Ukrayna istihbarat değerlendirmesine göre Rus uyduları, İran'ın ABD güçlerini ve diğer hedefleri vurmasına yardımcı olmak amacıyla Ortadoğu'daki askeri tesislerin ve kritik noktaların düzinelerce ayrıntılı görüntüsünü çekti.
Reuters'ın incelediği bu değerlendirme, Rus ve İranlı hackerların siber alanda iş birliği yaptığını da ortaya koydu. Bu bulgular, İsrail ve ABD'nin 28 Şubat'ta saldırı başlatmasından bu yana Rusya'nın İran'a nasıl gizli destek sağladığına dair en ayrıntılı raporu oluşturuyor.
Tarihsiz değerlendirmeye göre Rus uyduları, 21-31 Mart tarihleri arasında 11 Ortadoğu ülkesinde en az 24 keşif görevi gerçekleştirdi. Bu görevler; ABD ve diğer askeri üsler ile havalimanları ve petrol sahaları dahil olmak üzere 46 hedefi kapsadı.
Değerlendirme, keşif yapılan askeri üslerin ve karargahların birkaç gün içinde İran'ın balistik füzeleri ve insansız hava araçlarıyla hedef alındığını belirterek bunu açık bir örüntü olarak nitelendirdi.
Batılı bir askeri kaynak ve bölgesel bir güvenlik kaynağı Reuters'a, kendi istihbaratlarının da bölgedeki yoğun Rus uydu faaliyetine işaret ettiğini ve görüntülerin İran ile paylaşıldığını söyledi.
Ukrayna değerlendirmesine göre keşiflerin dokuzu Suudi Arabistan'ın çeşitli bölgelerini kapsadı. Bunların beşi, ABD yapımı THAAD hava savunma sisteminin unsurlarını tespit etmek amacıyla Hafar Al-Batin yakınlarındaki Kral Halid Askeri Kenti üzerinde gerçekleştirildi.
Türkiye, Ürdün, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki bölgeler iki kez uydu gözetimine alınırken, İsrail, Katar, Irak, Bahreyn ve Diego Garcia Deniz Destek Tesisi'ndeki noktalar birer kez görüntülendi.
Değerlendirme, ortaya çıkan bir eğilim olarak Rus uydularının Hürmüz Boğazı'nı aktif şekilde gözetlediğini belirtti. Bu boğaz, küresel petrol ve LNG akışının beşte birinin geçtiği hayati bir su yolu olup İran burada "düşman olmayan gemiler" dışındaki tüm trafiğe fiili bir abluka uyguluyor.
Kalıcı iletişim kanalı
ABD merkezli uzay izleme şirketi Kayhan Space, topladığı yörünge verilerinin analizine göre Rus uydularının 21-31 Mart döneminde Körfez bölgesinin çeşitli kesimlerinin üzerinden defalarca geçtiğini açıkladı. Bu uydulardan bazıları yer gözlemi, keşif, görüntüleme veya gözetleme kapasitesine sahipti.
Şirket, analizlerinin Mart ayı sonundaki Rus uydu faaliyetinin Ukrayna değerlendirmesinde ayrıntılı olarak anlatılandan daha kapsamlı olabileceğini gösterdiğini, ancak üstten geçişin görüntü toplandığını doğrulamadığını belirtti.
Beyaz Saray sözcüsü Olivia Wales, hiçbir ülkenin İran'a sağladığı dış desteğin ABD'nin operasyonel başarısını etkilemediğini söyledi. İran Dışişleri Bakanlığı'ndan yorum gelmedi. Dört yıl önce Ukrayna'yı işgal eden Rusya'nın savunma bakanlığı da yorum talebine yanıt vermedi.
Avrupalı liderler geçen ay G7 toplantısında ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'ya bu konuyu gündeme getirdi. İki diplomat, Rubio'nun suçlamalara yanıt vermediğini belirtti; ancak Rubio, Rusya'nın İran'a yardımını kamuoyu önünde önemsiz olarak nitelendirmişti.
Ukrayna değerlendirmesine göre uydu görüntüsü değişimi, Rusya ve İran'ın kullandığı kalıcı bir iletişim kanalı aracılığıyla organize ediliyor ve Tahran'daki Rus askeri istihbarat ajanları da bu süreci kolaylaştırabiliyor.
Bölgesel güvenlik kaynağı, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski'nin geçen hafta açıkladığı ve Ukrayna değerlendirmesinde ayrıntılandırılan belirli bir olayı doğruladı.
Değerlendirmeye göre bu olayda bir Rus uydusu, İran'ın 27 Mart'ta tesisi vurmasından birkaç gün önce Suudi Arabistan'daki Prens Sultan Hava Üssü'nün görüntüsünü çekti. İran saldırısı, üsteki gelişmiş ABD yapımı E-3 Sentry AWACS uçağını vurdu.
Değerlendirmeye göre bir Rus uydusu, saldırının etkisini değerlendirmek için 28 Mart'ta aynı noktanın üzerinden tekrar geçti.
Kapsamlı stratejik ortaklık
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in 2022 Şubat'ında Ukrayna'ya tam ölçekli işgal emri vermesinden bu yana Rusya ile İran arasındaki askeri bağlar derinleşti.
Ukrayna ve Batı, İran'ın Rusya'ya uzun menzilli Shahed saldırı insansız hava araçları tedarik ettiğini ve Rusya'nın bunları Ukrayna'yı bombalamak için kullanırken daha gelişmiş versiyonlarını da geliştirdiğini belirtiyor. İran, Ukrayna'ya karşı kullanılan silah tedarik ettiğini reddediyor.
Putin ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, geçen yıl Ocak ayında Kapsamlı Stratejik Ortaklık Antlaşması imzaladı.
Antlaşmanın dördüncü maddesi, "ulusal güvenliği güçlendirmek ve ortak tehditlere karşı koymak amacıyla, taraf devletlerin istihbarat ve güvenlik servisleri bilgi ve deneyim paylaşır" ifadesini içeriyor.
Siber operasyonlar
Ukrayna istihbarat değerlendirmesi ve bölgesel güvenlik kaynağı, Rusya'nın İran'a siber alanda yardım sağladığını belirtti.
İran kontrolündeki hacker grupları Şubat ayı sonundan itibaren operasyonlarını yoğunlaştırarak ağırlıklı olarak Körfez'deki kritik altyapı ve telekomünikasyon şirketlerini hedef aldı.
Ukrayna değerlendirmesine göre Rus ve İranlı hacker grupları Telegram üzerinden iletişim kuruyor. Rus grupları "Z-Pentest Alliance", "NoName057(16)" ve "DDoSia Project" ile İran'ın "Handala Hack" grubu arasında iş birliği tespit edildi.
Değerlendirmeye göre geçen ay Handala Hack dahil gruplar, Telegram'da İsrail enerji şirketlerinin bilgi ve iletişim sistemlerine yönelik saldırılar hakkında bir uyarı yayımladı.
Eş zamanlı olarak Rus grupları, İsrail'deki kritik altyapı tesislerinin kontrol sistemlerine erişim bilgilerini yayımladı.
İranlı hacker grupları bazı operasyonlarda, Rus askeri istihbarat hackerlarından edindiklerini gösteren teknikler kullandı.
Örneğin İranlı hacker grupları "Homeland Justice" (UAC-0074) ve "Karmabelow80", alan adı kaydı için Chelyabinsk merkezli Rus VPS sağlayıcısı ProfitServer'ı kullandı.
