Avrupa Birliği'nin Medya Özgürlüğü Yasası'nı (EMFA) uygulamayı amaçlayan tasarı, perşembe günü Meclis'te milletvekillerinden, gazetecilerden ve yayımcılardan güçlü muhalefetle karşılaştı. Eleştirmenler, tasarıdaki bazı hükümlerin gazetecileri cezai yaptırımla karşı karşıya bırakabileceği ve kaynak gizliliğini zedeleyebileceği konusunda uyarıda bulundu.
Meclis İçişler Komitesi Başkanı Aristos Damianou, gazetecilere karşı 'denetleyici/bağımsız bir otoritenin soruşturma, kovuşturma veya idari önlemler alabileceği' ifadesi içeren bir maddeye dikkat çekti. Damianou, bu maddenin Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası ile çeliştiğini söyledi.
‘Önerilen düzenlemeler altında, yargının dahil olmasını gerektiren öngörülen haller dışında gazetecilerin kutsal anayasal hakkında hiçbir aşınmaya izin vermeyeceğiz. Yeter artık,’ dedi. Damianou, ‘her türlü şey yaşanıyor’ dediği için bu konuda kararlı konuştuğunu, ancak mevcut hükümeti suçlamadığını belirtti. ‘Anayasanın, Cumhuriyet'in makamları dahil herkesin üzerinde olduğunu anlamamız gerekiyor,’ diye ekledi.
Düzenlemenin denetimini birlikte üstlenecek Kıbrıs Radyo-Televizyon Otoritesi ile Basın ve Bilgi Ofisi (PIO), tasarı şimdi yasalaşsa bile uygulamanın pratikte mümkün olmadığını söyledi. Her iki kurumun da bu görev için hem personel hem de bütçe eksiği olduğunu belirtti. PIO Müdürü Aliki Stylianou, kısmen personel yetersizliği nedeniyle hükümlerin uygulanmasının insani olarak imkânsız olacağını söyledi.
Düzenlemenin Ağustos 2025'ten itibaren uygulanması gerekiyordu. Komite görüşmeleri sırasında birkaç partiden milletvekilleri itiraz etti; bazıları tasarının geri çekilmesini istedi. Kıbrıs Gazeteciler Birliği'nden yayımcılar birliğine ve televizyon kanallarına kadar uzanan kuruluşlar da aynı yönde tepki gösterdi.
Gazeteciler Birliği Başkanı Giorgos Frangos, Avrupa Medya Özgürlüğü Yasası'nın (EMFA) temel amacının medyanın ve gazetecilerin çoğulculuğunu ve bağımsızlığını korumak olduğunu söyledi. Frangos, ‘Ancak önümüzde, bu temel amacı altüst eden, çarpıtan ve zayıflatan bir ‘Frankenstein’ tasarısı var,’ dedi. ‘Koruma yerine denetime ve sözde desteklediği kuralın istisnalarına odaklanıyor,’ diye ekledi.
Frangos, tasarının medyaya ve gazetecilere karşı ek idari, cezai ve hatta suç niteliğinde hükümler getirdiğini belirtti. Bu hükümlerin EMFA'nın hem ruhuna hem de metnine aykırı olduğunu, ayrıca gazetecilik mesleğinin özdenetim ilkesini açıkça ihlal ettiğini söyledi. ‘Gazeteciler, yayımcılar ve onların kuruluşları kendi işlerine kendileri karar verir. Başka kimse değil,’ dedi. Kaynak gizliliğini kaldıran hükme gelince Frangos, gazetecileri izleme ihtiyacı doğması halinde bu ihtiyacı karşılamak için Anayasa'nın 17. maddesinin fazlasıyla yeterli olduğunu ifade etti.
Kıbrıs Medya Şikâyetleri Komisyonu Başkanı Elli Kotzamani, düzenlemenin gazetecilik çalışmalarını koruyacak mekanizmalar olmadan onaylanması halinde gazetecilerin her yönden saldırıya uğramaya devam edeceği ve ihtiyaç duydukları özgürlük ile bağımsızlıktan yoksun kalacağı uyarısında bulundu. Kotzamani ayrıca özdenetimi desteklediğini belirtti.
Uzman ve Medya Çoğulculuğu İzleme (Media Pluralism Monitor) projesinin başkanı Christoforos Christoforou, tasarının medyanın ve gazetecilerin kamuoyunu özgürce ve müdahale olmadan bilgilendirme haklarını güvence altına almadığını söyledi.
Bir İçişleri Bakanlığı temsilcisi, AB'nin düzenlemenin 2025'ten beri yürürlükte olması nedeniyle Kıbrıs'ta nasıl uygulandığına dair bir güncelleme istediğini söyledi. Temsilci, tasarının istişarelerin ardından değiştirildiğini ve medya haklarını korumaya yönelik daha net bir usul belirlemeyi amaçladığını belirtti. Tasarının ayrıca devlet yayıncısı gibi kamu hizmeti medyasının bağımsızlığını güçlendireceğini, medya sahipliğinde ve devlet reklamları için kullanılan kamu parasının dağıtımında şeffaflığı artıracağını ekledi.
Cumhuriyet Hukuk Dairesi'nden bir temsilci de düzenlemenin onaylanması gerektiğini söyledi. Bakanlıklar ve diğer kamu hizmetleri, bazı konuların düzenlenmesi gerektiğini belirtti; ancak medyanın ve gazetecilerin müdahale olmadan çalışma hakkına itiraz etmedi.
