Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel petrol piyasasının ciddi risklerle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu. Ortadoğu'daki son çatışmaların ardından kritik şok emicilerin hızla tükendiği belirtildi.
Hürmüz Boğazı'nın kapanması günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve rafine ürünün akışını durdurmasına rağmen, ham petrol fiyatları birçok analistin başlangıçta korktuğu gibi kontrolden çıkmak yerine varil başına 90 ila 100 dolar arasında istikrar kazandı.
Bu görece istikrar, çatışma öncesinde küresel arzın talepten günde 2 milyon varil fazla olması ve Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerin alternatif boru hatları ve limanlar kullanarak açığı kapatması sayesinde mümkün oldu.
Rafine ürün çıktısı da önemli ölçüde etkilendi; dizel ve jet yakıtı arzı Körfez bölgesindeki kesintiden özellikle sert darbe aldı.
Mayıs ayı sonuna kadar 1,1 milyar varilden fazla ham petrol küresel piyasaya ulaşamadı. Bu açık, hem 1973 petrol şokunu hem de İran-Irak savaşını geride bıraktı.
Asya'da talebin sıkışması, ABD, Venezuela, Guyana ve Rusya'dan artan üretim ile ticari ve stratejik stokların kullanılması, küresel sistemin ilk darbeyi atlatmasına yardımcı oldu.
Ancak IMF, bu yastıklama etkisinin kaybolduğu uyarısında bulunuyor. Yedek kapasite tükenirken küresel stoklar işletim minimumlarına doğru düşmeye devam ediyor.
Sektör tahminlerine göre, Hürmüz Boğazı yeniden açılsa bile petrol akışının normale dönmesi birkaç ay alacak. Uzun süreli kesintilerin, yetersiz finanse edilen kuyularda kalıcı üretim kayıplarına yol açma riski bulunuyor.
Küresel ekonomi, çatışmanın başlangıcındaki duruma kıyasla yeni şokları kaldırabilecek çok daha zayıf bir konumda.
IMF, liderler için birkaç kritik ders çıkardı. Manevra kabiliyeti ve şokları absorbe etme kapasitesinin kırılma noktasına ulaştığı vurgulandı.
IMF'ye göre, "Bu kez ilk darbeyi yumuşatan şey, enerji piyasalarının manevra alanına sahip olması ve şoku absorbe edebilmesiydi."
IMF şu ifadeleri kullandı: "Hürmüz Boğazı'nda gerilim yeniden alevlenirken, bu alan artık daha dar ve daralmaya devam ediyor. Yedek kapasite kullanıldı, talep sıkıştı ve stoklar tükendi."
IMF, gelecekteki dalgalanmalara hazırlık için stokların acilen yeniden inşa edilmesi gerektiğini belirtti.
Dünyanın hâlâ tek bir darboğaza çok fazla bağımlı olduğu, enerji kaynaklarının ve tedarik yollarının çeşitlendirilmesinin uzun vadeli istikrar için diğer tüm politika önlemleri kadar önemli olduğu kaydedildi.
IMF'ye göre tüketicilere yönelik destek, yalnızca en kırılgan grupları hedef almalı ve geçici olmalı. Bu sayede ulusal bütçeler korunurken enerji verimliliği teşvik edilebilir.
IMF, "Enerji arzının dayanıklılığını ve çeşitliliğini artırmak, petrol şoklarının küresel ekonomiyi istikrarsızlaştırmasını önlemek için hâlâ ciddi çabalara kritik ihtiyaç var" dedi.
