Sağlık Bakanı Neophytos Charalambides, Cuma günü Meclis Sağlık Komitesi'ne yaptığı açıklamada, Sağlık Bakanlığı'nın 2027 bütçesi 1,4 milyar euroya ulaşacak ve 2026'ya kıyasla yaklaşık yüzde üç artış gösterecek.
Bütçeyi sunarken Charalambides, sağlık hizmetlerini güçlendirmeyi, personel açıklarını gidermeyi ve kamu hastanelerinin mali sürdürülebilirliğini iyileştirmeyi hedefleyen bir dizi planlanan önlemi özetledi.
Artışın önemli bir bölümü genel sağlık şeması Gesy'ye devlet katkısını ilgilendiriyor; bu katkı 2027'de yaklaşık 38 milyon euro artarak 908 milyon euroya yükselecek.
Gesy'nin gözden geçirilmesi çağrıları
Tartışmada Gesy merkezi bir konu oldu; milletvekilleri şemanın yürürlüğe girmesinden yedi yıl sonra kapsamlı bir değerlendirme yapılmasını istedi.
Tartışma evrensel kapsamanın sağlanması, sağlık hizmetlerinin kalitesinin iyileştirilmesi ve sistemin uzun vadeli sürdürülebilirliğinin korunması üzerine yoğunlaştı.
Meclis Sağlık Komitesi Başkanı ve DİSİ milletvekili Savia Orphanidou, Gesy'yi vatandaşlar için "en önemli başarıların" biri olarak tanımladı ve şemanın korunmasının, değerlendirilmesinin ve sürekli iyileştirilmesinin kolektif bir sorumluluk olduğunu vurguladı.
Uzun bekleme listeleri, bazı tedavilerin yetersizliği ve bazı hizmetlerin kalitesindeki eksiklikler konusunda endişelerini dile getirdi.
Orphanidou ayrıca koruyucu sağlık harcamalarının yüzde ikiyi oluşturduğunu, Avrupa ortalamasının yüzde dört olduğunu belirtti ve ruh sağlığı hizmetlerine daha fazla yatırım yapılmasını istedi.
AKEL milletvekili Marina Nikolaou bütçe artışını "sözde" olarak nitelendirdi; ek 47,5 milyon euronun yaklaşık 38 milyonunun Gesy'ye devlet katkısına gideceğini, diğer sağlık hizmetlerini ve kamu hastanelerini güçlendirmeye gitmeyeceğini savundu.
Personel, altyapı ve hizmetlerdeki devam eden açıklara rağmen bütçelenen personel pozisyon sayısının 2026'ya kıyasla 87 azaldığını da söyledi.
Nikolaou, ülkenin sağlık gereksinimlerine ilişkin kapsamlı bir değerlendirmenin tamamlanması ve onkoloji ile radyoterapi hizmetlerinin kamu sektöründe geliştirilmesi gerektiğini yineledi.
Alma milletvekili Odysseas Michaelides, Gesy gelirlerindeki artışın hastalar için daha iyi hizmete dönüşüp dönüşmediğini sorguladı.
Şemanın gelirlerinin 2021'de 1,3 milyar eurodan 2026'da 2,13 milyar euroya, yaklaşık 830 milyon euroluk bir artışla yükseldiğini gösteren rakamlara atıf yaparak, hastaların uzun bekleme süreleriyle karşı karşıya kalmaya devam ettiğini savundu.
Ayrıca terapötik diş hekimliği ve engelli kişilerin diş bakımı dahil kapsama boşluklarına dikkat çekti ve klinik sonuçları ölçmek ve sağlık hizmetlerinin kalitesini nesnel olarak değerlendirmek için kapsamlı bir sistem çağrısında bulundu.
Okypy'nin mali durumu endişeleri
Devlet Sağlık Hizmetleri Örgütü Okypy ve kamu hastanelerinin mali sürdürülebilirliği tartışma sırasında gündeme gelen bir diğer önemli konuydu.
DİSİ milletvekili Giorgos Pamborides, Okypy'nin idari ve işletme maliyetlerini azaltmaya yönelik somut bir politikanın bulunmaması olarak tanımladığı durumdan endişe duyduğunu ifade etti.
Ayrıca kamu hastanelerinde bakım asistanı istihdamına yönelik anlaşmayı memnuniyetle karşıladığını belirterek, bunun hemşirelerin klinik görevlerine odaklanmasını sağlayacağını söyledi.
Michaelides de öngörülen tasarrufların ve artan gelirlerin örgütün yapısal mali sorunlarını çözmeye yeterli olup olmayacağını sorguladı.
Doğrudan Demokrasi milletvekili Yiannis Laouris, Okypy açığı yaklaşık 300 milyon euro olduğunu söyledi.
Yanıt veren Charalambides, amacın açıkların birikmesine izin vermek değil, sağlanan hizmetlerle uyumlu olarak gelir ve harcamanın rasyonel yönetimini sağlamak olduğunu söyledi.
Okypy'nin özerkliğine yönelik ilerlemenin durduğu yönündeki önerileri reddetti ve çabaların hedefli önlemler ve örgütün mali durumunun değerlendirilmesi yoluyla sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.
Bakan, danışmanlık şirketi PwC tarafından yapılan kapsamlı bir çalışmanın yakında tamamlanmasının beklendiğini ve Okypy'nin mali durumunu iyileştirmek için daha fazla önlem belirlenmesine yardımcı olacağını söyledi.
Sağlık ve Maliye bakanlıkları ile Okypy'yi içeren ortak bir komitenin gelirleri artırmaya ve harcamaları sınırlamaya yönelik politikaları uygulamak üzere kurulduğunu ekledi.
Sağlık personeli açıkları
Milletvekilleri özellikle doktor ve hemşirelerde olmak üzere sağlık profesyonelleri açığı konusunda endişelerini dile getirdi.
Nikolaou, kamu hastanelerinin devam eden ihtiyaçlarının hizmetlerin tekrar tekrar satın alınması ve fazla mesaiye dayanarak karşılanamayacağını savundu.
Açıkları kapatmak için geçici düzenlemelere önemli miktarlarda para harcandığını, bunun yerine kalıcı istihdam yoluyla ele alınması gerektiğini söyledi.
AKEL milletvekili ayrıca ruh sağlığı hizmetlerindeki mevcut pozisyon sayısını azaltma planlarını sorguladı ve bakanlığın yeniden yapılanma çalışmasının detaylarını ile kalıcı personel ihtiyaçlarına ilişkin değerlendirmesini istedi.
Yanıt veren Charalambides, sağlık personeli değerlendirmesinin sürdüğünü ve sağlık profesyonellerinin nitelik ve yeterliliklerini kaydetmek ve değerlendirmek için dijital bir platform geliştirme planlarının bulunduğunu söyledi.
Hemşire açıkları konusunda, önümüzdeki beş ve on yıl için personel gereksinimlerini ele alacak bir planın kesinleştirildiğini söyledi.
Bakan ayrıca üçüncü ülkelerden sağlık profesyoneli istihdamı olasılığına değinerek, "yabancı işçilere uzun vadeli bağımlılığın stratejik bir hedef olmadığı"nı vurguladı.
Yerel olarak yetiştirilmiş profesyonellerin yeterli sayıya ulaşana kadar üçüncü ülkelerden hemşire istihdamı için düzenlemelerin değerlendirildiğini, ancak önceliğin yerli iş gücünü güçlendirmek olduğunu söyledi.
Böyle bir düzenleme dil yeterliliği gereklilikleri ve istihdam süresi sınırlamaları dahil belirli koşullara tabi olacak.
Yeni sağlık kurumları
2027 bütçesi ayrıca Ulusal Kanser Enstitüsü ve Ulusal Klinik Dokümantasyon Merkezi'nin kurulmasını ve Ulusal Ambulans Merkezi'nin yeniden yapılandırılmasını da öngörüyor.
Ulusal Kanser Enstitüsü 1,1 milyon euro alacak, Ulusal Klinik Dokümantasyon Merkezi'ne ise 150 bin euro ayrıldı.
Charalambides ayrıca Kıbrıs Nöroloji ve Genetik Enstitüsü ile Karaiskakio Vakfı için 13,53 milyon euro ve Bank of Cyprus Onkoloji Merkezi için yaklaşık 1 milyon euro dahil olmak üzere uzmanlaşmış sağlık hizmetleri için finansmanı da açıkladı.
Dijital sağlık girişimleri için ayrıca 3,9 milyon euro ayrıldı; bu girişimler sağlık hizmetlerini iyileştirmeyi, epidemiyolojik gözetimi güçlendirmeyi ve bilgi yönetimini geliştirmeyi hedefliyor ve özellikle veri güvenliği ve kişisel bilgilerin korunmasına vurgu yapılıyor.
Ruh sağlığı hizmetleri
Ruh sağlığı bir diğer merkezi konuydu; Charalambides, 2025'te tamamlanan ulusal ruh sağlığı stratejisinin kapsamlı bir uygulama aşamasına girdiğini söyledi.
Stratejinin altı sütun etrafında yapılandırıldığını, her birinin belirlenmiş bir koordinatör tarafından denetlendiğini ve yeni tesislerin ve yasal önlemlerin geliştirildiğini söyledi.
Bakanlık ilgili işlemleri 2027'de tamamlamayı hedefliyor.
Planlanan önlemler arasında 24 saatlik bir ruh sağlığı destek hattının başlatılması ve toplam 32 milyon euro ayrılan yeni Athalassa Hastanesi binasının ikinci ve üçüncü inşaat aşamaları yer alıyor.
