Litvanya Maliye Bakanı Kristupas Vaitiekūnas, Lefkoşa'da düzenlenen gayri resmi ECOFIN toplantısı sırasında Kıbrıs ile Litvanya'nın özellikle turizm ve savunma alanlarında işbirliğini derinleştirebileceğini açıkladı.
AB Maliye Bakanları toplantısının kulislerinde Kıbrıs Haber Ajansı'na (CNA) konuşan Vaitiekūnas, iki ülkenin paylaştığı ortak özellikleri öne çıkardı ve daha yakın işbirliği için değerlendirilmemiş fırsatlara dikkat çekti.
Bakan, "İlk bakışta göründüğünden çok daha fazla ortak noktamız var ve iş dünyamız ile halklarımız örneğin turizm ve savunma gibi alanlarda daha fazla işbirliği yolu bulabilir" dedi.
Vaitiekūnas, her iki ülkenin de drone tehditleri gibi güvenlik kaygıları dahil benzer zorluklarla karşı karşıya olduğunu ve finansal sektörlerine önemli ölçüde bağımlı olduğunu belirtti.
ECOFIN gündemine değinen Bakan, görüşmelerin küresel ekonomik görünüm, petrol krizi, Avrupa genelinde mali istikrar ve artan yakıt fiyatlarına yönelik önlemler üzerinde yoğunlaşacağını söyledi.
Vaitiekūnas, "Küresel ekonomik durumu, petrol krizini ve Orta Doğu'daki durumun çözülmemesi halinde nasıl tepki vereceğimizi tartışacağız" dedi.
Bakan, bölgedeki istikrarsızlığın sürmesinin özellikle enerji piyasaları üzerinden ekonomik aksaklıkları tetikleyebileceği uyarısında bulundu.
Konut erişilebilirliği de önemli bir mesele olarak öne çıktı. Litvanyalı Bakan, başta Vilnius gibi büyük şehirler olmak üzere konut fiyatlarındaki keskin artışa dikkat çekti.
"Bu, tüm batılı ülkeler için çok önemli bir sorun, ancak konut fiyatlarının hızla yükseldiği Litvanya için özellikle önemli" dedi.
Enerji politikasına değinen Vaitiekūnas, koordineli bir Avrupa yanıtının ortak uzmanlık ve hedefli önlemlerle desteklenen birleşik bir mekanizmayı içerebileceğini öne sürdü.
Bakan, "AB en iyi fikirleri ve uzmanlığı paylaşabilir; geniş kapsamlı ve maliyetli önlemler yerine daha hedefli ve geçici önlemler uygulamaya yönelik önerilerimiz hâlihazırda mevcut" dedi.
Vaitiekūnas, rafineriler üzerinde olası ek vergiler ve belirli harcama kategorileri için olası muafiyetler hakkında görüşmelerin sürdüğünü ekledi.
Enerji politikasını uzun vadeli stratejiyle ilişkilendiren Bakan, Litvanya'nın yatırımları enerji bağımsızlığı, yenilenebilir enerji ve depolama kapasitesine yönlendirdiğini doğruladı.
"AB fonlarından ve diğer sektörlerden yatırımları yeniden yönlendiriyoruz ve 2028 yılına kadar tükettiğimizden daha fazla elektrik üretmek için bir planımız var" dedi.
Ukrayna konusunda Bakan, Litvanya'nın güçlü desteğini yineledi ve savaşı tüm batı dünyasını etkileyen geniş kapsamlı bir çatışma olarak tanımladı.
"Bu, yaşam tarzımıza, özgürlüğümüze ve kim olduğumuza karşı bir savaştır" dedi.
Vaitiekūnas, gerekli reformların sürdürülmesi gerektiğini kabul etmekle birlikte Ukrayna'nın AB üyelik sürecinin hızlandırılması çağrısında bulundu.
Bakan, "Daha hızlı bir katılım süreci ve net bir takvim görmek isteriz; bu karşılıklı çıkarımızadır" dedi.
AB üyeliğinin Ukrayna'ya ekonomik refah getireceğini, mevcut üye devletlerin güvenlik ve savunma kapasitelerini de güçlendireceğini savundu.
Savunma finansmanı konusunda Vaitiekūnas, kredi temelli olmasına rağmen AB'nin SAFE programını yararlı bularak memnuniyetle karşıladığını söyledi.
Bakan, "Yaklaşık 6,4 milyar euro alabileceğimizi ve on yıl içinde faiz ödemelerinde yaklaşık 250 milyon euro tasarruf edebileceğimizi tahmin ediyoruz" dedi.
Vaitiekūnas, finansmanın büyük bölümünün Litvanya silahlı kuvvetlerini güçlendirmeye, daha küçük bir kısmının ise Ukrayna'ya askeri desteğe ayrılacağını açıkladı.
Bakan ayrıca, ülkenin ulusal kalkınma bankası tarafından desteklenen Litvanya'daki yeni gelişmekte olan savunma sanayisine dikkat çekti.
"Bu, yüksek katma değerli bir sektör ve ne kadar aktif çalıştığımıza bağlı bir fırsat" dedi.
Bir sonraki Çok Yıllı Mali Çerçeve konusunda Vaitiekūnas, savunma ve güvenliğin öne çıktığını belirterek temkinli bir iyimserlik dile getirdi.
"Toplam bütçenin yaklaşık yüzde 10 ila 12'si doğrudan veya dolaylı olarak güvenlik ve savunmaya bağlı; bu bizim için olumlu" dedi.
Ancak Bakan, uyum fonları ve tarım konusundaki endişelerini de dile getirerek, nominal rakamların yüksek olmasına rağmen gerçek satın alma gücünün iyileşmeyebileceği uyarısında bulundu.
"Kesintiler yapılırsa çerçeve fiilen küçülebilir; bu endişe verici" dedi.
Kaynakların artan taleplere ayak uydurmaması halinde bu durumun Avrupa Birliği'nin genel gücünü ve birliğini zayıflatabileceği uyarısında bulundu.
Jeopolitik gelişmelere değinen Vaitiekūnas, Litvanya'nın Orta Doğu'yu, özellikle İran ve Hürmüz Boğazı'nı yakından takip ettiğini söyledi.
"Bu durumun olumsuz ekonomik etkileri var ve bir ekonomi için en kötü senaryo olan stagflasyon baskısı yaratıyor" dedi.
Bakan, çatışmanın hızla çözülmesini umduğunu belirterek uzun süreli istikrarsızlığın ekonomik performansı daha da zorlayabileceği uyarısında bulundu.
Litvanya'nın 2027 yılının ilk yarısındaki AB Konseyi Dönem Başkanlığına bakan Bakan, Ukrayna'nın merkezi öncelik olacağını söyledi.
"Onlara AB üyeliği, reformlar, yeniden yapılanma ve savunma konularında yardım etmeliyiz ve aynı zamanda onlardan öğrenmeliyiz" dedi.
Bakan, Ukrayna'nın mücadelesinin kıta genelinde özgürlük ve refah arayışına bağlı olduğunu vurgulayarak ortak Avrupa değerlerine dikkat çekerek konuşmasını sonlandırdı.
"Onlar özgürlük, refah ve paylaştığımız tüm Avrupa değerleri için savaşıyorlar" dedi.
