Kıbrıs, son beş yılda yüzde 30'un üzerinde bir düşüşe rağmen, Merkez Bankası (CBC) verilerine göre euro bölgesinde en yüksek emeklilik fonu sayısında üçüncü sırada yer aldı.
Kıbrıs Merkez Bankası (CBC), Cuma günü 2025 yılına ait ilk emeklilik fonları istatistik raporunu yayımlayarak, Kıbrıs merkezli emeklilik fonlarının varlık ve yükümlülüklerindeki gelişmeler ile fon ve üye sayılarına ilişkin bilgiler sundu.
Rapora göre, 2025 yılı sonu itibarıyla Kıbrıs'taki toplam emeklilik fonu sayısı 600'ün altında kalırken, bu sayı bireysel emeklilikle ilgili mevzuatın uygulanmasının ardından son beş yılda yüzde 30'dan fazla bir düşüş gösterdi.
Bu azalmaya rağmen, Kıbrıs emeklilik fonu sayısı bakımından euro bölgesinde üçüncü sırada yer almaya devam ediyor. Sıralamada İrlanda yaklaşık 5 bin fon, İspanya ise yaklaşık bin fon ile ilk iki sırada bulunuyor.
Bununla birlikte Kıbrıs, her bir fonun ortalama 10 milyon avronun altında varlığa sahip olmasıyla euro bölgesindeki en düşük fon başına ortalama varlık değerine sahip ülkeler arasında yer alıyor ve bu durum sektörün parçalı yapısını gözler önüne seriyor.
Raporda, Kıbrıs'taki üyelerin yüzde 75'inin aktif olduğu, bu oranın euro bölgesindeki yüzde 58'in oldukça üzerinde olduğu belirtilirken, 2020 ile 2025 arasındaki dönemde daha hızlı bir düşüş yaşandığı ve bunun demografik yaşlanmadan kaynaklanan artan baskıları yansıttığı ifade edildi.
Merkez Bankası'na göre, emeklilik alanına tanımlanmış katkı planları hakim durumda ve bu planlar emeklilik fonlarının yüzde 80'inden fazlasını oluşturuyor. Geriye kalan kısmı ise tanımlanmış fayda planları oluşturuyor.
Merkez Bankası, tanımlanmış katkı düzenlemelerinin yaygınlığının, bu planların işverenler için daha düşük maliyet ve azaltılmış risk sağlamasından kaynaklandığını açıkladı.
Raporda ayrıca emeklilik fonlarının yatırım profillerinin geleneksel varlık sınıflarında yoğunlaştığı, ancak kademeli bir çeşitlenmenin getirileri artırırken aynı zamanda oynaklığı da yükseltebileceği belirtildi.
Rapora göre, Kıbrıs'taki emeklilik fonu varlıklarının yüzde 26'sı borçlanma senetlerine, yüzde 25'i ise hisse senetlerine yatırılmış durumda.
Ayrıca, nakit ve mevduatlar emeklilik fonu varlıklarının yüzde 14'ünü oluşturuyor. Bu oran, yüzde 7 olan euro bölgesi ortalamasının iki katı seviyesinde.
Merkez Bankası, Kıbrıs'taki emeklilik fonlarının göreceli bir dayanıklılık sergilediğini, bunun da sektörün istikrarını korumaya ve emeklilik haklarının uzun vadeli sürdürülebilirliğini desteklemeye yardımcı olduğunu belirtti.
Ancak CBC, tanımlanmış fayda planlarının toplam değerinin yaklaşık yüzde 20'sinin eksik fonlanmış durumda olduğunu da tahmin etti.
Rapor, tanımlanmış fayda planlarında emeklilik haklarının oldukça yüksek olduğuna işaret etti. Bu planların yapısı gereği önceden belirlenmiş gelir seviyeleri sağlamayı hedeflediği ve ilgili risklerin büyük ölçüde işverenler tarafından üstlenildiği belirtildi.
Merkez Bankası, “Emeklilik hakları artmaya devam ettikçe, yeterli emeklilik sonuçları elde etmek için maliyetler konusunda şeffaflığın güçlendirilmesi, ücretlerin anlaşılmasının iyileştirilmesi ve finansal okuryazarlığın artırılması giderek daha gerekli hale geliyor” ifadelerini kullandı.
Bu arka plana karşı rapor, emeklilik alanında bağımsız ve birleşik bir denetim otoritesinin bulunmamasının Kıbrıs'ta önemli bir kurumsal boşluk olmaya devam ettiğinin altını çizdi.
Merkez Bankası, “Birleşik bir denetim çerçevesinin oluşturulması, uzun vadeli tasarruflara olan güveni güçlendirecek, denetimi iyileştirecek ve devam eden demografik yaşlanma ve değişen piyasa koşulları ışığında emeklilik sisteminin dayanıklılığını ve sürdürülebilirliğini destekleyecektir” dedi.
