Çalışma Bakanı Marinos Mousiouttas, Sosyal Sigorta Fonu'nun sağlamlığını bozmadan temel emekli maaşını artırmanın hükümetin temel hedeflerinden biri olduğunu Salı günü açıkladı.
Mousiouttas, bakanlığın çalışmalarını ve ileriye dönük hedeflerini anlattığı sunumun ardından gazetecilere yaptığı açıklamada, "Kesin olarak söyleyebileceğim şey, temel emekli maaşının 1.088 Euro'nun altında olacağıdır" dedi.
Bakana emeklilik sistemi reformundan sonra temel emekli maaşının ne düzeyde olacağı sorulmuştu.
Mousiouttas'ın atıfta bulunduğu 1.088 Euro, ulusal asgari ücret tutarıdır.
Çalışma Bakanlığı Müsteşarı da konuya ilişkin, "Dengeyi bozmadan mümkün olan en yüksek tutarı veriyoruz" ifadelerini kullandı.
Açıklanacak temel emekli maaşının Sosyal Sigorta Fonu'nun (SSF) kapasitesine uygun olacağı belirtildi.
Hükümet, reform edilmiş emeklilik sistemi için bir taslak hazırladı ve şu anda sendikalar ile işveren kuruluşlarıyla ayrıntılar üzerinde görüşmeler yürütüyor.
Reformun iki ayağı bulunuyor: Birinci ayak devlet emekli maaşlarını, ikinci ayak ise tasarruf fonlarını, SSF'nin nakit rezervlerini ve yatırım politikasını kapsıyor.
Kıbrıs'taki mevcut yasal emeklilik sistemi iki temel bileşenden oluşuyor: Sabit (temel) emekli maaşı ve katkılara göre hesaplanan orantılı (ek) emekli maaşı.
Temel emekli maaşı, yıllık olarak güncellenen haftalık ortalama temel sigortalanabilir kazancın yüzde 60'ı olarak belirleniyor ve her bağımlı kişi için yüzde 10 artış uygulanıyor.
Diğer bileşen olan orantılı/ek emekli maaşı ise temel sigortalanabilir kazancın üzerindeki toplam katkılara göre hesaplanıyor.
Hükümetin reform planı, düşük emekli maaşı alanların gelirlerini artırmayı ve bunun finansmanını yüksek emekli maaşlarından yapılacak kesintilerle sağlamayı öngörüyor.
Mousiouttas'a göre reform takvimi şu şekilde işliyor: İlgili yasa tasarısı Haziran ayında meclise sunulacak ve Meclis yaz tatiline girmeden önce bu adım kesinlikle atılmış olacak.
Tasarı üzerindeki görüşmeler Eylül ayında başlayacak ve yenilenen emeklilik sisteminin 1 Ocak 2027'de resmi olarak yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Dar zaman dilimi göz önüne alındığında bunun gerçekleştirilebilir olup olmadığı sorulduğunda bakan, paydaşların reformun birinci ayağı üzerinde büyük ölçüde uzlaştığını belirterek güvenli bir tablo çizdi.
İkinci ayakla ilgili olarak ise paydaşların bu aşamanın uygulamasının üç ila dört yıl sonraya kalacağı konusunda hemfikir olduğunu söyledi.
Bakan, temel hedefin herkes için yeterli ve dayanıklı emekli maaşları sağlamak, emekliler arasında yoksulluk riskini azaltmak ve SSF'nin uzun vadeli sürdürülebilirliğini garanti altına almak olduğunu vurguladı.
Emeklilik sistemindeki son büyük reform 1980 yılında gerçekleştirilmiş, 2012-2013 döneminde Kıbrıs'ın uluslararası kreditörlerle yaptığı anlaşma kapsamında ek değişiklikler yapılmıştı.
SSF için öngörülen yatırım politikası konusunda Mousiouttas, Maliye Bakanlığı ile koordinasyon içinde çalıştıklarını belirtti.
Devlet onlarca yıldır SSF'den borç alarak finansman sağlıyor ve aldığı paraya yüzde 2,15 faiz ödüyor. Mousiouttas, Ocak ayında bir meclis komitesine devletin SSF'ye birikmiş borcunun 11,3 milyar Euro'ya ulaştığını açıklamıştı.
Devletin bu borcu kademeli olarak nasıl ödeyeceği konusunda bakan, "Paranın Fon'a akmaya devam etmesini sağlarken ekonomiyi tehlikeye atmayacak" bir formül uygulanacağını söyledi.
SSF'nin rezervleri şu anda sağlam görünüyor. Mousiouttas, 2024 verilerine göre SSF'ye katkıda bulunan kişi sayısının 592.000'e yükseldiğini açıkladı. Gerçekleşen katkılar 2,7 milyar Euro olurken, yapılan ödemeler 2,06 milyar Euro olarak kayıtlara geçti.
SSF, 2024 yılında 290 milyon Euro fazla verdi.
Bir diğer olumlu gösterge ise Kıbrıs'taki yüksek istihdam oranı. 2025 yılında işsizlik oranı yüzde 4,4'ün altında kalırken, AB genelinde bu oran ortalama yüzde 6 düzeyinde seyretti.
Aynı dönemde Kıbrıs'taki ortalama kazanç 2.605 Euro, medyan maaş ise 1.968 Euro olarak gerçekleşti.
Bakan, bu yılın Ocak ayı itibarıyla ulusal asgari ücretin 1.088 Euro'ya yükseltildiğini ve bunun yaklaşık 40.000 düşük ücretli çalışana fayda sağladığını hatırlattı.
Hükümetin ileriye dönük hedeflerinden biri de kayıt dışı istihdam ve yasadışı çalıştırmayla mücadele etmek.
2025 yılında işyerlerinde 7.920 denetim gerçekleştirildi ve yaklaşık bin kayıt dışı çalışan tespit edildi. Kayıt dışı istihdam oranı genel olarak yüzde 5,48 olarak hesaplanırken, yabancı uyruklu çalışanlarda bu oran yüzde 23,24'e çıktı.
Yetkililer, kayıt dışı istihdam nedeniyle toplam 1,8 milyon Euro para cezası kesti.
