Perşembe günü milletvekillerinin dinlediği bilgiye göre Kıbrıs'ta atık yönetimi 'sayımlı bomba' durumunda. Yetkililer mevcut sistemin ancak başa çıkabildiğini kabul etti.
Çevre Dairesi yetkilileri, özel bir müteahhittin elinden devraldıkları Pentakomo arıtma tesisini 'sayımlı bomba' olarak tanımladı.
Yetkililer durumun 'hala optimal olmadığını' ancak iyileştiğini kabul etti.
Aralık 2023'ten bu yana hükümet, ekipman bakımı ve onarımları ile yangın koruma sistemi ve çevre uyumu konularında toplam 180 sözleşmeye girdi.
Pentakomo için yetkililer şimdi yaklaşık €62 milyon değerinde bir 'geçiş sözleşmesi' üzerinde ilerliyor. Sözleşme kapsamında biyogazın yönetimi, mekanik ayırma sisteminin onarımı, biyolojik sızıntı istasyonunun iyileştirilmesi ve kötü kokuyu azaltmak, biyolojik aktiviteyi durdurmak ve nihai bertaraf veya geri kazanımdan önce zararlı çevresel etkileri engellemek için biyobozunur atıkları işleyen bir sistemin kurulması yer alacak.
Pentakomo, 2017'den bu yana Limasol bölgesini kapsıyor.
Baf, atıkların önceden işlenmediği bir depolama alanına güvenmeye devam ediyor.
Şimdi 16 yıldır faaliyette olan Koşi entegre atık arıtma tesisi Lefkoşa, Larnaka ve Gazimağusa ilçelerini kapsıyor.
Tesisin kapasitesi yıllık 190.000 ton. Karşı karşıya olduğu en büyük sorun eski ekipman.
Koşi tesisi için ayrı bir geçiş sözleşmesi de yolda. Tahmini değeri €100 milyon. Sözleşme onarımları ve kısmi iyileştirmeleri kapsayacak. İhale 2027'nin ilk çeyreğinde yayınlanacak ve sözleşmenin üçüncü çeyrekte verilmesi öngörülüyor.
Bilim ve Teknik Odası Başkanı Dinos Nicolaides parlamentoda tartışmayı alevlendirdi. Resmi istatistiklerin atık yönetiminin gerçek durumu hakkında gerçek hikayeyi anlatmadığını söyledi.
“Şu anda çöplerimizin yüzde 90'ını gömüyoruz; yetkililerin söylediği yüzde 65 değil. Baf'ta yüzde 100 atık gömme, Larnaka'da yüzde 80-85 ve Limasol'da benzer bir oran göz önüne alındığında ortalama yaklaşık yüzde 90, hatta daha fazla.”
Nicolaides ayrıca adanın dört bir yanına saçılmış atık döküm alanlarına da dikkat çekti.
“Ormanlarda, kanyonlarda, her yerde bulunuyorlar. Bu gerçekten patlamaya hazır ekolojik bir bomba ve onu etkisiz hale getirmemiz gerekiyor.”
Su Geliştirme Dairesi başkanı ise Pentakomo tesisini yönetme sorumluluğunu üstlendiklerini, bu sorumluluğun 'imkanlarımızın çok ötesinde' olduğunu söyledi.
“Çevresel hedeflerimize ulaşamadık ama sanitasyon bombasın patlamasını engelledik.” diye ekledi.
Çevre Örgütleri Federasyonu'ndan Efi Xanthou da söz alarak yetkilileri durumu güzelleştirmekle suçladı.
Şu anda Pentakomo'daki atığın 'taştığını' ve atığın depolama alanlarına taşınması için kamyonlar kullanıldığını söyledi.
“Şu anda olanlar için sorumluluklar var, sanitasyon sayımlı bombası duruyor.”
Kıbrıs'ın 'öde-at' uygulamasına hazır olmadığını ve geri dönüşüm hedeflerini karşılayamayacağını da ekledi.
Çevre Dairesi Müdürü Erikkos Elia, AB hedefleri kapsamında Kıbrıs'ın 2035 yılına kadar atıklarının yüzde 10'dan azını gömmek zorunda olduğunu söyledi.
Avrupa Komisyonu'nun Kıbrıs'ı Depolama Direktifi'ne uymaması nedeniyle Avrupa Birliği Adalet Divanı'na sevk ettiğini hatırlattı.
