Kıbrıs, planlanan Schengen alanına giriş öncesinde “altın vize” programını sıkılaştırmaya hazırlanıyor. Göçten Sorumlu Devlet Bakanı Nicholas Ioannides Perşembe günü yaptığı açıklamada, yetkililerin 2013’ten bu yana verilen binlerce izin üzerinde denetim gerçekleştirdiğini belirtti.
Meclis denetim komitesinde konuşan Ioannides, son iki yılda yaklaşık 1.500 altın vizesinin verildiğini, 2013’ten bu yana verilen yaklaşık 12.000 iznin ise sahiplerinin program şartlarını halen karşılayıp karşılamadığının tespiti için incelendiğini söyledi.
Programın sıkılaştırılmasına ilişkin kararların beklendiğini belirten Ioannides, Kıbrıs’ın Schengen’e girmesinin ülkeyi daha cazip bir destinasyon haline getireceğini kaydetti ve konuyla ilgili diğer bakanlara önerilerini sunduğunu ifade etti.
İncelenen konular arasında program kapsamında yapılan yatırımların nereye yönlendirilmesi gerektiği de bulunuyor; fonların eğitim, savunma ve inovasyona da aktarılıp aktarılamayacağı ele alınıyor.
Ioannides, “Yatırıma ihtiyacımız var” dedi ancak bunun “kontrollü bir şekilde” gerçekleşmesi gerektiğini ekledi.
Konuyu ALMA başkanı ve milletvekili Odysseas Michaelides de gündeme getirdi. Programın halen yürürlükte olduğunu söyleyen Michaelides, bunun konut piyasasındaki baskıya katkıda bulunduğunu savundu.
Komite, göç yönetimine ilişkin Sayıştay’ın özel raporunu inceliyordu. Tartışma, üçüncü ülke vatandaşlarının izlenmesindeki eksikliklerden sığınma başvurularına, geri göndermelere ve Yeşil Hat’a kadar uzandı.
Ioannides, üçüncü ülke vatandaşlarının Cumhuriyete giriş yaptıkları andan çıkışlarına kadar takibini sağlayacak yeni bir bilgi sisteminin geliştirildiğini duyurdu.
Bu konu, Sayıştay’ın 2021-2023 dönemini kapsayan bulgularının ardından gündeme geldi. Buna göre yasal olarak Kıbrıs’a giren yaklaşık 290.000 üçüncü ülke vatandaşı mevcut kayıtlarda çıkış kaydı olmadan görünüyordu.
Ioannides, durumun o zamandan beri değiştiğini ve bilgi sistemlerinin diğer bakanlıkların sistemleriyle entegre edildiğini söyledi. Yeni sistemin Mart ayında kurulması bekleniyor.
Kayıtlı çıkışın bulunmaması kişinin Kıbrıs’ta yasa dışı kaldığı anlamına gelmeyebileceğini belirtti. Olası açıklamalar arasında hükümet kontrolünde olmayan bir noktadan çıkış, ikamet izni alınması veya farklı bir pasaportla çıkış yapılması yer alıyor.
Göç hizmetleri de dijitalleştiriliyor. İlk aşamada kişiler beş kategoride ikamet izinlerini çevrimiçi yenileyebilecek, başvuruların ilerlemesini elektronik ortamda takip edebilecek ve süreç tamamlandığında SMS alacak.
Sığınma konusunda Ioannides, bekleyen başvuruların devlet bakanlığının kurulduğu dönemdeki yaklaşık 24.000’den 12.500’ün altına düştüğünü söyledi.
Aralık 2024’ten bu yana Suriyelilere ilişkin 6.100’den fazla başvuru geri çekildi veya iptal edildi, yaklaşık 5.500 kişi geri döndü. 2026’nın ilk sekiz ayında toplam geri göndermeler 7.000’i aştı; bu rakam 2025’teki 12.000’den fazla çıkışla karşılaştırıldı.
Ioannides, sığınma başvurularına ilişkin onay oranının şu anda yüzde 15 ile 20 arasında olduğunu söyledi.
Koruma verilen kişilerin hakları sorulduğunda, ikincil koruma statüsünün mülteci statüsünden farklı olduğunu ve geçici nitelik taşıdığını vurguladı. Ayrıca Cumhuriyete yasa dışı girişin Kıbrıs vatandaşlığının kazanılmasını engellediğini ve ikamet süresinin vatandaşlığa geçiş için tek kriter olmadığını söyledi.
Yeşil Hat tartışma sırasında öne çıktı.
Komite başkanı Zacharias Koulias, Pyla’daki durumun “iyi değil” olduğunu söyledi ve kontrollerdeki boşlukların yanı sıra marinalar da dahil diğer giriş noktalarındaki denetimlerle ilgili endişelerini dile getirdi.
Yardımcı polis şefi Michalis Katsounotos, ilgili bölgelerde günlük devriye yapıldığını ve bu devriyelerde yasa dışı işletilen araçların ve kaçak göçmenlerin yakalandığını söyledi.
Ioannides ise Kıbrıs’ın Yeşil Hat’ta göç prosedürü uygulamadığını, ancak belirli kontrollerin yapıldığını vurguladı.
“Onun sert bir sınıra dönüşmesini asla kabul etmeyeceğiz” dedi. Cyprus Mail’e verdiği röportajda Yeşil Hat’ın artan gözetimi, kameralar, deniz devriyeleri, daha hızlı sığınma prosedürleri ve geri göndermelerden bahsetti.
Devlet bakanı ayrıca göçle ilgili yardımların maliyetinde keskin bir düşüşe işaret etti. Göç sorumluluğunu üstlendiği dönemdeki 49 milyon avroya kıyasla harcamanın 2026 başlarında 15 milyon avroda kaldığını söyledi.
Göç yönetiminin önemli bir kısmı Avrupa fonlarıyla karşılanıyor. Pournara kabul merkezi tamamen AB fonlarıyla yenilendi, Limnes yüzde 85 AB fonu aldı ve geri göndermeler yüzde 80 ile 85 arasında AB fonuyla finanse ediliyor.
Yasal göç konusuna dönen Ioannides, Kıbrıs’ın inşaat ve otel sektöründe çalışanlara ve hemşirelere ihtiyaç duyduğunu söyledi.
Daha hedefli işe alım için Mısır ve Hindistan ile ikili anlaşmalar imzalandı; şu anda üçüncü ülke vatandaşlarına ait yaklaşık 200.000 geçerli ikamet izni yürürlükte.
Yalnız küçüklerin sayısı ise devlet bakanlığının kurulduğu dönemdeki yaklaşık 1.100’den bugün 130’a düştü. Ioannides, yaş tespitlerinin yapıldığını ve ek tesis kurulması planı olmadığını söyledi.
Komite toplantısının ardından konuşan Ioannides, 2026’nın ilk sekiz ayındaki düzensiz varışların 2022’nin aynı dönemine kıyasla yüzde 92 azaldığını, yeni sığınma başvurularının ise yüzde 93 düştüğünü söyledi.
Yıl başından bu yana yaklaşık 7.000 üçüncü ülke vatandaşının geri gönderildiğini, 2023’ten bu yana ise yaklaşık 40.000 kişinin geri gönderildiğini söyledi ve Kıbrıs’ın artık Frontex ile ortak Avrupa geri gönderme operasyonlarına hem katılabildiğini hem de organize edebildiğini ekledi.
“Geri gönderme kararları kağıt üzerinde kalırsa göç politikası etkili olamaz. Cumhuriyette kalma hakkı olmayan herkes ülkesine dönmek zorunda ve bu bugün pratikte uygulanıyor” dedi.
Ioannides değişimin örneği olarak Pournara’yı gösterdi; yaklaşık 1.000 kişilik kapasiteli merkezin 2022’de 3.000’den fazla kişiye ev sahipliği yaptığını ancak şu anda 165 sakini bulunduğunu söyledi.
Ayrıca yeni sınır prosedürünün bazı sığınma davalarının Sığınma Hizmeti ve mahkeme tarafından iki hafta içinde tamamlanmasını sağladığını söyledi.
Kıbrıslılar arasında işsizliğin artık yüzde beşin altında olduğuna dikkat çeken Ioannides, kilit sektörlerdeki açıkların yasal göçün önemli bir rol oynamasını gerektirdiğini söyledi.
“Yasal, organize ve kontrollü göç çözümün bir parçasıdır” dedi ve iş gücü piyasası ihtiyaçlarının sığınma sisteminin kötüye kullanılması yerine düzenlenmiş yasal yollarla karşılanması gerektiğini savundu.
