Temsilciler Meclisi Kurumlar Komitesi, geleneksel olarak her yıl gerçekleştirdiği toplantıda Çarşamba günü Avrupa Komisyonu’nun Kıbrıs’taki hukukun üstünlüğü raporunu inceledi. Toplantıda hukuk servisi reformu ve mahkeme süreçlerindeki gecikmeler masaya yatırıldı.
Raporda, hükümetten hukuk servisi reformunu tamamlaması ve savcılık kararları üzerinde etkili bir denetim mekanizması kurması yeniden talep edildi. Özellikle, Başsavcılık Anayasal yetkisiyle kovuşturma yapılmaması ya da davanın düşürülmesi yönünde herhangi bir açıklama yapmadan karar alabiliyor; raporda bu duruma yönelik denetim mekanizması kurulması istendi.
Ayrıca mahkeme gecikmelerine yönelik yeni bir tavsiye getirilirken, bağımsız bir mahkeme servisi planları da dahil olmak üzere mahkemelerin verimliliğini artıracak önlemler alınması istendi.
Avrupa Komisyonu temsilcisi Panayiotis Pourgourides, raporun hükümeti suçlamaktan ziyade harekete geçmeye teşvik etmeyi amaçladığını belirterek, hukuk servisi reformundaki ilerlemenin gerçekten de sınırlı kaldığını kaydetti. Pourgourides, bu tür bir reformun "karmaşık bir mesele" olmasının yanı sıra, kurumun bağımsızlığını ve hesap verebilirliğini güçlendirmek için "eşsiz bir fırsat" olduğunu sözlerine ekledi.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Irene Piki, komisyonun tavsiyelerinin uygulanmasının hükümetin öncelikleri arasında yer almaya devam ettiğini güvencesini verdi. Piki, reformla ilgili bir yasa tasarları paketinin geçen yıl meclise sunulduğunu ancak henüz görüşülmediğini, savcılık kararlarının denetimine ilişkin mevzuatın da meclise gönderildiğini açıkladı. Yakın zamanda kabul edilen mevzuattaki eksiklikleri gidermeye yönelik değişikliklerin hazırlandığını ve önümüzdeki aylarda meclise sunulacağını belirtti.
Mahkemelerdeki gecikmeler, geçmişteki reform girişimlerinin de istenilen sonucu vermediğini gözler önüne serdi. Anastasiades Cumhurbaşkanlığı döneminde başlatılan reformlarla iş yükünü dağıtmak için yeni mahkemeler kurulduğu, daha fazla yargıç atandığı ve gecikmeleri en aza indirmek için yargılama usullerinin değiştirildiği hatırlatıldı. Ancak dava birikimi azaltılmış olsa da, adalet sistemini vuran uzun gecikmeler hâlâ kesilemedi.
Mahkemelerdeki gecikmeler aynı zamanda destek personeli eksikliğine de bağlandı. Baş Yazman Maria Christodoulou, mahkemelerin duruşmalar için gerekli ofis asistanları ve diğer destek personelini işe almakta zorlandığını aktardı. Kıbrıs Barolar Birliği, yargı reformundaki bu yavaş ilerleme hızını sert bir dille eleştirirken, Birlik Başkan Yardımcısı Nikolas Tsardellis mevcut sistemi "anakronik ve çağdışı" olarak nitelendirdi.
Tsardellis, gecikmelerin yeni kaydedilen davalarda yüzde 80 ila 85 oranında bir düşüşe yol açtığını söyledi. Vatandaşların davaların görülmesi için beklediği uzun süreler göz önüne alındığında bu durumun anlaşılabilir olduğunu belirten Tsardellis, duruşmalar 10 kez ertelense dahi avukatların her görünüm için ücret aldığını, bu nedenle mahkeme dışı anlaşmaların vatandaşlar için daha ucuza mal olabildiğini vurguladı.
Bu durum milletvekilleri arasında endişe yarattı. Vekiller, dava sayısındaki azalmanın daha büyük bir verimliliği mi yansıttığını, yoksa insanların bizzat bu gecikmeler nedeniyle mahkemelerden kaçındığını mı sorguladı.
Sorunun çözümüne ilişkin belirsizlik sürerken, mahkemelerin yıllık bütçesinin 2022'deki 40 milyon avrodan 2028 yılına kadar 70 milyon avroya çıkarılmasının beklendiği belirtildi. Ancak bir milletvekili, daha fazla harcama yapılmasının ve dijitalleşmenin henüz istenilen etkiyi yaratmadığına dikkat çekti.
DİSİ Milletvekili Nikoleta Constantinou somut ve ölçülebilir hedefler çağrısında bulunarak, "Bir sonraki rapora kadar yetkili organların üzerinde çalışacağı bir hedefimiz olmasını beklerdik" dedi. AKEL Milletvekili Konstantinos Konstantinou ise bu gecikmelerin yargıya olan kamu güvenini zedelediğini vurguladı.
Komite ayrıca yolsuzlukla mücadele otoritesini de inceledi. Şeffaflık Komisyonu Başkanı Haris Poyiadjis, Temmuz ayına kadar yaklaşık 911 şikayet alındığını ve bunların yüzde 71'inin incelendiğini doğruladı. Ortalama olarak her iş gününde bir şikayet alındığını belirten Poyiadjis, büyük davaların tamamlanmasının ardından soruşturma temposunun arttığını kaydetti. Otoritenin kadrosunu 16'dan 22'ye çıkaracak 6 yeni pozisyon daha oluşturuluyor.
Sayıştay'ı temsilen katılan Akis Gikas, kurumun görevini yerine getirmesi için gereken bilgilere erişim konusunda endişelerini dile getirdi. Mevzuatın hizmetin yetkilerini net bir şekilde tanımlaması gerektiğini belirten Gikas, yakın tarihli bir kara para aklama denetimi sırasında Merkez Bankası ile bilgilere erişim konusunda yaşanan anlaşmazlıklara dikkat çekti.
Basın özgürlüğü de masaya yatırılan konular arasındaydı. Gazeteciler Sendikası (ESK) Başkanı Giorgos Frangos, ilerlemenin yetersiz kaldığını vurguladı. Frangos, Avrupa medya özgürlüğü tüzüğünün onaylanmasındaki gecikme ve medya öz-düzenlemesine yönelik önerilen değişiklikler konusundaki endişelerini dile getirdi. Gazetecilik Etiği Komitesi Başkanı Elli Kodjiamani, sadece mevzuatın yeterli olmayacağını belirterek, gazetecilerin ve medya kuruluşlarının bağımsız çalışmasını destekleyecek mekanizmalar kurulması çağrısında bulundu.
Polis Genel Müdürü Themistos Arnaoutis, raporun polis teşkilatıyla ilgili olumsuz bir bulgu içermediğini, yolsuzluk ve organize suçla mücadeledeki çabaların takdir edildiğini söyledi. AKEL Milletvekili Panikos Xiourouppas, komisyon raporundaki bulguların sadece sunulması yerine "çözümler, bir plan ve tarihler" beklediğini belirtti. Milletvekili Irene Charalambides, Başsavcılık yetkilerinin yargıdan ayrılmasının şart olduğunu savundu. Charalambides, "Başsavcılık yetkileri ayrılmadığı sürece hukukun üstünlüğünü tartışamayız" dedi.
