2025 yılında 85 ihbar ilgili makamlara yapıldı. Bu sayı 2024'te 25, 2023'te ise 12 idi. Verileri, Adalet Bakanı Kostas Fytiris, Limasol Milletvekili Michalis Paraskevas'ın kamu sektöründe ihbarcıların korunmasına ilişkin yasanın uygulanmasıyla ilgili sorusuna yazılı yanıtında paylaştı.
2025'teki 85 ihbarın 51'i yolsuzlukla ilgiliydi. Bu ihbarların 48'i incelendi, 28'i için soruşturma tamamlandı. Altı dosyada yeterli delil bulunmadığı için soruşturma kapatıldı. Kalan 22 dosyada ise mahkeme dışı başka işlemler başlatıldı.
2024'te 25 ihbarın 20'si incelendi. 2023'te yapılan 12 ihbarın tamamı değerlendirildi. 2023 ihbarlarının yedisi işlem başlatılmasına yol açtı, ancak hiçbiri mahkemeye taşınmadı.
Paraskevas sorusunda diğer konuların yanında, iç ihbar kanalı bulunan kamu kurumlarının sayısını, 2023'ten bu yana yapılan şikâyetleri, bunların sonuçlarını ve ihbarcıları misilleme karşısında koruyan önlemleri sormuştu.
Merkezi bir denetim mekanizması yok
Bakanın yanıtına göre kamu sektöründe iç ihbar kanallarının işleyişini denetleyen merkezi bir kurum bulunmuyor. Bu kanalların işletilmesi her bakanlığın, dairenin veya birimin kendi sorumluluğunda. Bakan, hem Avrupa Birliği Direktifi'nin hem de ulusal yasanın böyle bir kurumun kurulmasını zorunlu kılmadığını açıkladı.
Adalet Bakanlığı, ilgili makamlara yazı göndererek onları yükümlülükleri konusunda bilgilendirdiğini bildirdi. Bakanlık ayrıca, vatandaşların olası ihlalin niteliğine göre başvurabileceği makamların listesini internet sitesinde yayımladı.
Bakanlık, misilleme şikâyetlerine ilişkin veri toplamıyor. Gerekçe olarak, bu verilerin direktif ve ulusal yasa uyarınca Avrupa Komisyonu'na sunulması gereken bilgiler arasında yer almadığını gösterdi.
Yasa ne öngörüyor?
Fytiris, ihbarcıların korunmasına ilişkin olarak yasanın hem ihbarcının kimliğini hem de şikâyette adı geçen kişilerin kimliğini gizli tuttuğunu belirtti.
Misilleme durumunda ihbarcılar, yetkili mahkemeye başvurarak bu uygulamanın kaldırılmasını ve tazminat talep edebilir. Yasa, misilleme önlemlerinin geçersiz olduğunu öngörüyor. İhbar nedeniyle işten çıkarılan kişinin yeniden işe alınmasına bile karar verilebiliyor.
Yasa ayrıca, ceza davalarında tanık olarak ifade vermesi istenen ihbarcıların kimliklerinin korunmasına yönelik tedbirler öngörüyor. Ayrıca işverenlerin misillemeyi önlemek ve ortadan kaldırmak için gerekli adımları atmasını zorunlu kılıyor.
Yanıtta belirtildiğine göre, ilgili hükümler Direktifin ulusal mevzuata aktarılması sürecinde Avrupa Komisyonu tarafından değerlendirildi. Düzenlemelerdeki değişiklikler 2024 Şubat ayında yürürlüğe girdi. Bakana göre o tarihten bu yana Komisyon bu konuda yeniden bir geri dönüş yapmadı.
