Çin'in kuzeydoğusunda keşfedilen 121 milyon yıllık bir fosil, kuşlarda gösterişli çiftleşme davranışlarının dinozorlar çağına kadar uzandığını ortaya koydu. Araştırmacılar, güvercin büyüklüğündeki bu yeni kuş türüne Plumadraco bankoorum adını verdi.
Yeni Gine'nin tropik yağmur ormanları, hayvanlar aleminin en gösterişli kur ritüellerinden birine ev sahipliği yapıyor. Erkek cennet kuşları burada tüylerini sergileyerek dişileri etkilemeye çalışıyor. Yeni fosil, bu tür davranışların dinozorlar çağına kadar uzandığını gösteriyor.
Fosil, kuşun neredeyse tüm tüy yapısını korumuş durumda. Kuyruk tüyleri, vücudunun iki katı uzunluğunda olarak fosilleşti.
Araştırmacılar, uzun süslü kuyruk tüyleri günümüzde tipik olarak erkek kuşlara ait olduğu için örneğin erkek olduğunu düşünüyor. Tüylerin uzunluğu ve yapısı ile bu tüyleri kontrol eden kasların bağlandığı pygostyle adlı iskelet yapısının anatomisine dayanarak, erkek Plumadraco'nun eşini etkilemek için kuyruk tüylerini aşağı yukarı oynatarak gösteri yaptığını tahmin ediyorlar.
Araştırmanın baş yazarı, Chicago Üniversitesi ve Field Müzesi'nde evrimsel biyoloji doktora adayı Alex Clark, "Bu örnekle, erkeklerin yalnızca dişileri tüy süsleriyle etkilemeye çalışmakla kalmayıp, bunu saçma uzunluklar ve gösterilerle de yaptıklarına dair oldukça güçlü bir argümanımız var" dedi. Çalışma çarşamba günü PLOS One dergisinde yayımlandı.
Clark, "Bu, 121 milyon yıl önce bu erkek Plumadraco'nun, potansiyel eşleri etkilemek için vücut uzunluğunun iki katı kuyruk tüyü sürüklediği anlamına geliyor – bugün modern kuşlarda da gördüğümüz bir şey. Bana sorarsanız oldukça havalı" diye ekledi.
Çalışmanın ortak yazarı, Field Müzesi paleontologu Jingmai O'Connor'a göre pygostyle'ın yapısı, aşağı yukarı hareketler için büyük kaslara işaret ediyor ancak kuyruğun yayılması için kasların bulunmadığını gösteriyor.
O'Connor, "Çiftleşme gösterisini ağaçlarda yaptığını düşünüyorum, aksi takdirde tüyler yere sürünür ve çok daha az etkileyici bir gösteri olurdu. Çiftleşme başarısına yol açan büyük olasılıkla tüy uzunluğu, gösteri becerisi ve tüy kalitesinin – hasarlı olup olmadığının – bir birleşimiydi" dedi.
Clark'a göre Plumadraco'nun çiftleşme dansı, kuyruğu aşağı yukarı sallamayı veya tüyleri kaldırılmış bir pozisyonda tutmayı içermiş olabilir.
Fosilin kimyasal yapısı, tüylerin koyu kahverengi veya siyah olduğunu gösterdi. Ancak araştırmacılara göre kuyruk tüylerinin uçlarında yanardöner, mavi veya mor gibi göz alıcı renkler de bulunmuş olabilir.
Kuşlar, Jura Dönemi'nde küçük tüylü dinozorlardan evrildi. Bilinen en eski kuş Archaeopteryx, yaklaşık 150 milyon yıl öncesine tarihleniyor. "Tüylü ejderha" anlamına gelen Plumadraco ise yaklaşık 30 milyon yıl sonra Kretase Dönemi'nde yaşadı. Buna rağmen önceki Archaeopteryx ile bazı ortak özellikleri paylaşıyordu, örneğin dolu bir ağız dişi.
Plumadraco, dinozorlar çağında yaşayan en çeşitli kuş grubu olan enantiornithines'lere aitti. Bu grup, 66 milyon yıl önceki asteroit çarpmasıyla yok olarak memeliler çağının başlamasına yol açtı. Yaklaşık 30 cm uzunluğundaki kuyruk tüyleri, bilinen enantiornithines'ler arasında vücut uzunluğuna oranla en uzun olanıydı.
Plumadraco, göller, dereler ve havuzlarla bezeli ılıman bir orman ortamında yaşıyordu. Diğer kuşlar, pterosaur adı verilen uçan sürüngenler, erken memeliler ve Tyrannosaurus'un nispeten küçük erken akrabaları dahil çeşitli dinozorlarla birlikte yaşıyordu. Araştırmacılar diyeti konusunda emin değil, ancak meyve ve böcek yemiş olabileceğini düşünüyor.
Plumadraco'nun iskeleti, kemikleri hayattaki gibi konumlanmış olarak korunmuş. Bununla birlikte birçoğu fosilleşme sürecinden ezilmiş durumda. Fosil, burnun hemen arkasından ayak bileklerine kadar neredeyse tüm vücut tüy örtüsünü koruyor – vücut tüyleri, uçuş tüyleri ve kuyruk tüyleri.
O'Connor, "Plumadraco, 'gösterişli tüylerin' işlevini anlamamıza yardımcı oluyor" dedi.
