Avrupa Bankacılık Otoritesi (EBA), Ortadoğu'daki yeniden alevlenen çatışmaların ardından jeopolitik belirsizliğin yoğunlaşmasına rağmen AB ve AEA bankacılık sektörünün dirençli kaldığını açıkladı.
Bu bulgular, otoritenin 2025 yılı dördüncü çeyrek risk gösterge tablosunda yayımlandı. Söz konusu rapor, ilk kez yeni CRR3 ve CRD6 düzenleyici gösterge tablosuyla birlikte sunularak önceki Basel III izleme raporunun yerini aldı.
EBA, Avrupa bankalarının bu belirsizlik dönemine güçlü sermaye yapısı, yeterli likidite ve sağlam aktif kalitesi ile girdiğini teyit etti.
Otorite aynı zamanda Ortadoğu'ya doğrudan maruziyetlerin 2025 sonunda toplam 132 milyar avroya ulaştığını vurguladı. Bu maruziyetler, finansal kuruluşlara verilen yaklaşık 47 milyar avroluk kredi ve avanslar ile finansal olmayan şirketlere verilen yaklaşık 33 milyar avroyu kapsıyordu.
Buna rağmen EBA, bu maruziyetlerin toplam bankacılık varlıklarının yüzde 0,5'inden az olduğunu ve dolaysız sistemik riskin sınırlı kaldığını vurguladı.
Ancak otorite, tırmanan gerginliklerin yükselen enerji fiyatları, enflasyonist baskılar, zayıflayan küresel büyüme ve tedarik zinciri aksaklıkları gibi ikincil ekonomik etkiler tetikleyebileceği konusunda uyardı. Bu risklerin özellikle ulaşım, inşaat ve imalat gibi enerji yoğun sektörleri etkilemesi bekleniyor.
Rapora göre risk ağırlıklı varlıklar 2025'in dördüncü çeyreğinde yüzde 1'in biraz üzerinde artarak 10,2 trilyon avroya ulaştı. Çekirdek sermaye oranı (CET1) ise yüzde 16,3 seviyesinde kalarak sektör genelinde istikrarlı ve güçlü bir sermaye tamponunu korudu.
Kârlılık güçlü seyrini sürdürdü. Özkaynak kârlılığı yüzde 10,4 olarak gerçekleşti ve bir önceki yıla göre büyük ölçüde değişmedi. Net faiz marjı yüzde 1,6'ya yükselerek 2025'in başlarında gözlemlenen düşüş eğiliminin dengelenmiş olabileceğine işaret etti.
Aynı zamanda maliyet-gelir oranı Mart 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Bu durum, artan operasyonel maliyetleri ve mevsimsel faktörleri yansıtıyor.
Toplam bankacılık sektörü varlıkları 29,1 trilyon avro seviyesinde sabit kalırken, kullandırılan krediler yüzde 1'in üzerinde arttı. Bu büyümeyi ağırlıklı olarak konut gayrimenkulüne bağlı krediler ve küçük ve orta ölçekli işletmelere verilen finansman sürükledi.
Aktif kalitesi de dirençli bir görünüm sergiledi. Takipteki krediler 370 milyar avroya gerileyerek takipteki kredi oranını yüzde 1,8'de tuttu. Ayrıca Aşama 2 kredilerin payı yüzde 9,1'e düşerek olası jeopolitik şoklar öncesinde kredi kalitesinin iyileştiğine işaret etti.
Likidite koşulları daha da güçlendi. Likidite karşılama oranı yüzde 163,1'e yükseldi. Bankaların yüzde 80'inden fazlası artık yüzde 140'ın üzerinde likidite seviyesi koruyor ve bu durum sistem genelindeki güçlü tamponları ortaya koyuyor.
Net istikrarlı fonlama oranı yüzde 126,9'a yükselirken, kredi-mevduat oranı yüzde 104,8'e geriledi. Bankalar ayrıca artan mevduat kaydetti: 2025'in son çeyreğinde hane halkı mevduatları yüzde 1,8, finansal olmayan şirketlerden gelen mevduatlar ise yüzde 3,6 arttı.
Yeni oluşturulan düzenleyici gösterge tablosu, CRR3 kurallarının tam uygulanması halinde ortalama CET1 oranının yüzde 15,3'e hafifçe gerileyeceğini ancak güçlü kalmaya devam edeceğini gösterdi. Bu durum, çıktı tabanının aşamalı olarak devreye girmesiyle asgari Tier 1 sermaye gereksinimlerinde yüzde 4,7'lik bir artışı yansıtıyor.
Çıktı tabanından etkilenen kurum sayısının 2025 sonundaki 2'den tam uygulama kapsamında 33'e çıkması bekleniyor. Bu değişikliklere rağmen EBA, 2030 öncesinde herhangi bir sermaye açığı beklenmediğini ve sonrasında da yalnızca mütevazı boşluklar öngörüldüğünü belirtti.
Bu bağlamda Kıbrıs bankacılık sektörü de benzer bir direnç sergiliyor, ancak bazı yükselen baskılar dikkat çekiyor.
Kıbrıs Merkez Bankası'na (CBC) göre yerli bankacılık sektöründe kârlılık 2025'te yüzde 13,9 düşerek 1,02 milyar avroya geriledi. Bu düşüş ağırlıklı olarak Kıbrıs bankalarındaki net faiz gelirindeki azalmadan kaynaklandı.
Aynı dönemde sektör büyüme kaydetti: toplam varlıklar Aralık 2025'te yüzde 6,6 artarak 69,96 milyar avroya yükseldi. Kıbrıs'ta sermaye gücü özellikle dikkat çekici düzeyde güçlü: CET1 oranı yüzde 25,8'e ulaşarak Avrupa ortalamasının çok üzerine çıktı.
CBC Başkanı Christodoulos Patsalides yakın tarihli bir açıklamasında ülkenin dış zorluklara karşı direncini vurguladı. Patsalides, "Ülke zorlukları güçlü bir konumdan yönetiyor" dedi.
Patsalides, sağlam ekonomik temeller, güçlü mali taban ve dirençli bankacılık sisteminin istikrarı destekleyen temel sütunlar olduğuna dikkat çekti. "Bankacılık sistemi iyi sermayelendirilmiş ve yüksek likiditeye sahip olmaya devam ediyor" diye ekledi.
Patsalides ayrıca bu koşulların sektörün küresel belirsizliğe bağlı olası dış şokları absorbe etme kapasitesini güçlendirdiğini vurguladı. Aynı zamanda yetkililer, avro bölgesi genelinde enflasyonist baskılara yol açabilecek yükselen enerji fiyatları gibi gelişmeleri yakından izliyor.
EBA raporu, Avrupa bankalarının iyi konumda olmasına rağmen gelişen jeopolitik ortamın sektörün direncini sınayabilecek yeni riskler getirdiğinin altını çiziyor. Kıbrıs için güçlü sermaye tamponları ve iyileşen aktif kalitesi sağlam bir temel sunuyor; ancak kârlılık baskıları ve dış şoklar ileriye dönük temel zorluklar olmaya devam ediyor.
