Costas Fitiris yaptığı açıklamayla, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kamu sektöründe iç bildirim kanallarının işleyişini denetleyen merkezi bir otorite bulunmadığını doğruladı. Adalet Bakanlığı'nın da ihbarcılara yönelik misilleme şikayetleri hakkında veri toplamadığını belirtti.
Limasol Milletvekili Michalis Paraskevas'ın yazılı soruşturmasına yanıt veren Fitiris, mevcut mevzuat kapsamında ihbarcılara tanınan güvenceleri sıraladı. Bunlar arasında kimliklerinin korunması, tazminat talep etme hakkı ve işten çıkarılma durumunda göreve iade edilme olasılığı yer alıyor.
Bakana göre iç bildirim kanallarının işletilmesi, her bakanlığın, servisin ya da dairenin kendi iç meselesi sayılıyor. Uygulamayı izleyecek merkezi bir birim ise bulunmuyor.
Fitiris, hem ilgili AB direktifinin hem de ulusal mevzuatın böyle bir denetim organının kurulmasını zorunlu kılmadığını açıkladı.
Adalet Bakanlığı, yetkili makamlara yazı göndererek onları yükümlülükleri konusunda bilgilendirdiğini belirtti. Ayrıca vatandaşların bildirim yapabileceği makamların listesini web sitesinde yayımladığını söyledi.
Buna karşın bakanlık, ihbarcılara yönelik misilleme şikayetleri hakkında bilgi toplamıyor. Çünkü AB direktifi ya da ulusal mevzuat uyarınca bu tür verilerin Avrupa Komisyonu'na sunulması gerekmiyor.
Fitiris, mevzuatın hem ihbarcıların hem de bildirimlerde adı geçen kişilerin kimliklerinin gizliliğini güvence altına aldığını söyledi.
Misilleme yaşanması halinde ihbarcılar, tedbirlerin kaldırılması ve tazminat talebi için yetkili mahkemeye başvurabiliyor. Mevzuat ayrıca misilleme niteliğindeki tedbirleri geçersiz sayıyor. Bildirim yaptıkları için işten çıkarılan çalışanlar ise mahkeme kararıyla göreve iade edilebiliyor.
Ek hükümler, ceza yargılamalarında ifade vermeye çağrılan ihbarcıların anonimliğini de koruyor. İşverenler ise misillemeyi önlemek ve yaşandığında ele almak için tedbir almakla yükümlü tutuluyor.
Fitiris'e göre ilgili hükümler, AB ihbarcı koruma direktifinin ulusal hukuka aktarılması sırasında Avrupa Komisyonu tarafından değerlendirildi. Bakan, değişikliklerin 2024 yılının şubat ayında yapıldığını ve o tarihten bu yana Avrupa Komisyonu'nun konuyu yeniden gündeme getirmediğini söyledi.
Bakanın yanıtı, yetkili makamlara yapılan ihbar sayısında ciddi bir artış olduğunu da ortaya koydu. 2025'te 85 bildirim kaydedilirken bu sayı 2024'te 25, 2023'te ise 12 olarak gerçekleşti.
2025'te yapılan 85 bildirimin 51'i yolsuzlukla ilgiliydi. Toplam 48 bildirim incelemeye alındı ve bunların 28'i tamamlandı. Altı soruşturma yetersiz delil gerekçesiyle kapatıldı, kalan 22 dosya ise diğer mahkeme dışı usullere yönlendirildi.
2024'te yapılan 25 bildirimin 20'si incelendi. 2023'te yapılan 12 bildirimin tamamı ise değerlendirildi.
2023 bildirimlerinin yedisi soruşturma başlatılmasına yol açtı, ancak hiçbiri mahkeme sürecine dönüşmedi.
Paraskevas, kaç kamu kurumunun iç bildirim kanalı işlettiğini, 2023'ten bu yana yapılan şikayetleri ve sonuçlarını sordu. Ayrıca ihbarcıları misillemeye karşı korumak için alınan önlemler hakkında da bilgi istedi.
