Kıbrıs, sığınmacı ve göçmenlere yönelik uygulamalarını baştan düzenleyen yeni bir yasa kabul etti. Yıllardır yürürlükte olan mevzuatın yerini alan bu yasa, 12 Haziran 2026'da yürürlüğe girecek.
Yeni yasaya neden ihtiyaç duyuldu?
Avrupa Birliği, üye devletlerin iltica başvurularını, sınır kontrollerini ve göçmenlerin kabulünü nasıl yöneteceğine dair ortak kurallar belirleyen yeni bir Göç ve İltica Paktı kabul etti.
Kıbrıs, paktın 12 Haziran 2026'da yürürlüğe girmesinden önce ulusal mevzuatını bu çerçeveyle uyumlu hale getirmek zorundaydı. Yeni yasa bu uyumu sağlıyor.
Yasa aynı zamanda Kıbrıs'ın göç yönetimi için 190 milyon Euro tutarında AB fonuna erişimini de mümkün kılıyor.
Yasa ne getiriyor?
Yasa, iltica ve göç politikasının birçok alanına dokunuyor.
Hız ve süreç: Yasa, daha hızlı iltica prosedürleri ve daha kısa işlem süreleri getiriyor. Ayrıca bir sınır tarama mekanizması oluşturuyor. Bu mekanizma sayesinde Kıbrıs sınırlarına ulaşan kişilerin iltica başvuruları, genel sisteme hemen dahil edilmek yerine özel bir Kabul ve Kimlik Belirleme Merkezi'nde işleme alınabilecek.
Hukuki haklar: Sığınmacılar, idari sürece girdikleri andan itibaren ücretsiz hukuki rehberlik alacak. Karara itiraz etmeleri halinde ise ücretsiz avukat desteği sağlanacak. Uluslararası Koruma İdare Mahkemesi'nin itirazlara ilişkin kararlarını vermesi için de süreler belirleniyor; bu, daha önce zorunlu olmayan bir düzenlemeydi.
Çalışma hakkı: Sığınmacılar, başvurularından itibaren altı ay içinde iş piyasasına girebilecek.
Savunmasız gruplar: Yasa, mevcut mevzuattaki boşluğu gidererek çocuklar ve savunmasız kişilere yönelik güçlendirilmiş hükümler getiriyor.
Aile birleşimi: Yasa, sığınmacının Kıbrıs'a vardıktan sonra veya uluslararası koruma statüsü aldıktan sonra kurulan ailelere ilişkin durumları düzenliyor. Daha önce bu konuda bir yasal boşluk bulunuyordu. Bunun yanı sıra, mülteci ailelerinin oturma izinlerini yenilemek için Yunanca bilgisi kanıtlaması zorunluluğu da kaldırılıyor.
Denetim: Yönetim Komiseri ve İnsan Hakları Koruma Kurumu, sınırlarda temel hakların izlenmesinden sorumlu bağımsız ulusal organ olarak görevlendirildi.
Meclis'te ne oldu?
Yasa 36 oyla kabul edildi. AKEL'in 14 milletvekili aleyhte oy kullanmak yerine çekimser kaldı.
Birçok değişiklik önergesi sunuldu. ELAM'ın, yeni sığınmacı barınma tesisleri kurulmadan önce yerel yönetimlere danışılmasını öngören değişiklik önergesi 32 oyla kabul edildi. DIKO'nun bu hükmü yumuşatarak yerel yönetim onayını zorunlu olmaktan çıkaran takip önergesi de 44 oyla kabul edildi.
İki değişiklik önergesi ise reddedildi. ELAM'ın, göç alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının listesinin ve bu amaçla aldıkları fonların yayımlanmasını öngören önerisi 28'e karşı 17 oyla reddedildi. AKEL'in bir dizi değişiklik önergesi de 29'a karşı 14 oyla reddedildi.
Hükümet ne diyor?
Göç ve Uluslararası Koruma Müsteşarlığı, yasanın kabulünü memnuniyetle karşıladı. Müsteşarlık, yasanın yeni Avrupa çerçevesini Kıbrıs hukukuna dahil ettiğini ve Kıbrıs'ın AB dayanışma mekanizmalarına ve teknik yardıma erişimi için yasal zemin oluşturduğunu belirtti.
Müsteşarlık, Haziran 2026 son tarihine kadar tam uygulama hazırlıklarını sürdüreceğini açıkladı.
