Çin'de bulunan olağanüstü bir fosil topluluğu, hayvan yaşamının Dünya'nın ilkel denizlerinde daha önce bilinenden milyonlarca yıl önce çeşitlenmeye başladığını ortaya koyuyor. Bu fosiller arasında insanlar dahil omurgalılara uzanan grubun en eski üyeleri de yer alıyor.
Paleontologlar, yaklaşık 546 ila 539 milyon yıl önce Ediyakaran Dönemi'nde yaşamış küçük, yumuşak gövdeli hayvanlara ait yaklaşık 700 fosil çıkardı. Bu fosiller, hayvan yaşamındaki çarpıcı dönüşümü gözler önüne seriyor. Fosillerin büyük bölümü, eğitimsiz bir göze tuhaf görünüyor ve hayvan olarak tanınmaları neredeyse imkansız.
Çin'in Yunnan eyaletinde keşfedilen fosiller, toplu olarak Jiangchuan Biyotası adıyla biliniyor. Fosiller, bir organizmanın fosilleşme sürecinde sıkıştırılmasının ardından geride bıraktığı koyu ve iki boyutlu karbon katmanı olan "karbonlu film" formunda korunmuş durumda. Bu sayede bağırsaklar, beslenme ve hareket yapıları gibi anatomik ayrıntılar günümüze ulaştı.
Bu keşif özellikle önemli çünkü hayvan yaşamının hızlı çeşitlenmesinin Ediyakaran Dönemi'nde zaten başladığını gösteriyor. Bu süreç, evrimsel yeniliğin patlama yaşadığı bilinen Kambriyen Dönemi'nden önceye denk geliyor. Kambriyen Patlaması'nın sonunda, günümüzde yaşayan geniş hayvan gruplarının çoğunun ilk üyeleri ortaya çıkmıştı.
Oxford Üniversitesi'nden paleontolog Frankie Dunn, Science dergisinde perşembe günü yayımlanan araştırmanın yazarlarından biri olarak şunları söyledi: "Kambriyen Patlaması'ndan önce karmaşık hayvan yaşamının yükselişi hakkında bize yeni bilgiler veren bir fosil alanı bulduk. Normalde yalnızca yaklaşık 520 milyon yıl önce, yani Kambriyen Patlaması'nın zirvesinden sonra bulunan hayvan gruplarının 20 milyon yıldan fazla bir süre önce, geç Ediyakaran Dönemi'nde var olduğuna dair kanıtlar elde ettik."
Ediyakaran Dönemi'nde Dünya bugünkünden çok farklı bir yerdi. Gezegen, "Kartopu Dünya" adı verilen derin bir küresel buzul döneminden çıkıyordu. Kıtalar bugünkünden çok farklı konumlardaydı ve atmosferdeki oksijen seviyeleri çok daha düşüktü.
Tüm bunların ortasında ilk hayvan yaşamı denizlerde ortaya çıkıyordu. Hayvanlara ait tartışmasız en eski fosiller yaklaşık 574 milyon yıl öncesine tarihleniyor ve eğrelti otu yapraklarına ya da tüylere benzeyen canlılara ait. Daha önce bilinen diğer Ediyakaran hayvanları arasında süngerler ile denizanaları ve mercanları kapsayan sölenterat grubu bulunuyor.
Dunn şöyle açıkladı: "Kambriyen Dönemi'ne bakabilseydiniz, çevrenizdeki hayvan yaşamının büyük bölümünü tanıyabilirdiniz. Ancak Ediyakaran'da durum böyle değil; tanınabilir hayvanlar muhtemelen çok az ve seyrek olurdu. Yeni bulduğumuz alan, bugün etrafımızda gördüğümüz karmaşık hayvan hakimiyetindeki dünyaya geçiş sürecini gösteriyor."
Jiangchuan Biyotası fosilleri arasında araştırmacılar, döterosom adı verilen geniş bir grubun şimdiye kadar bulunan en eski üyelerini keşfetti. Bu önemli bir bulgu çünkü insanlar dahil omurgalılar döterosomlardır; ancak anatomik olarak Ediyakaran denizlerinde yaşayan türlerden büyük ölçüde farklıdır.
Jiangchuan Biyotası fosilleri arasında iki taraflı simetriye sahip hayvanlar olan bilateral canlılar da vardı. Günümüzde hayvanların çoğu bilateral yapıdadır, ancak Ediyakaran Dönemi'nde bu devrim niteliğinde bir gelişmeydi.
Fosiller arasında U şeklinde bir gövdeye sahip, bir sapla deniz tabanına tutunmuş ve baş bölgesinde yiyecek yakalamak için bir çift dokunaç taşıyan hayvanlar bulunuyordu. Bunlar, günümüzün denizyıldızları ve palamut solucanlarını barındıran hayvan grubunun erken üyeleriydi.
Araştırmacıların müzik enstrümanı borazana belirsiz benzerliğinden dolayı "borazan solucanı" adını verdiği bir canlı da vardı. Bu canlı solucanımsı bir gövdeyle deniz tabanına tutunuyor ve ters yüz olabilen bir hortuma sahipti.
Dunn, "Arazide fosil toplarken, faunanın ne kadar çeşitli ve fosillerin ne kadar bol olduğuna hepimiz şaşırdık" dedi.
Dunn sözlerini şöyle sürdürdü: "Ediyakaran'da hayvanlara dair giderek daha fazla kanıt bulmayı bekliyorduk. Ancak borazan solucanı gibi hayvanlar bize şunu gösteriyor: Bu canlıların hepsi, günümüzdeki hayvan çeşitliliğinden ya da Kambriyen Patlaması'ndan öngörebileceğimiz formlar olmayacak. Bu da hayvan yaşamının yayılması ve Ediyakaran'dan Kambriyen'e geçişin doğası hakkında hâlâ öğrenecek çok şey olduğunu gösteriyor."
