Kıbrıs'ta yeni oluşturulan Kıbrıs İş Geliştirme Kurumu'nun, kuruluş yasası mecliste kabul edilmiş olmasına karşın, önümüzdeki 12 ila 18 ay içinde faaliyete geçmesi bekleniyor.
Kurum, Kıbrıs'ın ilk kamu kalkınma finans kurumu olarak KOBİ'ler, girişimler ve serbest çalışan profesyonellerin, geleneksel finansmanın zor olduğu durumlarda fonlara erişimini kolaylaştırmayı hedefliyor.
Meclisin bu ayın başında yasal çerçeveyi onaylamasının ardından, bir sonraki adım, gelecek ay yapılması beklenen yedi üyeli yönetim kurulunun atanması olacak.
İlk yönetim kurulu, kurumun tam faaliyete geçmesi için hazırlıklar sürerken, iki yıl boyunca geçici olarak görev yapacak. Bu süreçte finansman programları, kredi araçları ve diğer finansal enstrümanlar geliştirilecek.
Kurum, ticari bir borç veren olarak değil, Kıbrıs pazarındaki finansman açıklarını gidermeyi amaçlıyor. Özellikle sınırlı teminat, kısa faaliyet geçmişi veya yüksek risk algısı nedeniyle fon bulmakta zorlanan işletmelere odaklanacak.
Amacı, bankacılık sektörünü tamamlamak, onun yerini almak değil; özel finansmanın bulunmadığı veya yetersiz olduğu durumlarda devreye girmek.
Yasa, kuruma finansman programları tasarlama, kredi ve garanti sağlama ve Kıbrıs'ın finansman pazarındaki zayıflıkları belirlemek için çalışmalar yapma sorumluluğu veriyor. Bu sayede kurum, karşılanmamış talebe dayalı olarak gelecekteki desteğini şekillendirebilecek.
Finansmana erişimi iyileştirmenin yanı sıra, kurumun girişimciliği teşvik etmesi, iş rekabetini güçlendirmesi ve yenilik, dijital dönüşüm ile yeşil dönüşümle bağlantılı yatırımları desteklemesi bekleniyor.
Geleneksel bir hükümet hibe programından farklı olarak, kurum daha geniş bir fon kaynağı yelpazesine erişebilecek.
60 milyon avroluk başlangıç devlet sermayesinin ardından, kurum kendi faaliyetleriyle finansman sağlayabilecek, Avrupa ve uluslararası finans kuruluşlarından borç alabilecek ve stratejik önceliklerin onaylanması halinde devlet garantilerinden yararlanabilecek.
Bu daha geniş fonlama modeli, kurumun sadece kamu sübvansiyonları dağıtmak yerine ulusal bir kalkınma finans kurumu olarak faaliyet göstermesi anlamına geliyor.
Kesin rolü operasyonlar başladığında netleşecek olsa da, model genel olarak Avrupa'da halihazırda faaliyet gösteren kalkınma finans kurumlarına benziyor.
Avrupa Birliği düzeyinde, kurum, Avrupa Yatırım Fonu ile amaç bakımından benzerlikler taşıyor. Avrupa Yatırım Fonu, garantiler, öz sermaye yatırımları ve diğer risk paylaşım araçlarını kullanarak KOBİ'ler ve yenilikçi işletmeler için finansmana erişimi iyileştiriyor.
Ayrıca, finansal kurumların karşılaştığı riskleri azaltarak ek kredilendirmeyi teşvik eden Avrupa Yatırım Bankası'nın (AYB) garanti programlarının unsurlarını da yansıtıyor.
Ulusal düzeyde, Almanya'nın KfW'si ve Birleşik Krallık'ın British Business Bank'ı gibi benzer kurumlar bulunuyor. Her ikisi de kamu destekli kredi ve garanti programları aracılığıyla küçük işletmeler için finansman koşullarını iyileştirmeyi amaçlıyor.
Ancak Kıbrıs'ın yeni kurumu, bu işlevlerin birçoğunu tek bir çatı altında birleştiriyor gibi görünüyor; kredi, garanti, potansiyel öz sermaye benzeri finansman ve piyasa analizini bir araya getiriyor.
Planlandığı gibi uygulanırsa, bu, Kıbrıs'a genellikle daha büyük ekonomilerde bulunandan daha entegre bir kalkınma finansmanı çerçevesi sağlayabilir. Bu büyük ekonomilerde sorumluluklar birden fazla kuruluşa yayılmış durumda.
Kurumu kuran yasa, Temsilciler Meclisi tarafından oybirliğiyle onaylandı. Meclis ayrıca, kredi ve garantileri yöneten kriterlerin Meclis tarafından onaylanan yönetmeliklerle belirlenmesini gerektiren bir değişiklik de kabul etti.
Orta ölçekli işletmeleri kurumun toplam finansmanının yüzde 20'si ile sınırlama önerisi ve birkaç ek değişiklik reddedildi.
Meclis incelemesi sırasında Maliye Bakanlığı, milletvekilleri ve paydaşlardan gelen önerileri dahil etmek için yasayı revize etti.
Değişiklikler arasında, kurumun şirket kurmasına veya ikincil mevzuat yoluyla ek yetkiler almasına izin veren hükümler kaldırılırken, uygun yararlanıcı kategorisi küçük orta ölçekli şirketlerin hariç tutulmasıyla daraltıldı.
Revize edilen yasa ayrıca, yönetim kurulu üyeleri için daha katı uygunluk şartları, çıkar çatışması önlemleri ve siyasi açıdan etkili kişiler ile kamu görevlilerinin yönetim kurulu üyeliğinden hariç tutulması gibi düzenlemelerle yönetişimi güçlendiriyor.
Ek hükümler, finansman programları başlatılmadan önce Devlet Yardımı Komiseri'ne danışılmasını, meclise yıllık raporlama yapılmasını, performans göstergeleri ve borçlanma limitlerini gerektiriyor.
Kurum, Maliye Bakanı'nın denetiminde faaliyet gösterecek; kara para aklamayla mücadele yükümlülüklerinin denetimi ise Kıbrıs Merkez Bankası (CBC) tarafından yürütülecek.
Kurumun oluşturulması ayrıca Kıbrıs'ın İyileşme ve Direnç Planı'nın bir parçasını oluşturuyor ve ülkenin planın dokuzuncu ve son ödemesini alabilmesi için gereken son kilometre taşlarından birini temsil ediyor.
Bu ayın başında, Kıbrıs Ticaret ve Sanayi Odası (Keve), meclisin yasayı onaylamasını memnuniyetle karşıladı ve bu adımı "Kıbrıs ekonomisi için önemli bir reform" olarak nitelendirdi.
"Kıbrıs İş Geliştirme Kurumu'nun oluşturulması, Kıbrıs ekonomisi için önemli bir reformdur," dedi Keve.
Oda, kurumun uzun süredir devam eden finansman açıklarını kapatmaya, girişimciliği desteklemeye, rekabet gücünü artırmaya ve Kıbrıs'ın yeşil ve dijital dönüşümünün yanı sıra yeniliği hızlandırmaya yardımcı olması gerektiğini savundu.
Keve ayrıca, sınırlı alternatif finansmanın KOBİ'lerin karşılaştığı en büyük engellerden biri olmaya devam ettiğini ve işletmelerin yatırım ve genişleme için büyük ölçüde banka kredilerine bağımlı olduğunu yineledi.
"İşletmelerin bankacılık sistemine ağır bağımlılığı, yatırım, genişleme ve yenilik için sermayeye erişimi kısıtladı," dedi oda.
Yeni kurumun, girişimciliği ve üretken yatırımı desteklemek için ek kanallar oluşturarak Kıbrıs'ın finansman ekosistemini genişletmesinin beklendiğini ekledi.
Keve, danışma süreci boyunca yer aldığını ve Kıbrıslı işletmelerin gerçek finansman ihtiyaçlarını karşılayabilecek etkili, esnek ve güvenilir bir kurum oluşturulmasına yardımcı olmak için öneriler sunduğunu belirtti.
"Yasanın kabulü sadece ilk adımdır," dedi oda.
"Bir sonraki zorluk, kurumun hızlı ve etkili bir şekilde faaliyete geçmesini sağlamaktır; böylece işletmelerin finansa erişimini iyileştiren, yatırımı teşvik eden ve Kıbrıs ekonomisinin sürdürülebilir büyümesini destekleyen gerçek bir kalkınma aracına dönüşebilir," diye ekledi.
Keve ayrıca, hedeflerinin işletmeler ve genel ekonomi yararına başarıyla uygulanmasını sağlamak için Maliye Bakanlığı ve kurumun gelecekteki yönetimiyle çalışmaya devam etme sözü verdi.
