ABD, İran'ın hava savunma sistemleriyle düşürdüğü F-15 savaş uçağının pilotunu başarılı bir kurtarma operasyonuyla geri aldı. ABD hükümeti bunu pazar günü erken saatlerde duyurdu. Savaşın altıncı haftasında yaşanan bu gelişme, Başkan Donald Trump için kritik bir krizi çözmüş oldu.
Kurtarma operasyonu, binlerce kişinin hayatını kaybettiği, enerji krizine yol açan ve İran'ın hayati önemdeki Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmasıyla dünya ekonomisini kalıcı hasarla tehdit eden savaşta ABD için olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Trump ve İsrail cumartesi günü İran'a baskıyı artırdı. İran'dan, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazı açmasını ya da enerji tesislerine yönelik saldırılarla karşı karşıya kalmasını talep ettiler.
Trump, İran'a barış anlaşması için pazartesi günü son tarih verdi.
Yaralı pilot, İran'ın cuma günü hava savunma sistemleriyle düşürdüğünü açıkladığı savaş uçağının iki mürettebatından kurtarılması gereken son kişiydi. Düşürme olayının ardından hem Tahran hem de Washington yoğun bir arama operasyonu başlatmıştı.
Trump, Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt'in X platformunda paylaştığı açıklamada şunları söyledi: "Son birkaç saat içinde ABD Ordusu, Amerikan tarihinin en cesur arama kurtarma operasyonlarından birini gerçekleştirdi."
Trump, yaralı albayın "iyi olacağını" belirtti.
Pentagon, yorum talebine hemen yanıt vermedi.
Talepleri karşılanmazsa İran'ın enerji santrallerini vurmakla tehdit eden Trump, Tahran'a verdiği anlaşma süresinin pazartesi günü saat 10.00 ET'de (TSİ 17.00) dolacağını ima etti.
Trump cumartesi sabahı Truth Social'da şu paylaşımı yaptı: "İran'a anlaşma yapması ya da Hürmüz Boğazı'nı açması için on gün verdiğimi hatırlayın. Süre doluyor — Cehennemin üzerlerine yağması için 48 saat kaldı. Tanrı'ya şükürler olsun!"
Savaş tırmanırken Trump, İslam Cumhuriyeti'ni "Taş Devri'ne bombalama" tehditleriyle diplomasi sinyallerini sürekli bir arada verdi.
Baskıyı artıran bir diğer gelişmede, üst düzey bir İsrail savunma yetkilisi, İsrail'in önümüzdeki hafta içinde İran'ın enerji tesislerine saldırı hazırlığında olduğunu ve ABD'den onay beklediğini açıkladı.
Ancak İran meydan okuyarak, ABD ve İsrail saldırıları artırırsa "tüm bölgenin sizin için cehenneme döneceği" uyarısında bulundu.
Pakistan'ın Washington ile Tahran arasında arabuluculuk yapmaya çalıştığı barış görüşmeleri için şanslar düşük görünüyor. Kamuoyu yoklamaları da ABD halkının savaşa desteğinin düşük olduğunu gösteriyor.
İran: "Yasadışı savaşa kalıcı son istiyoruz"
Buna rağmen İran Dışişleri Bakanı görüşmelere kapıyı açık bıraktı.
Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi X platformunda şunları söyledi: "Bizim önemsediğimiz, bize dayatılan yasadışı savaşa kesin ve kalıcı bir SON verilmesinin koşullarıdır." Arakçi, İran'ın İslamabad'a gitmeyi hiçbir zaman reddetmediğini ekleyerek Pakistan'a çabaları için teşekkür etti.
Cumartesi günü Buşehr nükleer santralı yakınlarına düzenlenen dördüncü saldırının ardından Arakçi, Birleşmiş Milletler'i "ciddi radyolojik yayılma riski taşıyan dayanılmaz bir durum" konusunda uyardı.
İran, İsrail'e insansız hava araçları ve füzeler yağdırırken, ABD'nin müttefiki Körfez ülkelerini de hedef aldı. Bu ülkeler, daha fazla tırmanma korkusuyla savaşa doğrudan katılmaktan kaçındı.
Devlet televizyonu, İran ordusunun ABD'nin İran'daki sanayi merkezlerine yönelik ölümcül saldırılarına misilleme olarak Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki ABD radar tesislerine, ABD bağlantılı bir alüminyum fabrikasına ve Kuveyt'teki ABD askeri karargâhına insansız hava araçları fırlattığını bildirdi.
Kuveyt devlet medyası, maliye bakanlığına atıfla, bir İran insansız hava aracının hükümet bakanlıklarına ait bir ofis kompleksine isabet ettiğini ve önemli hasara yol açtığını ancak can kaybı yaşanmadığını aktardı. Kuveyt Petrol Şirketi, tesiste çıkan yangını bu saldırıya bağladı.
İran daha önce boğazda İsrail bağlantılı bir gemiye insansız hava aracıyla saldırarak gemiyi ateşe vermişti.
Yemen'deki İran destekli Husiler de cumartesi günü İran Devrim Muhafızları, İran ordusu ve Lübnan Hizbullahı ile ortak bir operasyonla İsrail'e balistik füze ve insansız hava araçlarıyla saldırdıklarını açıkladı. Verilen hasara ilişkin kanıt sunulmadı.
İsrail saldırıyı doğrulamadı.
