Kıbrıs'ta müteahhitler inşaat işçisi bulmakta giderek daha fazla zorlanıyor ve bulabildikleri işçilere daha yüksek ücret ödüyor. Birçok Suriyeli ülkesine döndü. Bazı Kıbrıslı Türk işçiler de işgal altındaki kuzeye geçti, çünkü orada inşaat patlaması yaşandığı için daha iyi günlük ücret kazanabiliyorlar.
Kıbrıs Emlak Geliştiricileri Derneği birkaç gün önce işçi açığının konut arzını artırmanın önünde büyük bir engel olduğu konusunda uyardı. Derneğe göre bir proje ruhsat alsa bile makul bir sürede tamamlanabilmeli. Derneğin görüşüne göre konut politikası da bu nedenle inşaat sektörünün gerçekte ne inşa edebildiğinden ayrı düşünülemez.
Özellikle küçük müteahhitler Kıbrıslı işçi bulmakta zorlanıyor, bu yüzden işlerin büyük bölümü yabancı işçilerle yapılıyor. Suriyelilerin önemli bir kısmı, Suriye'deki rejim değişikliğinin ardından ülkesine döndü. Birkaç Kıbrıslı Türk de işgal altındaki kuzeye çalışmaya gitti. Orada inşaat patlaması yaşandığı için daha yüksek günlük ücret kazanabileceklerini düşünüyorlar.
Hükümet, hükümetlerarası bir anlaşma çerçevesinde Mısır'dan işçi getirmeye çalıştı. Ancak bu girişim istenen sonucu vermedi. Phileleftheros'un öğrendiğine göre Mısırlı işçileri çalıştırmak için konulan koşullar, özellikle küçük olmak üzere birçok müteahhidin yerine getiremeyeceği koşullardı.
Daha yüksek ücret, daha az işçi
Birçok Suriyeli ayrılmış olsa da önemli bir kısmı hâlâ ülkede. Yıllardır Kıbrıs'ta çalışıyorlar, hem işin hem de sistemin nasıl işlediğini biliyorlar. Bu nedenle inşaat sektörünün önemli bir bölümünü oluşturuyorlar.
Son yıllarda birkaç Suriyeli işçilikten taşeronluğa yükseldi. Bir firma bir projeyi ilerletmek için taşerona ihtiyaç duyduğunda bu kişilere başvuruyor. Taşeronlar da eski işçi arkadaşlarını işe alıyor.
Talebi gören bu işçiler fiyatlarını artırdı. Birçoğu artık günlük ücretle değil, iş başına para alıyor. Sonuç olarak müteahhitler işçilik için daha fazla ödeme yapıyor ve işçi bulmak son derece zorlaştı.
İzin süreci
Bir firma işçi bulsa bile izin sistemindeki aksaklıklar başka sorunlar yaratıyor. Phileleftheros'un öğrendiğine göre bir müteahhit, yabancı işçi çalıştırmak için yasal olarak izin alabiliyor. Ancak bu izin daha sonra yasa dışı hale gelebiliyor.
Süreç iki aşamadan oluşuyor. Müteahhit önce Çalışma Bakanlığı'na bağlı Çalışma Dairesi'ne başvuruyor. Daire, gerçek bir işçi açığı olup olmadığını değerlendirerek 'prensip onayı' veriyor. Ardından başvuru İçişleri ve Sivil Koruma Bakanlığı'na bağlı Sivil Kayıt ve Göç Dairesi'ne geçiyor. Bu daire nihai Geçici İkamet ve Çalışma İznini veriyor.
Göç Dairesi, bir sorun tespit ederse başvuruyu reddedebilir ya da izni iptal edebilir. Sınır dışı edilme geçmişi ya da sabıka kaydı gibi bir durum varsa veya işçiyi kamu güvenliği açısından risk olarak görürse bu yola başvurabilir. Bu durumda işçinin çalışması da kendiliğinden yasa dışı hale gelir.
Tüm izinler alınmış olsa bile Çalışma Bakanlığı müfettişleri ya da polisin Yabancılar ve Göç Birimi şantiyeleri denetleyebiliyor. Müfettişler işçinin onaylanandan farklı bir işverende ya da farklı bir işte çalıştığını veya müteahhidin toplu iş sözleşmesi hükümlerini ihlal ettiğini tespit ederse izin iptal ediliyor ve çalışma yasa dışı hale geliyor.
Denetim aşaması sistemin bir aksaklığı değil, özellikle hatanın işverende olduğu durumlarda. Ancak bu aşama, sürecin ne kadar çok hizmeti kapsadığını ve yasal bir iznin ne kadar kolay yasa dışı hale gelebileceğini gösteriyor.
Hükümet kurumları ve sektör uzmanları, gayrimenkul piyasasının sağlıklı gelişmesini engelleyen birkaç faktör olduğunu defalarca dile getirdi. İşgücü de bunlardan biri.
