İngiltere Başbakanı Keir Starmer, geçen hafta Parlamento'nun açılışı için kral konuşmasını yazarken bir yandan da parti içindeki entrikalarla ve komplolarla mücadele etti.
Kral konuşması, hükümetin yıllık yasama programıdır. Bu programı başbakan yazar ve hükümdar Parlamento'daki tahttan okur.
Söylentilere göre saray, Starmer'ın görevde kalamayabileceğinden o kadar endişeliydi ki, Çarşamba günü kral konuşmasının yapılacağından emin olmak için Downing Street'i aradı.
Kabine Salı günü toplandı. Hukukçu kimliğiyle Starmer, kabineye İşçi Partisi liderliğine itiraz için bir prosedür bulunduğunu, ancak bu prosedürün işletilmediğini ve dolayısıyla işlerin normal seyrinde devam ettiğini söyledi.
Çarşamba günü Parlamento'nun açılışı sırasında krala saygı gereği bir ateşkes yaşandı. Ancak başbakanı görevden alma girişimleri Perşembe sabahı erken saatlerde yeniden başladı. Olası bir rakip olan Angela Rayner, vergi kaçakçılığı iddialarından aklandığını duyurdu.
Vergi dairesi, Rayner'ın oğlu adına bir mülkün yedieminliğini üstlenmişken kendi tek konutu için satın alma vergisini yanlış ödeyip ödemediğini soruşturdu. Satın aldığı mülk ikinci konut olarak daha yüksek vergiye tabi olsa da, kasıtlı ya da ihmalkar bir yanlış davranışta bulunmadığına karar verildi.
Ancak Angela Rayner'ın açıklamasına Starmer'ın liderliğine yönelik bir meydan okuma eşlik etmedi. Ya liderlik seçimini tetiklemek için gerekli 81 milletvekilinin desteğine sahip olmadığını düşündü ya da kazanamayacağına inandı. İşçi Partisi'nin kadın lider ve başbakan seçmekte zorlandığı görülüyor. Muhafazakarlar ise Kemi Badenoch ile dördüncü kadın liderlerine sahip.
Perşembe öğle saatlerinde Sağlık Bakanı Wes Streeting istifa etti, ancak o da Keir Starmer'a karşı bir meydan okuma başlatmadı. Böylece İngiltere'nin ilk açık eşcinsel başbakanına sahip olma şansı şimdilik suya düştü.
Streeting, New Labour'dan Smart Labour'a geçişi temsil ediyor. Çok zeki, çok iyi konuşan, teknoloji ve yapay zeka konusunda bilgili bir isim. Uzun süredir manevralar yapıyordu ama şairin deyimiyle "yaralamaya hazır ama vurmaya korkuyor".
İstifa mektubunda Margaret Thatcher'ın "nerede ayrılık varsa, oraya uyum getirelim" sözünü parodi yaparak Starmer'la alay etti: "Vizyona ihtiyaç duyduğumuz yerde boşluk var. Yön bulmaya ihtiyaç duyduğumuz yerde sürüklenme var." Ancak tüm manevralarına rağmen henüz dalış yapmaya hazır değil ya da yeterli sayıya sahip değil.
Streeting şansını tamamen yitirmedi. Ancak Perşembe akşamı erken saatlerde ortaya çıkan üçüncü olası rakip, hem Rayner'ı hem Streeting'i gölgede bıraktı. Andy Burnham, 2010'da Ed Miliband'a ve 2016'da Jeremy Corbyn'e yenildiğinden bu yana İşçi Partisi liderliği için bastırılmış bir hırs taşıyor.
2017'de reddedilmiş ve hayal kırıklığına uğramış hisseden Burnham, milletvekilliğinden istifa ederek kuzeye, Manchester'a gitti ve burada belediye başkanı oldu. Şimdi o kadar popüler ki, pek çok isyancı onun Starmer'ın yerine en kısa sürede geçmesini istiyor.
Kurallar, bir rakibin milletvekili olmasını gerektiriyor. Perşembe günü ne olduysa, Wigan'daki Makerfield milletvekili Josh Simons, Burnham'ın milletvekili olmasına yer açmak için koltuğundan istifa etmeye karar verdi.
Bu Burnham için ya hep ya hiç bir kumar. Çünkü Reform UK, 7 Mayıs'taki yerel seçimlerde Makerfield seçim bölgesinin tüm bölgelerini kazandı ve İşçi Partisi'nin 2024 genel seçimindeki 5.400 oyluk çoğunluğu kolayca devrilebilir.
Harold Wilson 1964'te İngiltere genel seçimini kazandığında, Patrick Gordon Walker'ı dışişleri bakanı olarak atamak istedi. Ancak Walker, West Midlands'deki Smethwick'teki koltuğunu kaybetti. Çünkü Muhafazakar rakibi, bugün Reform UK'in yaptığına benzer ama daha kaba bir şekilde ırkçı kartı oynamıştı.
Yılmayan Wilson, Walker'ı yine dışişleri bakanı olarak atadı ve Ocak 1965'te Leyton'da bir ara seçimde mücadele etmesi için güvenli bir koltuk buldu. Görevdeki İşçi Partisi milletvekili, isteği dışında Walker'a yer açmak için Lordlar Kamarası'na gönderildi. Ancak Leyton seçmenleri bunu kabul etmedi ve daha önceki 7.000 oyluk İşçi Partisi çoğunluğunu tersine çevirerek Muhafazakar rakibi seçti.
Burnham ise hem Makerfield'i kazanarak hem de Manchester belediye başkanlığını İşçi Partisi adına kaybetmeyerek Reform UK'i yenebileceğini gösterme şansına memnuniyetle yaklaştığını söylüyor.
Burnham'ın kaderine meydan okuması bir çılgınlıktır. Başkasının seçim bölgesine dışarıdan paraşütle inerek, sonra da Downing Street'teki zavallı Starmer'ın üzerine paraşütle inmek için yapılan bu hamlede, paraşütlerin açılmaması durumunda ne olacağı göz ardı ediliyor. Tıpkı Icarus gibi sonunda gökten düşen adam olabilir!
Ulusal siyasetten dokuz yıldır uzakta ve daha önce iki kez İşçi Partisi lideri olarak reddedildi. Starmer ise 2020'de İşçi Partisi liderliğini kazandı ve 2024'te ezici bir çoğunlukla beş yıllık bir yetki aldı. Adil bir rüzgarı hak ediyor. Seçimi kazanan partisi olsa da, bunu lider olarak onun onayını taşıyan bir manifesto ile başardı.
Bir başbakanın iktidarının bu kadar erken bir döneminde yerel yönetim seçimleri sonucunda görevden alınması çok kötü bir emsaldir. Bu demokratik değildir ve İngiltere'nin yazısız anayasasının geleneklerine aykırıdır.
Başbakan, görevini Avam Kamarası'nın güvenine sahip olma yeteneği sayesinde sürdürür. Avam Kamarası da seçmenin genel seçimlerde ifade ettiği güvene sahiptir — yerel veya bölgesel seçimlerde ifade edilen güvene değil.
