ABD yetkilisinin açıklamasına göre bu gelişme, enerji tedarikini aksatan, enflasyonu körükleyen ve binlerce kişinin ölümüne yol açan çatışmanın çözümüne dair umutları zayıflattı.
İran'ın son teklifi, savaş sona erip Körfez'den yapılan deniz taşımacılığına ilişkin anlaşmazlıklar çözülene kadar nükleer program tartışmasının ertelenmesini öngörüyor.
ABD, nükleer meselelerin en başından itibaren ele alınması gerektiğini savunuyor. Trump'ın Pazartesi günkü danışman toplantısına ilişkin bilgi veren bir ABD yetkilisi, başkanın bu nedenle İran'ın teklifinden memnun olmadığını kimliğini açıklamama koşuluyla belirtti.
Beyaz Saray sözcüsü Olivia Wales, ABD'nin "basın aracılığıyla müzakere yapmayacağını" ve Trump yönetiminin Şubat ayında İsrail ile birlikte İran'a karşı başlattığı savaşı sona erdirmek isterken "kırmızı çizgilerini net bir şekilde ortaya koyduğunu" söyledi.
2015 yılında İran ile ABD dahil birçok ülke arasında imzalanan anlaşma, İran'ın nükleer programını önemli ölçüde sınırlamıştı. İran, programının barışçıl ve sivil amaçlara yönelik olduğunu her zaman savundu. Ancak Trump ilk başkanlık döneminde bu anlaşmadan tek taraflı olarak çekilince anlaşma çöktü.
ABD Başkanı'nın geçen hafta sonu planlanan özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner'ın Pakistan'ın başkenti İslamabad ziyaretini iptal etmesinin ardından barış çabalarını canlandırma umutları geriledi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise hafta sonu boyunca İslamabad'a iki kez gidip geldi.
Arakçi ayrıca Umman'ı ziyaret etti ve Pazartesi günü Rusya'ya giderek Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştü. Putin, uzun süredir müttefiki olan İran'a destek mesajları verdi.
PETROL FİYATLARI YENİDEN YÜKSELİŞTE
Savaşan taraflar hâlâ birbirinden uzak görünürken petrol fiyatları yükseliş eğilimini sürdürdü ve Salı günü erken Asya işlemlerinde kazançlarını artırdı.
City Index ve FOREX.com piyasa analisti Fawad Razaqzada bir notta, "Petrol yatırımcıları için artık önemli olan söylem değil, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrolün fiziksel akışı. Şu anda bu akış kısıtlı olmaya devam ediyor" dedi.
Gemi takip verilerine göre son günlerde İran petrolü yüklü en az altı tanker, ABD ablukası nedeniyle İran'a geri dönmek zorunda kaldı. Bu durum, savaşın deniz trafiği üzerindeki etkisini gözler önüne serdi.
İran Dışişleri Bakanlığı, sosyal medya paylaşımında ABD'nin İran bağlantılı tankerlere el koymasını "açık denizlerde korsanlığın ve silahlı soygunun meşrulaştırılması" olarak kınadı.
Savaş öncesinde boğazdan günde 125 ile 140 arasında gemi geçiş yapıyordu. Ancak Kpler gemi takip verileri ve SynMax'ın uydu analizine göre son 24 saatte yalnızca yedi gemi geçti ve bunların hiçbiri küresel pazara yönelik petrol taşımıyordu.
Onay oranları düşen Trump, kamuoyunda değişen gerekçeler sunduğu savaşı sona erdirmesi için iç baskıyla karşı karşıya.
Arakçi, Rusya'da gazetecilere ABD'nin hiçbir hedefine ulaşamaması nedeniyle Trump'ın müzakere talep ettiğini söyledi.
Kimliğini açıklamama koşuluyla Reuters'a konuşan üst düzey İranlı yetkililer, Arakçi'nin hafta sonu İslamabad'a taşıdığı teklifin aşamalı görüşmeler öngördüğünü ve nükleer meselenin başlangıçta gündem dışı bırakılmasını içerdiğini belirtti.
Teklife göre ilk adım olarak ABD-İsrail'in İran'a karşı savaşının sona erdirilmesi ve ABD'nin savaşı yeniden başlatamayacağına dair güvenceler verilmesi gerekiyor. Ardından ABD Donanması'nın İran'ın deniz ticaretine uyguladığı abluka ve İran'ın kendi kontrolünde yeniden açmayı hedeflediği Hürmüz Boğazı'nın geleceği ele alınacak.
Ancak İran'ın nükleer programına ilişkin uzun süredir devam eden anlaşmazlık da dahil olmak üzere diğer konulara yalnızca bu aşamalardan sonra geçilecek. İran, uranyum zenginleştirme hakkının ABD tarafından bir şekilde tanınmasını talep etmeye devam ediyor.
