İran, ABD ile yeni barış görüşmelerini reddetti. İran'ın resmi haber ajansı IRNA bu gelişmeyi Pazar günü duyurdu. Açıklama, ABD Başkanı Donald Trump'ın Pakistan'a elçi göndereceğini ve İran şartlarını kabul etmezse saldıracağını söylemesinden yalnızca birkaç saat sonra geldi.
Trump, Truth Social hesabından elçilerinin Pazartesi akşamı müzakereler için varacağını yazdı. Bu takvime göre, iki haftalık ateşkesin sona ermesinden önce görüşmelere yalnızca bir gün kalıyordu.
Trump mesajında şunları yazdı: "Çok adil ve makul bir ANLAŞMA sunuyoruz. Umarım kabul ederler çünkü etmezlerse ABD, İran'daki her bir enerji santralini ve her bir köprüyü vuracak. ARTIK BAY İYİ ADAM YOK!"
İran'ın resmi haber ajansı IRNA, görüşmelerin reddedildiğine dair haberinde belirli bir kaynak göstermedi.
IRNA şu ifadeleri kullandı: "İran, ikinci tur görüşmelere katılmama nedenini Washington'un aşırı talepleri, gerçekçi olmayan beklentileri, sürekli tutum değişiklikleri, tekrarlayan çelişkileri ve ateşkesin ihlali olarak değerlendirdiği devam eden deniz ablukası olarak açıkladı."
Beyaz Saray, İran'ın görüşmeleri reddetmesine ilişkin yorum talebine hemen yanıt vermedi.
HÜRMÜZ BOĞAZI HÂLÂ KAPALI
Bir Beyaz Saray yetkilisi, ABD heyetinin başında bir hafta önce savaşın ilk barış görüşmelerini yöneten Başkan Yardımcısı JD Vance'in bulunacağını söylemişti. Heyette ayrıca Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner da yer alacaktı. Trump başlangıçta ABC News ve MS Now'a Vance'in gitmeyeceğini söylemişti.
Bu diplomatik aksaklık, Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğinin hâlâ engellendiği bir dönemde yaşandı. Gelişme, hafta sonunun ardından birkaç saat içinde piyasaların açılmasıyla birlikte petrol fiyatlarında yeni bir yükselişe zemin hazırlayabilir.
İran'ın baş müzakerecisi Mohammad Baqer Qalibaf, daha önce iki tarafın ilerleme kaydettiğini ancak nükleer konularda ve boğaz meselesinde hâlâ uzak olduklarını belirtmişti.
İran, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta saldırmasının ardından boğazı kendi gemileri dışındaki tüm gemilere kapatmıştı. Cuma günü suyolunu yeniden açacağını duyurdu. Ancak Trump'ın İran limanlarına uygulanan ABD ablukasını kaldırmayı reddetmesinin ardından Cumartesi günü bu karardan vazgeçti.
Trump, Pazar sabahı paylaşımında şunları yazdı: "İran dün Hürmüz Boğazı'nda ateş açmaya karar verdi — Ateşkes Anlaşmamızın Tam Bir İhlali! Bu hiç hoş değildi, değil mi?"
Pakistan, savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya ulaşma çabalarında ana arabulucu rolü üstlendi. Başbakan Shehbaz Sharif, Pazar günü İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian ile telefonda görüştü. Sharif'in ofisi, Pezeshkian'ın Pakistan'ın arabuluculuk çabalarına teşekkür ettiğini açıkladı. Ancak bu açıklamada İran'ın yeni tur görüşmeleri reddettiğinden söz edilmedi.
TANKERLER BOĞAZDA GERİ ÇEVRİLDİ
Trump'ın İran'ın enerji santrallerini ve köprülerini vurma tehdidi, savaş boyunca süren benzer uyarıların bir devamı niteliğinde. Bu uyarıların birçoğu, gerilimi azaltma adımlarından önce yapılmıştı. Trump, iki hafta önce "İran'ın tüm medeniyeti bu gece ölecek" dedikten yalnızca birkaç saat sonra aniden ateşkes ilan etmişti.
İran, ABD'nin sivil altyapısını vurması durumunda Körfez'deki Arap komşularının enerji santrallerini ve tuzdan arındırma tesislerini vuracağını açıkladı.
Sekizinci haftasına giren savaş, tarihteki en ağır küresel enerji arzı şokunu yarattı. Savaştan önce dünya petrol sevkiyatının beşte birini taşıyan boğazın fiilen kapatılması nedeniyle petrol fiyatları hızla yükseldi.
İki sıvılaştırılmış petrol gazı tankeri, Pazar sabahı erken saatlerde gemi takip sitelerinde boğaza doğru doğuya hareket ederken görüldü. Ancak yarı resmi Tasnim haber ajansı, İran silahlı kuvvetlerinin tankerleri geri çevirdiğini bildirdi. Deniz trafik verileri, gece yarısından sonra başka bir hareket olmadığını gösterdi.
Cuma günü boğazın yeniden açılacağı duyurusu, yılların en sert tek günlük petrol fiyatı düşüşüne neden olmuş ve borsaları tüm zamanların en yüksek seviyelerine taşımıştı. Energy Aspects düşünce kuruluşunun kurucusu Amrita Sen, geçen hafta aşırı iyimser davranan yatırımcıların durumu fark etmesiyle Pazartesi günü petrol fiyatlarının yükseleceğini öngördü.
Sen şunları söyledi: "Hafta sonu İran'ın ticari gemilere ateş açması ve boğazı tekrar kapatması, durumun ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne seriyor."
ABD-İsrail saldırılarında ve İsrail'in Lübnan'a eş zamanlı düzenlediği kara harekâtında binlerce kişi hayatını kaybetti. İran, ABD üslerine ev sahipliği yapan Arap komşularına füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla karşılık verdi.
PAKİSTAN'IN BAŞKENTİ OLASI GÖRÜŞMELERE HAZIRLANIYOR
Pakistan, Pazar günü yeni görüşmelere hazırlanıyor görünüyordu. İki dev ABD C-17 kargo uçağı, Pazar öğleden sonra bir hava üssüne indi. İki Pakistan güvenlik kaynağı, uçakların ABD heyetinin varışına hazırlık amacıyla güvenlik ekipmanları ve araçlar taşıdığını söyledi.
Başkent İslamabad'da belediye yetkilileri toplu taşımayı ve ağır yük trafiğini durdurdu. Geçen haftaki görüşmelerin yapıldığı Serena Oteli'nin çevresine dikenli tel çekildi. Otel tüm misafirlerden ayrılmalarını istedi.
Savaşı sona erdirme baskısı Trump üzerinde artıyor. Cumhuriyetçiler, Kasım ara seçimlerinde Kongre'deki dar çoğunluklarını korumaya hazırlanırken ABD'de benzin fiyatları yüksek, enflasyon artıyor ve Trump'ın onay oranları düşüyor.
