ABD, İran'ın hava savunma sistemleriyle düşürdüğü F-15 savaş uçağının pilotunu düşman hattının gerisinden kurtardı. ABD hükümeti bu gelişmeyi Pazar günü erken saatlerde duyurdu. İran ile savaşın altıncı haftasında yaşanan bu olay, Başkan Donald Trump için önemli bir krizin çözümü anlamına geldi.
Kurtarma operasyonu, binlerce kişinin hayatını kaybettiği, enerji krizine yol açan ve İran'ın hayati önemdeki Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmasıyla dünya ekonomisini kalıcı hasarla tehdit eden savaşta ABD için olumlu bir gelişme olarak değerlendirildi.
Trump ve İsrail, Cumartesi günü İran'a baskıyı artırdı. İran'dan küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık beşte birinin taşındığı boğazı açmasını, aksi takdirde enerji tesislerine saldırı düzenleneceğini bildirdi.
Trump, İran'a Pazartesi Günü Barış Anlaşması İçin Son Süreyi Verdi
Yaralı pilot, İran'ın Cuma günü hava savunma sistemleriyle düşürdüğünü açıkladığı savaş uçağındaki iki mürettebattan ikincisiydi. Hem Tahran hem de ABD, düşürülen uçağın mürettebatı için yoğun bir arama başlatmıştı.
Trump, Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt'in X platformunda paylaştığı açıklamada şunları söyledi: "Son birkaç saat içinde ABD Ordusu, ABD tarihinin en cesur arama kurtarma operasyonlarından birini gerçekleştirdi."
Trump, yaralı olmasına rağmen albayın "iyi olacağını" belirtti.
Pentagon, yorum taleplerine henüz yanıt vermedi.
İran'ın seçkin askeri birimi Devrim Muhafızları, Pazar günü ABD'nin kurtarma operasyonu sırasında birçok uçağın düşürüldüğünü açıkladı. Tasnim haber ajansının haberine göre İran askeri sözcüsü, düşürülen uçaklar arasında bir C-130 askeri nakliye uçağı ve iki Black Hawk helikopterinin bulunduğunu bildirdi.
Trump, talepleri karşılanmazsa İran'ın enerji santrallerini vurmakla tehdit etmişti. Tahran'ın savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya varması için son tarihi Pazartesi günü ABD Doğu Saatiyle 10.00 (TSİ 17.00) olarak belirledi.
Trump, Cumartesi sabahı Truth Social'da şu mesajı paylaştı: "İran'a on gün süre verdiğimi hatırlayın: ANLAŞMA YAP ya da HÜRMÜZ BOĞAZI'NI AÇ. Süre doluyor — cehennemin üzerlerine yağmasına 48 saat kaldı. Tanrı'ya hamdolsun!"
Savaş tırmanırken Trump, diplomatik ilerleme sinyallerini İslam Cumhuriyeti'ni "Taş Devri'ne bombalama" tehditleriyle karıştırmaya devam etti.
Baskıyı artıran bir diğer gelişmede, üst düzey bir İsrail savunma yetkilisi, İsrail'in önümüzdeki hafta içinde İran'ın enerji tesislerine saldırı hazırlığında olduğunu ve ABD'den onay beklediğini açıkladı.
Ancak İran, ABD ve İsrail saldırıları artırırsa "tüm bölgenin sizin için cehenneme döneceği" uyarısında bulundu.
Pakistan'ın Washington ile Tahran arasında arabuluculuk yapmaya çalıştığı barış görüşmeleri için umutlar zayıf görünüyor. Kamuoyu yoklamaları ise ABD halkının savaşa desteğinin düşük olduğunu gösteriyor.
İran "Yasadışı Savaşın Kalıcı Olarak Sona Ermesini" İstiyor
Buna rağmen İran Dışişleri Bakanı görüşmelere kapıyı açık bıraktı.
Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, X platformunda yaptığı açıklamada şunları söyledi: "Bizim önemsediğimiz, üzerimize dayatılan yasadışı savaşın kesin ve kalıcı olarak SONA ERMESİNİN koşullarıdır." Arakçi, İran'ın İslamabad'a gitmeyi hiçbir zaman reddetmediğini belirterek Pakistan'ın arabuluculuk çabalarına teşekkür etti.
Cumartesi günü Buşehr nükleer santralı yakınlarına düzenlenen dördüncü saldırının ardından Arakçi, Birleşmiş Milletler'i "ciddi radyolojik sızıntı riski taşıyan dayanılmaz bir durum" konusunda uyardı.
İran, İsrail'e drone ve füze yağdırırken ABD'nin müttefiki Körfez ülkelerini de hedef aldı. Bu ülkeler, tırmanma korkusuyla savaşa doğrudan katılmaktan kaçındı.
İran devlet televizyonu, ordunun Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki ABD radar tesisleri ile ABD bağlantılı bir alüminyum fabrikasına ve Kuveyt'teki ABD askeri karargâhına drone saldırıları düzenlediğini duyurdu. Bu saldırılar, İran sanayi merkezlerine yönelik ölümcül saldırılara misilleme olarak gerçekleştirildi.
Kuveyt devlet medyası, maliye bakanlığına dayanan haberinde bir İran drone'unun devlet bakanlıklarına ait bir ofis kompleksine isabet ettiğini, önemli hasara yol açtığını ancak can kaybı yaşanmadığını bildirdi. Kuveyt Petrol Şirketi, bölgedeki yangını bu saldırıya bağladı.
İran daha önce Hürmüz Boğazı'nda İsrail bağlantılı bir gemiye drone saldırısı düzenleyerek gemiyi ateşe vermişti.
Yemen'deki İran destekli Husiler de Cumartesi günü İran Devrim Muhafızları, İran ordusu ve Lübnan Hizbullahı ile ortak bir operasyonla İsrail'e balistik füze ve drone saldırısı düzenlediklerini açıkladı. Verilen hasara ilişkin herhangi bir kanıt sunulmadı.
İsrail bu saldırıyı doğrulamadı.
