Güney Kıbrıs'ta tehlikeli binalarla mücadele için yeni önlemlerin ele alındığı Meclis çalışmalarında, araç muayene sistemine benzer düzenli bir bina denetim sistemi öneriliyor.
Bu öneri, Perşembe günü Meclis İçişleri Komitesi'nde, milletvekillerinin yollar ve binalar düzenleme yasasındaki değişiklikleri incelediği oturumda masaya yatırıldı.
İçişleri Bakanlığı, söz konusu yasaya şimdiden destek verirken, konuyla ilgili olarak bölge yerel yönetim örgütlerine (EOA) yaklaşık 2 milyon euroluk bir kaynak ayrılmasını da onayladı.
Önerilen denetim sistemi, binaların düzenli teknik kontrollerden geçmesini zorunlu kılacak. Bu sayede yapısal sorunlar ve diğer riskler, binalar tehlikeli hale gelmeden önce tespit edilebilecek.
İnşaat Mühendisleri Birliği, mevcut durumu eleştirerek "evler inşa ediliyor ve bir daha denetlenmiyor" ifadelerini kullanırken, düzenli denetimlerin bakımı iyileştireceğini ve tehlikeli olarak listelenen bina sayısını azaltacağını savundu.
Teknik Oda (Etek) da binaların her beş yılda bir denetlenmesi önerisi de dahil olmak üzere düzenli denetimleri destekliyor.
Oda, mülk sahiplerinin binalarının durumuyla ilgili rapor almada birincil sorumluluğu üstlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Lefkoşa EOA şu anda 1.495 vakayla ilgileniyor. Bunların 711'i resmen tehlikeli olarak sınıflandırılırken, 130'u sicile kaydedilmek üzere değerlendiriliyor ve 654'ü de soruşturma aşamasında bulunuyor.
EOA Başkanı Constantinos Yiorkadjis, bölgedeki tehlikeli binalarla başa çıkmak için önümüzdeki on yıl boyunca her yıl devlet fonlarından 2 milyon euro talep etti.
Yiorkadjis, örgütün, binanın tamamen tahliyesini gerektirmeyen durumlar da dahil olmak üzere kararları daha hızlı bir şekilde uygulayabilmesine olanak tanıyacak yetkiler aradığını belirtti.
Sakinlerin tahliye edilmesi gereken durumlarda Sosyal Refah Bakanlığı Yardımcılığı'nın da sürece dahil olması gerektiğini önerdi.
Önerilen yasa tasarısı, mülklerindeki sorunları gidermeyen mülk sahiplerine karşı yetkililere daha geniş bir yaptırım yelpazesi sunacak.
Bu sayede yetkililer; tahliye, onarım, kısmi veya tamamen yıkım yapabilecek, ayrıca mülke girişi veya kiralanmasını yasaklayabilecek.
Bu emirlere uymayan mülk sahiplerinin suyu veya elektriği kesilebilecek, yetkililer doğrudan müdahale edebilecek ve sahiplerine 40.000 euroya kadar para cezası uygulanabilecek.
Yasa tasarısı, mülklerindeki sorunları çözmeyen mal sahiplerine karşı yetkililere daha geniş bir yaptırım yelpazesi sağlıyor.
İçişleri Bakanlığı, tehlikeli binalarla başa çıkmada asıl sorumluluğun mülk sahiplerinde olması ilkesinin korunması gerektiğini, maliyetin nihayetinde kendi mülklerini idame ettiren vergi mükelleflerine yüklenmemesi gerektiğini belirtti.
Bakanlık Teknik Hizmetler Direktörü Kyriakos Kouros, yasanın nihayetinde "uyumu artıracağını ve EOA'nın müdahale etmek zorunda kalacağı tehlikeli bina sayısını azaltacağını" belirterek hükümetin tasarıya desteğini yineledi.
Bakanlık, geçiş dönemi için EOA'lara 2 milyon euro ayırırken, Lefkoşa EOA bu fonların her yıl ayrılmasını talep ediyor.
Örgüt ayrıca Maliye Bakanlığı'nı, mal sahiplerinin acil onarım işlerini kendileri yapmayı reddettiğinde bu işleri finanse etmek için kredi verecek özel bir fon kurmaya çağırdı. Maliyet daha sonra mal sahiplerinden tahsil edilecek.
EOA, bu kredilerin faiz oranlarının normalden yüksek olması gerektiğini, böylece dürüst olmayan mal sahiplerinin bunu kolay bir seçenek yerine son çare olarak göreceğini öneriyor.
Böyle bir mal sahibinin hala ödeme yapmaması durumunda ise borç, mülkünün üzerine kayıt edilecek.
Sorunun boyutu bölgeler arasında değişiklik gösteriyor. Larnaka EOA Başkanı Angelos Hadjicharalambous, bölgede potansiyel olarak tehlikeli 1.087 bina tespit edildiğini açıkladı.
Örgüt bunların 351'inde şimdiden görsel denetimler gerçekleştirdi ve yaklaşık 7 milyon euroya ihtiyaç duyulacağını tahmin ediyor.
Limasol EOA ise iki ana zorluğun, tehlikeli binaların tahliye edilme hızı ve gerekli çalışmalar için fon bulunabilirliği olduğunu belirtti.
Limasol'da tehlikeli bir binanın tahliyesi için verilen mücadelenin, hem mal sahibinin hem de kiracılarının itaatsizliği ve ardından gelen hukuki mücadeleler nedeniyle Mayıs ayından bu yana devam ettiği bildirildi.
Önerilen yasa, potansiyel olarak tehlikeli binalar ile resmen bu şekilde sınıflandırılanlar arasında ayrım yaparak daha erken müdahaleyi de mümkün kılacak.
İçişleri Komitesi Başkanı ve AKEL Milletvekili Aristos Damianou, tasarının ilgili kurumlar arasında geniş bir destek gördüğünü, ancak hükümet ile EOA'lar arasında belirli konularda hala farklılıklar bulunduğunu söyledi.
Damianou, komitenin yasayı en geç Kasım ayına kadar genel kurulun önüne getirmeyi hedeflediğini belirtti.
Düzenli denetimler konusuna değinen Damianou, "Meclis'e gelir gelmez bunu bir öncelik olarak ilerleteceğiz" dedi.
Ayrıca, yetkililer yasayı uygulayamazsa, çıkarılacak yasanın pek bir değeri olmayacağı konusunda uyarıda bulundu.
Damianou, "EOA'ların üstlendikleri yasayı uygulamak için gerçekten araçlara ihtiyaç duyması, sorumluluğu başta hükümete ama aynı zamanda oylanacak yasanın uygulanabilir olmasını sağlaması açısından parlamentoya da yüklüyor" ifadelerini kullandı.
