İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile barış görüşmelerini yeniden başlatmaya yönelik teklifleri görüşmek üzere Cuma günü Pakistan'ın başkenti İslamabad'a geldi. Bu gelişme, binlerce kişinin hayatını kaybettiği ve küresel piyasalarda büyük çalkantılara yol açan sekiz haftalık savaşın sona ermesine dair umut yarattı.
ABD Başkanı Donald Trump, Cuma günü Reuters'a yaptığı açıklamada İran'ın ABD taleplerini karşılamaya yönelik bir teklif sunmayı planladığını söyledi ancak teklifin içeriğini henüz bilmediğini belirtti.
Trump, ABD'nin kiminle müzakere ettiği sorusuna şu yanıtı verdi: "Bunu söylemek istemiyorum, ancak şu anda yetkili olan kişilerle görüşüyoruz."
Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü X platformunda yaptığı açıklamada, İranlı yetkililerin ABD temsilcileriyle görüşme planı olmadığını belirtti. Bu açıklama, ABD özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın İslamabad'a gitmeyi planlamasına rağmen yapıldı. Sözcü, İran'ın kaygılarının Pakistan'a iletileceğini söyledi.
ABD'nin başlattığı bombardıman kampanyası ve İran'ın stratejik Hürmüz Boğazı'nı kapatmasının ardından iki ülke maliyetli bir çıkmaza girdi. İran'ın petrol ihracatı engellendi, ABD'de benzin fiyatları yılların en yüksek seviyesine çıktı.
İran Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasından önce konuşan Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Witkoff ve Kushner'ın Cumartesi sabahı Arakçi ile görüşmek üzere Pakistan'a hareket edeceğini söyledi.
Leavitt iyimser bir tablo çizerek son günlerde İran tarafında bazı ilerlemeler gördüklerini ve hafta sonu daha fazla ilerleme kaydetmeyi umduklarını belirtti.
Leavitt ayrıca bu ayın başında İran ile savaşı sona erdirmek için başarısız geçen ilk tur görüşmeleri yöneten ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in de gerekirse Pakistan'a gitmeye hazır olduğunu ekledi.
Beyaz Saray, İran'ın açıklamasına ilişkin yorum talebine hemen yanıt vermedi.
Pakistan kaynakları daha önce, olası görüşmeler için ABD'nin lojistik ve güvenlik ekibinin İslamabad'da konuşlandığını bildirmişti.
Pakistan Dışişleri Bakanlığı, Arakçi'nin İslamabad'a gelişini doğruladı. Başkentin merkezi bölgelerinde yoğun askeri ve paramiliter güvenlik önlemleri dikkat çekti.
İki hükümet kaynağına göre Arakçi, ABD ile ilk tur görüşmelerin yapıldığı Serena Oteli'nde Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar ile doğrudan görüşmeye başladı.
Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad Al Sani, Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde Pakistan'ın arabuluculuk çabalarına ülkesinin desteğini taahhüt etti.
Arakçi X platformunda ikili konuları koordine etmek ve bölgesel gelişmeleri istişare etmek üzere Pakistan, Umman ve Rusya'yı ziyaret ettiğini yazdı. İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü daha sonra devlet medyasına yaptığı açıklamada turun savaşı sona erdirmeye yönelik son çabaları da kapsayacağını söyledi.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Cuma günü yaptığı basın toplantısında İran'ın ABD ile "iyi bir anlaşma" yapma şansı olduğunu söyledi. Hegseth, "İran, akıllıca bir tercih yapmak için hâlâ açık bir penceresi olduğunu biliyor. Tek yapmaları gereken nükleer silahtan anlamlı ve doğrulanabilir şekillerde vazgeçmek" dedi.
Son barış görüşmelerinin Salı günü yeniden başlaması bekleniyordu ancak görüşmeler hiçbir zaman gerçekleşmedi. İran, katılım taahhüdü vermeye henüz hazır olmadığını belirtirken, Vance liderliğindeki ABD heyeti Washington'dan hiç ayrılmadı.
Trump, müzakerecilerin yeniden bir araya gelmesi için daha fazla zaman tanımak amacıyla Salı günü iki haftalık ateşkesi tek taraflı olarak uzattı.
Petrol fiyatları Cuma günü dalgalı seyretmeye devam etti. Yatırımcılar, tarihin en büyük petrol şokunun olası etkilerini görüşmelerin devam etme ihtimaliyle birlikte değerlendirdi. Brent ham petrol vadeli işlemleri varil başına 105,33 dolara yüzde 0,3 artışla kapanırken, ABD West Texas Intermediate vadeli işlemleri yüzde 1 düşüşle 94,88 dolara geriledi.
Hizbullah Lübnan Ateşkes Uzatmasını Reddetti
Perşembe günü İsrail ve Lübnan, Trump'ın aracılık ettiği Beyaz Saray toplantısında ayrı bir ateşkesi üç hafta uzattı.
İsrail'in geçen ay Hizbullah militanlarının sınır ötesinden ateş açmasının ardından İran'ın müttefiki Hizbullah'ı etkisiz hale getirmek için işgal ettiği Lübnan'daki savaş, daha geniş İran savaşıyla paralel ilerledi. Tahran, Lübnan'daki ateşkesin müzakereler için ön koşul olduğunu belirtti.
Güney Lübnan'da çatışmaların sona ereceğine dair herhangi bir işaret yoktu. Lübnan yetkilileri bir İsrail saldırısında iki kişinin öldüğünü açıklarken, Hizbullah bir İsrail insansız hava aracını düşürdü.
16 Nisan'da yürürlüğe giren ateşkes çatışmalarda önemli bir azalmaya yol açmış olsa da İsrail ve Hizbullah, İsrail'in kendi ilan ettiği "tampon bölge"de asker konuşlandırdığı güney Lübnan'da karşılıklı saldırılara devam etti.
Hizbullah milletvekili Ali Fayyad, ateşkes uzatmasına yanıt olarak şunları söyledi: "İsrail'in suikastlar, bombalama ve ateş açma gibi düşmanca eylemlerinde ısrar etmesi ve güney Lübnan'daki köy ve kasabaları yıkması karşısında ateşkesin anlamsız olduğunun altını çizmek gerekir."
İsrail ordusu, Cuma günü güney Lübnan'da altı silahlı Hizbullah üyesini öldürdüğünü açıkladı.
Hürmüz Boğazı Ablukası
Trump Perşembe günü İran ile "kalıcı" bir anlaşma istediğini söylerken, dünyanın en önemli enerji nakliye güzergâhı olan Hürmüz Boğazı'ndaki çıkmazda ABD'nin üstün konumda olduğunu iddia etti.
ABD, İran'ın sekiz hafta önce savaşın başlamasından bu yana kendi gemileri dışında neredeyse tüm gemilerin geçişini engellediği boğazı açmanın bir yolunu henüz bulamadı. İran bu hafta orada iki büyük kargo gemisine el koyarak kontrolünü gösterdi.
Trump geçen hafta İran deniz taşımacılığına ayrı bir abluka uyguladı. İran, Trump ablukasını kaldırana kadar boğazı yeniden açmayacağını açıkladı.
Deniz taşımacılığı verilerine göre Cuma günü son 24 saatte boğazdan yalnızca beş gemi geçti. Savaş öncesinde bu rakam günde yaklaşık 130 gemiydi. Geçen gemiler arasında bir İran petrol ürünleri tankeri vardı ancak normalde küresel enerji piyasalarını besleyen devasa ham petrol süper tankerlerinden hiçbiri bulunmuyordu.
(Reuters)
