Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Perşembe günü Pekin'de ABD Başkanı Donald Trump ile başlayan iki günlük zirvenin açılışında Amerika Birleşik Devletleri ile yürütülen ticaret müzakerelerini olumlu olarak nitelendirdi. Görüşmelerde ayrıca İran savaşı ve ABD'nin Tayvan'a silah satışları da masaya yatırılacak.
Orta Doğu'daki krize bulaşması nedeniyle onay oranları düşen Trump'ın bu çok beklenen ziyareti, Amerika'nın başlıca stratejik rakibine bir ABD başkanının 2017'deki son ziyaretinden bu yana yaptığı ilk ziyaret olma özelliği taşıyor ve bu durum ziyarete ayrı bir önem katıyor.
Xi, Trump'ı Pekin'in görkemli Halkın Büyük Salonu'nda büyük bir törenle karşıladı. Şeref kıtası ve heyecanla ABD ile Çin bayrakları ile çiçekler sallayan çocuk grupları liderleri selamladı. Trump, Çinli lidere şöyle seslendi: "Sen büyük bir lidersin. Bazen insanlar bunu söylememi sevmiyor ama ben yine de söylüyorum."
Trump, "Bunun şimdiye kadarki en büyük zirve olabileceğini söyleyenler var" ifadesini kullandı. "Sizinle birlikte olmak bir onurdur. Dostunuz olmak bir onurdur ve Çin ile ABD arasındaki ilişki her zamankinden daha iyi olacak" diye ekledi.
Xi zirvenin açılışında Trump'a istikrarlı bir Çin-ABD ilişkisinin tüm dünyaya yarar sağladığını söyledi. "İşbirliği yaptığımızda her iki taraf da kazanır; karşı karşıya geldiğimizde her iki taraf da zarar görür."
Xi ayrıca, Çin'in devlet kontrolündeki Xinhua haber ajansının aktarımına göre, ekonomi ve ticaret heyetlerinin Çarşamba günü Güney Kore'de yürüttüğü hazırlık görüşmelerinin "genel olarak dengeli ve olumlu bir sonuca" ulaştığını belirtti.
Konuya hakim yetkililerin aktardığına göre, son müzakere turunun amacı geçen Ekim ayında varılan ticaret ateşkesini sürdürmek ve gelecekteki ticaret ile yatırımları destekleyecek mekanizmalar oluşturmaktı.
Trump'a ziyaretinde, Çin ile mevcut sorunları çözmek isteyen bir grup üst düzey yönetici eşlik ediyor. Heyette Elon Musk ve son anda eklenen Nvidia CEO'su Jensen Huang da yer alıyor. Trump, Xi'den ilk talebinin Çin'i ABD sanayisine "açması" olacağını söyledi.
Liderler arasındaki açılış görüşmelerinde Musk, Huang ve Apple CEO'su Tim Cook da hazır bulundu. Musk, Halkın Büyük Salonu'ndan ayrılırken gazetecilere görüşmelerin "harika" geçtiğini söyledi.
Bu haftaki liderler zirvesi, Xi ve Trump'a bol miktarda yüz yüze görüşme fırsatı sunacak. İlk müzakerelerin ardından liderler, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki Cennet Tapınağı'nı gezecek ve Perşembe akşamı bir devlet ziyafetine katılacak. Beyaz Saray'ın açıklamasına göre Cuma günü ise birlikte çay içip öğle yemeği yiyecekler.
GÜÇ DENGESİ DEĞİŞTİ
Uluslararası Kriz Grubu'nun ABD-Çin ilişkileri kıdemli danışmanı Ali Wyne, Trump'ın Pekin'i son ziyaretinden bu yana güç dengelerinin değiştiğini söyledi. O dönemde Çin, Trump'ı ağırlamak ve milyarlarca dolarlık ABD malı satın almak için elinden geleni yapmıştı.
Wyne, "O zamanlar Çin, ABD'yi yükselen statüsüne ikna etmeye çalışıyordu... Bu kez ABD, hiçbir zorlama olmadan, kendi iradesiyle bu statüyü kabul ediyor" değerlendirmesinde bulundu. Wyne, Trump'ın Ekim ayında Güney Kore'deki APEC zirvesinin kulislerinde Xi ile son görüştüğünde, süper güç ikilisi anlamına gelen "G2" terimini yeniden gündeme getirdiğine dikkat çekti.
Trump masaya zayıflamış bir el ile oturuyor.
ABD mahkemeleri, Trump'ın Çin ve diğer ülkelerden gelen ihracata istediği gibi gümrük vergisi koyma yetkisini kısıtladı. İran savaşı da ülke içinde enflasyonu artırdı ve Trump'ın Cumhuriyetçi Parti'sinin Kasım ayındaki ara seçimlerde iki yasama kanadından birinin veya her ikisinin kontrolünü kaybetme riskini yükseltti.
Çin ekonomisi yavaşlamış olsa da, Xi benzer bir ekonomik veya siyasi baskıyla karşı karşıya değil.
Buna rağmen her iki taraf da geçen Ekim ayında varılan ticaret ateşkesini sürdürmeye istekli. Bu ateşkes kapsamında Trump, Çin mallarına uyguladığı üç haneli gümrük vergilerini askıya almış; Xi de elektrikli arabalardan silahlara kadar pek çok ürünün üretiminde kritik olan nadir toprak elementlerinin küresel arzını kısma planından geri adım atmıştı.
Liderlerin ayrıca karşılıklı ticaret ile yatırımları destekleyecek forumları ve yapay zeka konularında diyalog mekanizmalarını da görüşmesi bekleniyor.
Planlamaya dahil olan yetkililere göre Washington, Trump'ı uzun süredir rahatsız eden ticaret açığını kapatmak için Çin'e Boeing uçakları, tarım ürünleri ve enerji satmak istiyor. Pekin ise ABD'nin çip üretim ekipmanları ve gelişmiş yarı iletkenler üzerindeki ihracat kısıtlamalarını gevşetmesini talep ediyor.
İRAN VE TAYVAN GÜNDEMDE
Ticaret meselelerinin yanı sıra Trump'ın, İran'ı Washington ile bir anlaşma yaparak çatışmayı sonlandırmaya ikna etmesi için Çin'i teşvik etmesi bekleniyor. Ancak analistler, İran'ın Pekin için ABD'ye karşı stratejik bir denge unsuru olarak taşıdığı değer göz önüne alındığında, Xi'nin Tahran'a sert baskı uygulamaya veya askeri desteğini kesmeye istekli olacağından şüphe duyuyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Air Force One uçağında Fox News'e verdiği demeçte, krizin çözümüne yardımcı olmanın Çin'in çıkarına olduğunu söyledi. Rubio, Çin'in pek çok gemisinin Körfez'de mahsur kaldığını ve küresel ekonomideki bir yavaşlamanın Çinli ihracatçılara zarar vereceğini hatırlattı.
Xi açısından ise ABD'nin Çin'in kendi toprağı olarak gördüğü, demokratik yönetimli ada Tayvan'a silah satışları öncelikli gündem maddesi olacak.
Çin, Çarşamba günü silah satışlarına yönelik güçlü muhalefetini yineledi. Trump'ın onayını bekleyen 14 milyar dolarlık paketin durumu hâlâ belirsizliğini koruyor. Resmi diplomatik ilişkilerin bulunmamasına rağmen ABD, yasalar gereği Tayvan'a kendini savunma araçları sağlamakla yükümlü.
Tayvan'ın önde gelen devlet düşünce kuruluşu Academia Sinica'da yardımcı araştırmacı olan Ronan Fu, "Trump'ın elinde oynayacak fazla kart yok. Ama Trump'ın durumu bu şekilde gördüğünü sanmıyorum" yorumunu yaptı.
Xi'nin bu yılın ilerleyen aylarında ön planlama dahilinde karşılık ziyareti yapması bekleniyor. Bu, Trump'ın 2025'te yeniden göreve gelmesinin ardından Xi'nin ABD'ye ilk ziyareti olacak.
