Kıbrıs heyeti başkanı ve Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi başkan yardımcısı Nicos Tornaritis, Salı günü İstanbul'da düzenlenen meclisin kültür komitesi toplantısında Ayasofya'nın müze statüsüne geri döndürülmesi çağrısında bulundu.
Tornaritis, müze statüsünün yeniden tesis edilmesinin anıtın "evrensel, tarihi ve kültürel değerini" güvence altına almak için gerekli olduğunu söyledi.
UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Ayasofya'nın, "özel karakteri, estetiği ve insanlık için sembolik önemine" saygı gösterecek şekilde korunması gerektiğini ifade etti.
Ayrıca yapının kültürlerarası diyaloğu destekleyen bir mekan olarak sürdürülmesi gerektiğini, burayı "halkların ve kültürlerin karşılıklı saygı ve barışçıl bir arada yaşamasının" simgesi olarak tanımladığını söyledi.
Görüşme, üyelerin kültürel miras meseleleri ve ilgili politika konularını ele aldığı İstanbul'daki bir komite oturumunda gerçekleşti.
Gündemde, 2020'de müzeden camiye dönüştürülmesinden bu yana uluslararası tartışma konusu olmaya devam eden Ayasofya'nın statüsü de yer aldı.
Konu, Türk yetkililerin anıtın statüsünü değiştirme kararının ardından 2020 yılında Tornaritis ve diğer Kıbrıslı milletvekili Kostis Efstathiou tarafından ilk kez komite gündemine taşınmıştı.
Ayasofya, altıncı yüzyılda Bizans İmparatoru Justinianus tarafından inşa edildi ve yaklaşık bin yıl boyunca Konstantinopolis'in ana katedrali olarak hizmet verdi.
1453'te Osmanlı'nın şehri fethetmesinin ardından camiye dönüştürüldü; orijinal yapının çevresine zaman içinde dört minare eklendi ve iç mekandaki süslü altın mozaikler sıvayla kapatıldı.
1935 yılında Mustafa Kemal'in laik reformları kapsamında müzeye dönüştürüldü ve 2020 yılına kadar bu statüsünü korudu.
Temmuz 2020'de Türkiye, müze statüsünü tesis eden 1934 kararını iptal etti ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın kararnamesiyle yapı yeniden cami işlevine kavuşturuldu.
Bu kararın ardından mekanda düzenli namazlar yeniden başladı.
Değişiklik, prosedürel konular ve uluslararası kuruluşlarla istişare edilmemesi konusundaki endişeleri dile getiren UNESCO ve birçok hükümetin kınamasına yol açtı.
Türk yetkililer ise kararın egemenliğe ilişkin bir iç mesele olduğunu savundu ve yapının Dünya Mirası statüsünün etkilenmediğini belirtti.
Avrupa Konseyi komitesi, İstanbul'daki oturumda konuya ilişkin bir karar yayınlamaktan kaçındı.
Ayasofya, namaz vakitleri dışında ziyaretçilere düzenli erişim sağlanarak cami olarak hizmet vermeye devam ediyor.
Koruma ve erişim düzenlemeleri, daha önce bölgenin yönetimine ilişkin Türk yetkililerle diyalog çağrısında bulunan UNESCO da dahil olmak üzere uluslararası miras kuruluşları tarafından izlenmeye devam ediyor.
