Kıbrıs, Yunanistan ve Avrupa Birliği, Libya Temsilciler Meclisi'nin Türkiye ile Libya arasındaki 2019 tarihli deniz mutabakatını onaylamasını reddetti. Üçü de mutabakatın diğer devletlerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini ve hükümsüz ve geçersiz olduğunu savundu.
Yunanistan, ortaklarını ve müttefiklerini bilgilendirdiğini açıkladı. Egemenlik haklarını korumak için gerekli her adımı atacağını da belirtti. Yunanistan Dışişleri Bakanı Giorgos Gerapetritis, gelişmeyi salı öğleden sonra Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdelatty ile görüşerek ele aldı. Gerapetritis daha önce de Dışişleri Bakanı Konstantinos Kombos ile görüşmüştü.
Onay, konuyu yeniden gündeme getirdi. Çünkü mutabakat, Yunanistan ile Mısır arasındaki münhasır ekonomik bölgeleri (MEB) belirleyen anlaşmayı etkiliyor. Gerapetritis ile Abdelatty, mutabakatın Doğu Akdeniz'deki güvenlik ve istikrara etkilerini de görüştü.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Antonio Costa ile ortak bir açıklama yaptı. Açıklamada anlaşmanın üçüncü devletlerin egemenlik haklarını ihlal ettiği, Deniz Hukuku'na uymadığı ve hükümsüz olduğu belirtildi. Von der Leyen, 'Yunanistan ve Kıbrıs'a olan dayanışmamızı yeniden teyit ediyoruz' dedi.
Kıbrıs Dışişleri Bakanlığı, Libya Temsilciler Meclisi'nin kararını kınadı. Bakanlığa göre mutabakat, üçüncü devletlerin egemenlik haklarını ihlal ediyor. Ayrıca BM Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) ve adaların münhasır ekonomik bölge ile kıta sahanlığı dahil deniz alanlarına hak kazanmasına ilişkin teamül uluslararası hukuku ilkeleriyle de çelişiyor. Bu nedenle bakanlık, mutabakatı yasa dışı, hükümsüz ve geçersiz saymaya devam ettiğini ve üçüncü devletler açısından hiçbir hukuki sonucu olmadığını bildirdi.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Libya Temsilciler Meclisi'nin oylamasının mutabakatın yasa dışı, hükümsüz ve geçersiz niteliğini değiştirmediğini açıkladı. Bakanlık, belgenin adının yanıltıcı olduğunu belirtti. Mutabakatın uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu ve bölgedeki devletlerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini söyledi.
Bakanlığa göre 'coğrafya ve uluslararası deniz hukuku, tek taraflı ve hukuken dayanaksız parlamento kararlarıyla değişmez.' Bakanlık, Türkiye ile Libya'nın aralarındaki deniz alanlarını sınırlandırabilecek karşılıklı veya bitişik kıyılarının bulunmadığını da kaydetti.
Bakanlık, mutabakatın BM Deniz Hukuku Sözleşmesi ve teamül uluslararası hukuku kapsamında Yunan adalarını ve bu adaların deniz alanlarına ilişkin haklarını yok saydığını yineledi. Libya tarafını, uluslararası hukuka aykırı ve Doğu Akdeniz'deki istikrarı zedeleyen her türlü eylemden kaçınmaya çağırdı.
Bakanlık, mutabakatı Yunanistan'ın Mısır ve İtalya ile imzaladığı deniz yetki alanlarını sınırlandıran anlaşmalarla karşılaştırdı. Bakanlığa göre bu anlaşmalar, Yunanistan'ın uluslararası deniz hukukuna ve komşu devletlerin egemenlik haklarına saygısını gösteriyor.
