Ticaret Bakanı Bolat, perakende e-ticaretin bir yılda %52 sıçraması karşısında ihracat desteğini ve tüketici korumasındaki artışı ön plana çıkardı.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, küresel ticarette zor bir yıl yaşanmasına rağmen online perakendenin hızla genişlemesiyle Türkiye'nin e-ticaret sektörünün 2025'te 4,5 trilyon lirayı aştığını açıkladı.
E-Ticaret ve Perakende Zirvesi'nde konuşan Bolat, dünya ekonomisinin son yıllarda pandemi, savaşlar, enerji ve gıda piyasası krizleri ile lojistik ve tedarik zinciri aksamaları gibi bir dizi büyük şoktan geçtiğini belirtti. Küresel büyümenin bu yıl erken 2025'ten itibaren ticaret savaşları ve keskin şekilde artan tarifelerin tetiklediği korumacılık dalgası nedeniyle yaklaşık %3'e yavaşlaması beklendiğini, bunun 2024-2025'te ortalama %3,4 olduğu dönemden düşüş anlamına geldiğini söyledi. Küresel ticaret büyümesinin de geçen yıl %4,6'dan bu yıl %1,6'ya gerilemesi öngörülüyor.
Bolat, Türkiye'de internet kullanımının 2026 itibarıyla %92,3'e ulaştığını ve nüfusun %60'ının artık mal veya hizmeti online sipariş ettiğini kaydetti.
Türkiye Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi verilerine göre Bolat, ülkenin toplam e-ticaret hacminin 2025'te yıllık %52,2 artarak 4,5 trilyon lirayı, yani 115,5 milyar doları aştığını bildirdi; bu dolar bazında %29 artış anlamına geliyor. Yalnızca perakende e-ticaret %52 büyüyerek 2,5 trilyon liraya ulaştı.
Bolat, e-ticaretin milli gelir içindeki payının 2019'da %2,7 iken 2025'te yaklaşık %7'ye yükseldiğini, büyümenin Covid-19 pandemisi sırasında özellikle hızlandığını söyledi. Sektörün toplam ticaret içindeki payı 2025'te %19,3'e çıktı. E-ticaret işlem sayısı 2019'da 1,36 milyardan 2025'te yaklaşık 6 milyara yükseldi; bu dönemde perakende e-ticaret işlemleri 380 milyondan yaklaşık 2 milyara çıktı.
2025 sonu itibarıyla Türkiye genelinde e-ticaret faaliyetinde bulunan işletme sayısı 634 bine ulaştı ve bunların büyük çoğunluğu KOBİ'ydi. Bu işletmelerin %75'i şahıs şirketi, %21'i limited şirket ve %4'ü anonim şirketti; Bolat bu yapıyı sektörün geniş tabanlı büyümesinin göstergesi olarak niteledi.
Bolat, bakanlığın düzenleyici yaklaşımının rekabet karşıtı uygulamaları ve tüketici refahı kayıplarını önlemeyi, çok aktörlü bir piyasa yapısını teşvik etmeyi ve satıcıların alıcılar ya da tedarikçiler üzerinde haksız ticari şartlar dayatmasını engellemeyi amaçladığını söyledi. Türkiye'nin AB Gümrük Birliği üyesi olarak 1 Temmuz'da yürürlüğe giren AB'nin yeni e-ithalat düzenlemesi kapsamında e-ihracat ürünlerinde ek tarifelerden kaçınmak için müzakere ettiğini belirtti.
İhracat desteği konusunda Bolat, bu yıl İstanbul ve Ankara'da e-ihracat zirveleri düzenlendiğini ve aralık ayında bir e-ticaret haftası planlandığını söyledi. Bakanlık desteğinden bu yıl 134 şirketin yararlandığını, şirketlerin toplam 638 milyon lira aldığını ve desteklenen e-ihracat faaliyetlerinin 26 ülkeyi kapsadığını, hedefinin bu sayıyı 35 ülkeye çıkarmak olduğunu belirtti. Ayrıca 15 şirketin katıldığı yeni bir e-ihracat konsorsiyum modeli başlatıldı.
Ahilik Haftası'nı işaret eden Bolat, küçük esnafa destekte devlet bankası Halkbank'ın rolünü vurguladı. Bankanın dört yıl vadeli işletme sermayesi kredisi ve araç, makine ve ekipman için beş yıl vadeli yatırım kredisi sunduğunu, faiz oranlarının piyasa ortalamasının yaklaşık yarısı olduğunu söyledi. Bankanın 24 yılda 4,76 milyon krediyle toplam 853 milyar lira kullandırdığını, bunun 460 milyar lirasının son üç yılda gerçekleştiğini, 2025'in 257 bin kullandırmayla 178 milyar liraya ulaşan zirve yıl olduğunu belirtti. Yılın ilk sekiz ayında ise 123 milyar liralık tutarda 137 bin kullandırma yapıldı.
Bolat ayrıca meyve ve sebze ticaretinde üretici kooperatifleri ve birliklerinin rolünü güçlendirmek ve fiyat artışlarını hafifletmeye yardımcı olmak amacıyla toptan ürün pazarı yasasında reformlar yapıldığını, bir sonraki yasama dönemi öncesinde görüşülen taslak yasanın bulunduğunu açıkladı.
Tüketici koruması konusunda Bolat, arabuluculuk kurullarının haziran 2023 ile ağustos 2026 arasında 34 milyar liralık değere sahip 2 milyon 769 bin şikayeti çözdüğünü söyledi. Denetlenen ürünler arasında güvensiz ürün oranının 2011'de %32 iken 2025'te sadece %1'e düştüğünü, yılın ilk sekiz ayında 322 bin şirket ve 39 milyon ürün denetlendiğini ekledi. Güvensiz ürünler, haksız fiyatlama ve diğer ticaret ihlalleri için toplam 2,24 milyar lira idari para cezası kesildiğini, denetimlerin süregeldiğini belirtti.
