ABD ordusu, İran'ın Hürmüz Boğazı'na doğru fırlattığı insansız hava araçlarını düşürdükten sonra cumartesi günü İran'ın sahil radar tesislerini vurdu. Bu gelişme, iki ülke arasındaki savaşı sona erdirme çabalarını zorlaştıran son tırmanış adımı oldu.
ABD'li bir yetkili Reuters'a yaptığı açıklamada, ABD ordusunun dört İran insansız hava aracının bölgesel deniz trafiğini hedef aldığına inandığını söyledi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı X üzerinden yaptığı açıklamada, ardından İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki Goruk ve Keşm Adası'nda bulunan gözetleme tesislerini vurduklarını duyurdu.
İran Devrim Muhafızları ise ABD saldırılarına misilleme olarak bölgedeki ABD üslerini füzelerle hedef aldığını açıkladı. Ayrıca İran'ın izni olmadan boğazı geçmeye çalışan dört tankere ateş açtığını bildirdi.
Kuveyt devlet medyasının bildirdiğine göre, Kuveyt hava savunma sistemleri kaynağı belirsiz füze ve insansız hava aracı saldırılarını engelledi. Bahreyn'de ise sirenler çalarken halktan sığınak aramaları istendi. İran, balistik füzelerle her iki ülkedeki ABD üslerini vurduğunu açıkladı. Ancak ABD ordusu, altı füzenin engellendiğini, yedincisinin ise hedefe ulaşamadığını bildirdi.
ABD ve İran, üç aydır süren savaşı durduracak bir ara anlaşma sağlamak için büyük ölçüde dolaylı müzakereler yürütüyor. Bu anlaşma, İran'ın nükleer programı dahil olmak üzere bazı meseleleri ileriki müzakerelere bırakacak.
Ancak aralıklı çatışmalar arasında bir anlaşma sağlanması zor görünüyor.
Tahran, herhangi bir anlaşma kapsamında milyarlarca dolarlık petrol gelirine erişim, ham petrol ihracatına yönelik yaptırımlardan muafiyet, ABD'nin limanlarına uyguladığı ablukanın kaldırılması ve boğaz üzerinde söz hakkı istiyor. İran, savaştan önce dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazı fiilen kapatmış durumda.
ABD Başkanı Donald Trump, yükselen benzin fiyatları nedeniyle yurt içinde artan siyasi baskıyla karşı karşıya. Bu durum, popüler olmayan savaşı sonlandırma çabalarını hızlandırıyor. Trump NBC'ye verdiği demeçte, İran'ın insansız hava aracı ve füze üretim tesislerinin büyük çoğunluğunun imha edildiğini, ancak İranlıların hâlâ füzelerinin yaklaşık beşte birine erişimi olduğunu söyledi.
Trump, NBC News'in "Meet the Press" programına yaptığı ve cuma günü yayınlanan açıklamada şu ifadeleri kullandı: "Bazı füzeleri ve insansız hava araçları var. Yüzde olarak söylersem, belki füzelerinin yüzde 21-22'si. Bu çok sayıda füze demek, ama ilk saldırdığımız zamanki gibi değil."
İran liderlerinin betimlediği kadar çaresiz durumdaysa neden anlaşma yapmaya daha istekli olmadığı sorulduğunda Trump şu yanıtı verdi:
"Çünkü güçlüler. Gururlular. Yapmak zorunda kalacakları, daha önce hiç yapacaklarını düşünmedikleri şeyler var; başka seçenekleri yok ve bu biraz zaman alıyor."
ABD ve İsrail, 28 Şubat'ta İran'a karşı savaşı başlattıktan sonra Tahran, ABD üslerine ev sahipliği yapan Körfez ülkelerine füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenledi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen deniz taşımacılığını büyük ölçüde durdurdu.
Çatışma, petrol fiyatlarını yükseltti ve diğer ürünlerin tedarik zincirlerini bozdu. BM Dünya Gıda Programı cuma günü, yükselen yakıt ve ulaşım maliyetleri nedeniyle milyonlarca insanı açlığa daha da yaklaştırdığını açıkladı.
İran lideri Hamaney'in danışmanı Muhsin Rızai cuma günü CNN'e verdiği demeçte, bir barış anlaşmasının Trump yönetiminin dondurulmuş 24 milyar dolarlık İran varlıklarını serbest bırakmasına bağlı olduğunu söyledi. Rızai ayrıca ABD'nin saldırıları yeniden başlatması durumunda "karanlık bir koridora gireceği" uyarısında bulundu.
ATEŞKESLERE RAĞMEN BÖLGEDE ÇATIŞMALAR ALEVLENDİ
Lübnan'daki paralel çatışmada, İran yanlısı silahlı grup Hizbullah cuma günü güney Lübnan'da İsrail askerlerine yönelik iki saldırı düzenlediğini açıkladı. Saldırılardan biri yakın zamanda ele geçirilen Beaufort Kalesi yakınında gerçekleşti. Lübnan güvenlik servisleri ise İsrail hava saldırılarının güney Lübnan'daki kasabaları vurduğunu bildirdi.
İran, Hizbullah'a desteğini yinelerken İsrail'in güney Lübnan'dan çekilmesini talep ediyor. Tahran, Washington ile savaşı sona erdirecek herhangi bir barış anlaşması için İsrail ile Hizbullah arasında ateşkesi şart koşuyor.
Hizbullah ile İsrail arasındaki son çatışma turu Mart ayı başında patlak verdi. Hizbullah, eylemlerinin Tahran'a destek amacıyla yapıldığını açıkladı.
Hizbullah lideri Naim Kasım bu hafta, İsrail ile Lübnan hükümeti arasında ABD'nin arabuluculuğunda yapılan ve Lübnan'daki çatışmaları durdurmaya yönelik anlaşmayı reddetti. Anlaşma, İsrail'in çekilmesini öngörmüyordu ve Hizbullah müzakerelere taraf değildi.
İsrail güney Lübnan'daki saldırılarını sürdürüyor. İsrail, kuvvetlerinin ülkedeki operasyonları durdurmayacağını veya çekilmeyeceğini açıkladı. Bu tutum, ABD ile artan gerilime yol açıyor.
Lübnan Meclis Başkanı ve Hizbullah müttefiki Nebih Berri cuma günü, İsrail askerlerinin işgal ettiği topraklardan eş zamanlı olarak çekilmesi durumunda grubun güney Lübnan'dan çekilmesine onay vereceğini söyledi.
Lübnan ile birlikte Gazze, kuzey İsrail ve Kuveyt'te yaşayanlar da bu hafta ABD'nin arabuluculuğunda sağlanan ateşkeslere rağmen saldırı altında kaldı. Trump, ateşkeslerin tam bir çatışma sonu yerine "daha ılımlı bir şekilde ateş etmeyi" içerdiğini açıklamıştı.
