ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını delmeye çalışan bir İran kargo gemisine el koyduğunu açıklaması ve İran'ın misilleme yemini etmesinin ardından, iki ülke arasındaki ateşkesin sürdürülebilirliğine ilişkin endişeler Pazartesi günü arttı.
Bölgede kalıcı bir barışın inşasına yönelik çabalar da sarsıntılı bir zeminde ilerliyor. İran, ABD'nin salı günü sona erecek ateşkes öncesinde başlatmayı umduğu ikinci tur müzakerelere katılmayacağını açıkladı.
ABD İran limanlarına abluka uygulamaya devam ederken, İran da dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğine yönelik kendi ablukasını kaldırıp ardından yeniden uygulamaya koydu.
ABD ordusu, Pazar günü İran'ın Bender Abbas limanına doğru seyreden İran bayraklı bir kargo gemisine ateş açtığını bildirdi. Başkan Trump sosyal medyada "Gemilerine tamamen el koyduk ve içinde ne olduğuna bakıyoruz!" yazdı.
İran ordusu, geminin Çin'den geldiğini açıkladı. Bir askeri sözcü devlet medyasına yaptığı açıklamada, "İslam Cumhuriyeti silahlı kuvvetlerinin ABD ordusunun bu silahlı korsanlığına yakında karşılık vereceğini ve misilleme yapacağını uyarıyoruz" dedi.
Petrol fiyatları yükseldi, borsalar sallandı. Yatırımcılar Körfez'e giriş-çıkışın uzun süre minimum düzeyde kalma ihtimalini değerlendirdi.
İran Barış Görüşmelerini Reddetti
İran devlet medyası, Tahran'ın devam eden abluka, tehditkar söylem ve Washington'ın değişken tutumu ile "aşırı taleplerini" gerekçe göstererek yeni barış görüşmelerini reddettiğini duyurdu.
İran Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammedrıza Aref sosyal medyada şunları yazdı: "Bir yandan İran'ın petrol ihracatını kısıtlayıp diğer yandan başkaları için bedava güvenlik bekleyemezsiniz. Seçenek açıktır: ya herkes için serbest bir petrol piyasası, ya da herkes için ciddi maliyetler riski."
Trump daha önce İran'ı, eğer şartlarını reddederse ülkedeki tüm köprüleri ve enerji santrallerini yok edeceği konusunda uyarmıştı. Bu tür tehditler son dönemde süreklilik kazanmış durumda.
İran ise ABD'nin sivil altyapıya saldırması halinde Körfez'deki Arap komşu ülkelerin enerji santrallerini ve tuzdan arındırma tesislerini vuracağını açıkladı.
Gerçekleşmeyebilecek Görüşmelere Hazırlık
Trump, elçilerinin Pazartesi akşamı İslamabad'a varacağını söyledi. İki haftalık ateşkesin sona ermesine bir gün kaldı.
Bir Beyaz Saray yetkilisi Reuters'a ABD heyetine, bir hafta önce savaşın ilk barış görüşmelerini yöneten Başkan Yardımcısı JD Vance'in başkanlık edeceğini, heyette ayrıca Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner'in yer alacağını söyledi. Ancak Trump, ABC News ve MS Now'a verdiği röportajda Vance'in gitmeyeceğini belirtti.
Başlıca arabulucu rolünü üstlenen Pakistan görüşmelere hazırlanıyor görünüyordu. Pazar öğleden sonra iki dev ABD C-17 kargo uçağı, güvenlik ekipmanı ve araçlar taşıyarak bir hava üssüne indi. Bunu iki Pakistan güvenlik kaynağı doğruladı.
Pakistan başkenti İslamabad'da belediye yetkilileri toplu taşıma ve ağır yük trafiğini durdurdu. Geçen haftaki görüşmelerin yapıldığı Serena Oteli yakınlarına dikenli tel çekildi. Otel tüm konuklardan ayrılmalarını istedi.
Sekizinci haftasına giren savaş, tarihteki en büyük küresel enerji arzı şokunu yarattı. Boğazın fiilen kapatılması petrol fiyatlarını fırlattı.
28 Şubat'ta başlayan savaştan bu yana ABD-İsrail hava saldırıları ve buna paralel yürütülen İsrail'in Lübnan işgalinde binlerce kişi hayatını kaybetti. İran, saldırılara İsrail'e ve ABD üsleri barındıran yakın Arap ülkelerine füze ve İHA'larla karşılık verdi.
İran'ın görüşmelerde tarafını yöneten Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, iki tarafın ilerleme kaydettiğini ancak nükleer meseleler ve Boğaz konusunda hâlâ birbirinden uzak olduğunu söyledi.
Trump tarafından savaş çabasına destek vermemekle defalarca eleştirilen Avrupalı müttefikler, Washington'ın müzakere ekibinin aylarca hatta yıllarca sürecek teknik açıdan karmaşık takip görüşmeleri gerektiren hızlı ve yüzeysel bir anlaşma peşinde olmasından endişe duyuyor.
