ABD'deki pil depolama şirketleri, enerji ihtiyacı yüksek yapay zeka veri merkezlerinden büyük ilgi görüyor. Ancak şebekeye bağlanmak için uzun bekleme kuyrukları ve büyük ölçüde Çin'e bağımlı tedarik zinciri, sektörün hızla büyümesini engelliyor.
Pil enerji depolama sistemleri, arz bol olduğunda elektriği depoluyor ve ihtiyaç duyulduğunda şebekeye geri veriyor. Bu sistemler özellikle California gibi yenilenebilir enerjinin yoğun olduğu bölgelerde yaygınlaşıyor. Akşam saatlerinde güneş enerjisi azaldığında ortaya çıkan talebi karşılamaya yardımcı oluyor.
Şimdi bu sistemler veri merkezleri için de umut verici bir çözüm olarak öne çıkıyor. Sayaç önünde kurulduklarında güç talebini dengeliyor ve iletim hattı kapasitesini en iyi şekilde kullanıyor. Sayaç arkasında ise talep dalgalanmalarını yönetiyor, şebeke yüklendiğinde tüketimi azaltıyor, geçici elektrik kesintilerini telafi ediyor ve yedek dizel jeneratörlere bağımlılığı düşürüyor.
Ancak uzmanlar sektörün hâlâ tıkanıklıklarla karşı karşıya olduğunu söylüyor.
Fitch Solutions bünyesindeki BMI'nin kıdemli enerji ve yenilenebilir enerji analisti Harvest-Time Obadire, "Tedarik zinciri kısıtlamaları ve bağlantı kuyrukları en önemli iki engeldir" dedi.
Obadire, veri merkezlerinin 18 ila 24 ayda inşa edilebildiğini, ancak ABD'nin bazı bölgelerinde şebekeye bağlanmanın üç ila yedi yıl sürebildiğini ekledi.
VERİ MERKEZLERİNDEN GELEN GÜÇ TALEBİ HIZLA ARTABİLİR
Electric Power Research Institute'a göre veri merkezlerinden gelen güç talebi, 2030 yılına kadar ABD elektrik arzının yüzde 9 ila yüzde 17'sine, yani 790 teravat-saate (TWh) kadar ulaşabilir. Bugün bu oran yaklaşık yüzde 4 düzeyinde.
Solar Energy Industries Association (SEIA) verilerine göre ABD, 2025 yılında rekor düzeyde 57,6 GWh yeni pil enerji depolama kapasitesi ekledi. Böylece toplam kurulu kapasite 166,1 GWh'e ulaştı.
SEIA, 2030 yılına kadar yıllık pil depolama kurulumlarının 110 GWh'e ulaşacağını ve önemli bir bölümünün veri merkezi talebiyle yönlendirileceğini öngörüyor.
Bu sistemler aynı zamanda doğal gazla çalışan üretimle de iyi uyum sağlıyor. Doğal gaz, enerji yoğun veri merkezleri için önemli bir çözüm olarak öne çıkıyor.
Wood Mackenzie şebeke dönüşümü küresel başkanı Ben Hertz-Shargel, "Piller, sahada gaz üretimine dayanan veri merkezleri için vazgeçilmez bir kaynak olacak. Çünkü gaz jeneratörleri, yapay zeka veri merkezlerinin değişken talebini karşılayacak kadar hızlı değil" dedi.
Bu talep büyük bir anlaşma dalgasını da beraberinde getiriyor. Enerji depolama şirketi Fluence (FLNC.O), küresel ölçekte 30 GWh'in üzerinde veri merkezi projesinde yer alıyor. CEO Julian Nebreda, bu projelerin önemli bir bölümünün ABD'de olduğunu söyledi.
Tesla (TSLA.O), geçen yıl Elon Musk'ın yapay zeka şirketi xAI'a depolama sistemleri satışından 430 milyon dolar gelir elde etti. Calibrant Energy ise Pasifik Kuzeybatısı'ndaki bir Aligned veri merkezi kampüsüne 31 MW/62 MWh'lik pil enerji depolama sistemi sağlamayı kabul etti.
Pil depolama şirketleri bu arada yerel üretimi genişletme ve hyperscale veri merkezi operatörleri için özel ürünler hazırlama çabalarını yoğunlaştırıyor.
Fluence, yapay zeka patlamasından önce yerel üretim altyapısı kurmaya başlamıştı. Nebreda, bunu önemli bir stratejik avantaj olarak gördüklerini ve yatırımları büyüterek sürdüreceklerini söyledi.
TEDARİK ZİNCİRİ VE BAĞLANTI ZORLUKLARI
Ancak yeni pil kapasitesini hızla devreye almak konusunda zorluklar var.
Örneğin ABD, yerel lityum demir fosfat pil üretim kapasitesini artırırken, kilit malzemelerin tedarik zinciri büyük ölçüde Çin'e bağımlı kalmaya devam ediyor. Vergi kredisi kurallarının giderek Çin dışı tedariki zorunlu kılması, kısa vadede ciddi tıkanıklıklar yaratıyor.
RBC Capital Markets analisti Chris Dendrinos, "Bu, başka türlü piyasanın dışında kalacak ABD üretimini büyütmek için bir fırsat. Ancak Çin dışından malzeme tedariki hâlâ daha fazla geliştirilmeli" dedi.
Şebekeye bağlantı kuyrukları, sayaç önünde kurulu pil projeleri için engel olmaya devam ediyor ve ülke genelindeki projeleri yıllarca geciktirebiliyor.
Ülkenin en büyük şebeke operatörü PJM Interconnection, projelerle aşırı yüklendiği için 2022 yılında yeni başvuruların işlenmesini fiilen durdurmuştu. Operatör, yalnızca birkaç ay önce yeni başvurular almaya başladı.
Nebreda, "Çok yıllı bağlantı kuyrukları olmasaydı, elektrik şebekesinin ihtiyaçlarını karşılamak için bir yıldan kısa sürede şebeke ölçeğinde bir pil depolama sistemini devreye alabilirdik" dedi.
