ANIMA'nın Avrupa, Akdeniz, Orta Doğu ve Afrika'daki kapsamlı çalışmalarını göz önünde bulundurursak, bu bölgelerde girişim ve inovasyon alanı nasıl gelişiyor ve en önemli fırsatlar nerede ortaya çıkıyor?
Girişimciler her şeyden önce sorun çözücüdür. Bu durum özellikle Güney Akdeniz ve Afrika'da geçerli. Burada iklim değişikliğinin etkilerinden finansman açıklarına, altyapı eksikliğinden gıda bağımlılığına ve sağlık hizmetlerine erişime kadar zorluklar çok büyük.
Son on yılda, kamu yararını iş modelinin merkezine koyan yeni bir etki odaklı girişimci kuşağı ortaya çıktı. Yeşil dönüşüm ve yapay zekâ devrimi, toplumun tamamını ilgilendiren bu sorunları çözmek için büyük bir fırsat havuzu sunuyor.
Bir diğer önemli itici güç ise yakın konumlanma (nearshoring). Endüstri 4.0 ve sürdürülebilirlik zorunlulukları, şirketleri üretimi tüketici pazarlarına daha yakın taşımaya itiyor. Bu değişimi şimdiden görüyoruz. Çinli üreticiler, hem Avrupa hem de Afrika pazarlarına hizmet etmek için Kuzey Afrika'da üsler kuruyor.
Kıbrıs, Avrupa, Doğu Akdeniz, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'nın kesişim noktasında eşsiz bir coğrafi ve ekonomik konuma sahip. Bu konumu, girişimler, inovasyon ve yatırım için daha güçlü bir bölgesel merkez olmak adına nasıl kullanabilir?
Kıbrıs üç büyük kaldıracı devreye sokabilir:
Coğrafi konum: Ada, Doğu Akdeniz'de iş liderliği için doğal bir köprü ve MENA pazarlarına güvenli, istikrarlı bir kapı görevi görüyor.
Ortak sorunlar: Su kıtlığı ve aşırı sıcak dalgaları gibi ciddi iklim gerçekleriyle karşı karşıya olan Kıbrıs, ölçeklenebilir çözümler geliştirmeye ve bunları pilot olarak uygulamaya doğrudan teşvik ediliyor.
Araştırma ve inovasyon ekosistemleri: Birçok AB mükemmeliyet merkezine ev sahipliği yapan Kıbrıs, bu üst düzey araştırma yeteneğini girişimci dinamiklerini hızlandırmak için kullanabilir.
ANIMA; birden fazla ülkeden yatırım tanıtım ajanslarını, iş ağlarını, inovasyon kuruluşlarını, yatırımcıları ve araştırma kurumlarını bir araya getiriyor. Bu deneyimden yola çıkarak, Kıbrıs gibi görece küçük bir ekosistemin uluslararası düzeyde rekabetçi hâle gelmesini sağlayan temel unsurlar nelerdir?
Kolaylaştırma: Yatırımcıları ve girişimcileri kendi dillerinde karşılayarak ve sorunsuz bir yerleşme desteği sunarak ağırlamak.
Esneklik: Hizmetleri kurucuların değişen ihtiyaçlarına göre uyarlamak ve kurulmuş şirketlere sağlam bir sonrası destek vermek.
Bağlantı: Altyapı, hizmet ve ağlar geliştirerek pazar fırsatlarını birbirine bağlamak. Özellikle AB ile Körfez arasında ve Kuzey Afrika'daki rekabetçi üretim üsleriyle bağlantı kurmak.
ANIMA'nın temel çalışmalarından biri, girişimleri ve KOBİ'leri güçlendirmek, geliştirmelerine, uluslararasılaşmalarına ve sürdürülebilir değer yaratmalarına yardımcı olmak. Kıbrıs gibi ekosistemler, umut vadeden girişimlerin erken aşamadan ölçeklenebilir, uluslararası rekabet gücüne sahip şirketlere geçişine yardımcı olmak için daha ne yapabilir?
Ölçeklenme üç temel varlık gerektiriyor: sermayeye, pazara ve yeteneğe erişim. Kıbrıs, risk sermayesi ve özel sermaye alanını genişletmeli, bölgesel ve küresel değer zincirlerine entegrasyonunu derinleştirmeli ve yeşil teknoloji (Greentech), bilişim, finans ve ticaret gibi stratejik sektörlerde üst düzey yetenekleri aktif olarak çekip yetiştirmeli.
Finansmana erişim, girişimler ve büyüyen işletmeler için hâlâ başlıca zorluklardan biri. Yatırımcılar, daha küçük veya gelişmekte olan inovasyon ekosistemlerinden gelen şirketleri değerlendirirken bugün neye bakıyor? Kıbrıs ise girişimlerini uluslararası sermaye için nasıl daha görünür ve cazip hâle getirebilir?
Kıbrıs, MENA girişimlerinin AB pazarlarına ve inovasyon ağlarına erişmesi için en iyi köprü olma potansiyeline sahip. Bu değer önerisi uluslararası yatırımcılar için oldukça cazip.
ANIMA ve Invest Cyprus bu köprüyü aktif olarak inşa ediyor. Lefkoşa'daki Euromed iHouse girişimimiz aracılığıyla, inovasyon ekosistemlerini bir araya getiren yıllık uluslararası toplantılar düzenliyoruz. Bir sonraki mantıklı adım ise her yıl Kıbrıs'ta uluslararası girişim gruplarını ağırlayıp destekleyecek özel karşılama programları başlatmak.
Girişimler ile köklü şirketler arasındaki bağları güçlendirmek ne kadar önemli? Yatırım, ortaklık, tedarik, mentorluk veya teknoloji benimseme yoluyla kurumsal katılım artırılırsa, Kıbrıs'ın inovasyon ekosisteminin gelişimi hızlanabilir mi?
Açık inovasyon ve kurumsal mentorluk, düzenli olarak güçlü ticari ortaklıkların ve doğrudan yatırımların önünü açıyor. ANIMA, daha önce Kıbrıs Ticaret ve Sanayi Odası aracılığıyla yürütülen yapılandırılmış kurumsal mentorluk programlarını destekledi ve bu programlar mükemmel sonuçlar verdi.
ANIMA, girişimcileri yatırımcılarla buluşturma ve sınır ötesi iş ile yatırım fırsatları geliştirme konusunda önemli bir deneyime sahip. Gelişmekte olan ekosistemlerden umut vadeden şirketleri uluslararası yatırımcılarla bir araya getirmede hangi mekanizmaların özellikle iyi işlediğini gözlemlediniz?
En etkili girişimlerimiz, melek yatırımcıların kurucuların yatırıma hazır olma çalışmalarına doğrudan dahil olmasını ve Afrikalı ile MENA girişimcilere mentorluk yapması için kıdemli diaspora yöneticilerinin katılımını içeriyor. Her iki durumda da bu uygulamalı katılım, yatırımcıların ekiplerin kalitesini ve yerel pazarlardaki ticari fırsatları görmesini sağlıyor. Bu da doğrudan anlaşmalara ve stratejik ortaklıklara dönüşüyor.
Kıbrıs; finteknoloji (fintech), yapay zekâ, siber güvenlik, deniz teknolojisi, yeşil teknoloji, sağlık ve diğer sektörlerde yenilikçi şirketler geliştiriyor. Kıbrıslı girişimlerin daha geniş Akdeniz, Orta Doğu ve Kuzey Afrika pazarlarında iş birliği yapabileceği ya da genişleyebileceği en büyük fırsatları nerede görüyorsunuz?
Bu alanlar Akdeniz ve MENA bölgesi için kritik öneme sahip. Kıbrıs'ın bu alanlara stratejik olarak odaklanması, kurumsal oyuncuları, teknoloji sağlayıcılarını ve yatırımcıları çekiyor. Aynı zamanda bu alanlarda faaliyet gösteren girişimleri ölçeklendirmek için gereken altyapıyı genişletiyor ve sağlam ekosistemler kuruyor.
Birbirinden bağımsız çalışabilecek inovasyon ekosistemlerini birbirine bağlamada Avrupa-Akdeniz ortaklıkları ve AB destekli programlar ne kadar önemli? Kıbrıs, bu ağlar aracılığıyla hangi fırsatların peşine daha aktif olarak düşebilir?
ANIMA, 2008'den bu yana Avrupa ve MENA ekosistemlerini birbirine bağlayan AB ortak finansmanlı girişimlere öncülük ediyor. Bu programlar bölgesel manzarayı kökten şekillendirdi. Bilim parklarının, kuluçka merkezlerinin, kümelenmelerin, erken aşama fonların ve melek ağlarının kurulmasını sağladı.
ANIMA ile aktif ilişkisi sayesinde Kıbrıs, bu sınır ötesi ağlara doğrudan erişim sağlıyor ve bölge genelinde hedefe yönelik ikili iş birlikleri kurabiliyor.
Önümüzdeki beş ila on yıla baktığımızda, Kıbrıs'ın Avrupa-Akdeniz girişim ve yatırım manzarasında gerçekçi olarak hangi rolü üstlenebileceğini düşünüyorsunuz? Tanınmış bir inovasyon ve yatırım merkezi olmak için bugün neye öncelik vermesi gerekiyor?
Temel dikey uzmanlıklara daha fazla yatırım yapmalı ve benzersiz coğrafyasından en üst düzeyde yararlanmalı. Kıbrıs, özel sektör oyuncularına genişleyen Akdeniz ve Avrupa pazarlarına erişmek için güvenilir bir ortam sunarak güvenli bir operasyon üssü ve açılış rampası olarak rolünü pekiştirebilir.
