İran, Pakistan'da ABD ile yapılacak barış görüşmelerine katılmayı değerlendiriyor. Üst düzey bir İranlı yetkili Pazartesi günü Reuters'a yaptığı açıklamada, İslamabad'ın ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldırma yönündeki girişimlerinin ardından bu adımın düşünüldüğünü belirtti. Abluka, Tahran'ın müzakerelere yeniden katılmasının önündeki en büyük engel olarak görülüyor.
Ancak yetkili, henüz kesin bir karar alınmadığını vurguladı.
Belirsizliği artıran bir diğer gelişme ise Başkan Yardımcısı JD Vance'in hâlâ ABD'de olduğunun açıklanması oldu. Vance'in görüşmeler için İslamabad'a yola çıktığına dair haberler yalanlandı.
İki haftalık ateşkesin bu hafta sona erecek olmasıyla birlikte İranlı yetkili, Tahran'ın katılımı "olumlu bir şekilde değerlendirdiğini" söyledi. Bu açıklama, İran'ın daha önce görüşmelere katılmayı reddettiği ve ABD'nin eylemlerine misilleme ile tehdit ettiği dönemdeki tutumundan belirgin bir yumuşamaya işaret ediyor.
Yetkili, arabulucu rolünü üstlenen Pakistan'ın ablukayı kaldırmak ve İran'ın görüşmelere dahil olmasını sağlamak için çaba gösterdiğini ekledi.
ABD'nin ablukayı aşmaya çalışan bir İran kargo gemisine el koyduğunu açıklamasının ardından ateşkes tehlikeye girmişti. Tahran bu gelişme üzerine misilleme uyarısında bulundu.
Pakistanlı bir güvenlik kaynağı, ülkenin kilit arabulucusu Mareşal Asim Munir'in ABD Başkanı Donald Trump'a ablukanın görüşmeleri engellediğini ilettiğini ve Trump'ın ablukayı kaldırmayı değerlendirmeyi kabul ettiğini bildirdi.
ABD, ateşkes sona ermeden önce Pakistan'da müzakereleri başlatmayı hedefliyor. İslamabad'da kapsamlı güvenlik önlemleri çoktan alındı.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise Washington'dan gelen çelişkili mesajları eleştirdi. Pezeşkiyan, bu mesajların İran'ı boyun eğmeye zorlamaya yönelik bir girişimi yansıttığını söyledi.
Pezeşkiyan X platformunda "İranlılar güce boyun eğmez" yazdı.
Trump, iki haftalık ateşkesi 7 Nisan'da ilan etmişti ancak kesin bitiş zamanını belirtmemişti. Görüşmelere dahil olan bir Pakistanlı kaynak, ateşkesin Çarşamba günü ABD Doğu saati ile 20:00'de (GMT gece yarısı, İran saati ile Perşembe 03:30) sona ereceğini bildirdi.
ABD, İran limanlarına yönelik ablukasını sürdürürken İran da Hürmüz Boğazı'na uyguladığı ablukayı kısa süreliğine kaldırıp ardından yeniden başlattı. Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve sıvılaştırılmış gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir deniz yoludur.
Ateşkesin çökebileceği korkusuyla petrol fiyatları yüzde 5 civarında yükseldi. Boğaz üzerinden deniz trafiği dramatik biçimde yavaşladı; 12 saatlik bir dönemde yalnızca üç geçiş kaydedildi.
ABD ordusu, Pazar günü Bandar Abbas'a giden İran bayraklı bir kargo gemisine altı saatlik bir gerginliğin ardından ateş açarak motorlarını devre dışı bıraktığını bildirdi. ABD Merkez Komutanlığı'nın yayımladığı videoda denizcilerin helikopterlerle gemiye çıkışı görülüyor.
Denizcilik güvenlik kaynakları, geminin Washington tarafından çift kullanımlı olarak değerlendirilen, yani askeri amaçlarla da kullanılabilecek malzemeler taşıdığını belirtti.
İran ordusu, geminin Çin'den geldiğini açıklayarak ABD'yi "silahlı korsanlık" ile suçladı. Yetkililer, müdahaleye hazır olduklarını ancak gemide siviller bulunduğu için harekete geçemediklerini söyledi.
Çin, gemiye el konulmasından duyduğu endişeyi dile getirdi. Devlet Başkanı Xi Jinping, boğazdan normal deniz trafiğinin yeniden başlaması çağrısında bulunarak çatışmanın diplomatik yollarla çözülmesini istedi.
Trump, Tahran'ın ABD'nin şartlarını reddetmesi halinde köprüler ve enerji santralleri dahil İran altyapısını yok edeceği uyarısında bulundu.
İran buna karşılık olarak, sivil altyapısına saldırılması durumunda Körfez Arap ülkelerindeki enerji santralleri ve tuzdan arındırma tesislerini hedef alacağını açıkladı.
Pakistan, belirsizliğe rağmen görüşmelere ev sahipliği hazırlıklarını sürdürüyor. İslamabad genelinde yaklaşık 20.000 güvenlik personeli konuşlandırıldı.
Çatışma, ABD ve İsrail'in İran'a düzenlediği saldırılar ve İsrail'in 28 Şubat'ta başlattığı Lübnan işgalinin ardından binlerce kişinin ölümüne yol açtı. Lübnan'da da kırılgan bir ateşkes yürürlükte olup Washington, Perşembe günü Lübnan ile İsrail arasında büyükelçi düzeyinde yeni bir görüşme turuna ev sahipliği yapacak.
