ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Salı günü son tarihine kadar anlaşma yapmaması ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaması halinde Tahran'a "cehennem" yağdıracağını söyledi. Trump bu açıklamayı, ABD özel kuvvetlerinin İran topraklarının derinliklerinde yüksek riskli bir operasyonla bir pilotu kurtarmasını överken yaptı.
ABD ve İsrail, beş haftayı aşkın süredir İran'ı füze ve hava saldırılarıyla vuruyor. İki ülke, İran'ın nükleer silah geliştirme programı, balistik füze cephaneliği ve bölgesel vekil milislere verdiği destekten kaynaklanan yakın tehdidi yok etmeyi amaçladıklarını belirtti.
Tahran, dünya petrol ve doğalgaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapattı ve Körfez çevresindeki ABD askeri üslerine ve diğer hedeflere saldırdı.
Pazartesi sabahı Tahran'ı patlamalar sarstı. Kentin güneyindeki bir konut binasına yapılan ABD-İsrail saldırısında en az 13 kişi hayatını kaybetti. İran devlet medyasına konuşan bir yetkili bu bilgiyi aktardı; ancak Reuters haberi doğrulayamadı.
Trump, Pazar günü Truth Social platformunda küfür dolu bir paylaşımla İran'ın enerji ve ulaşım altyapısına yönelik yeni saldırılar yapılacağını duyurdu. Eleştirmenler bu saldırıların savaş suçu teşkil edeceğini söyledi.
Trump paylaşımında şunları yazdı: "Salı günü İran'da Enerji Santrali Günü ve Köprü Günü bir arada olacak. Benzeri görülmemiş bir şey! Lanet olası Boğaz'ı açın sizi deli herifler, yoksa cehennemde yaşayacaksınız — İZLEYİN!"
Trump, destekçilerini, düşmanlarını ve finans piyasalarını şaşırtan çelişkili mesajlarına devam etti. Fox News'e verdiği röportajda İran'ın müzakere ettiğini ve Pazartesi gününe kadar anlaşma sağlanabileceğini söyledi.
Pazar günü geç saatlerde Axios, ABD, İran ve bölgesel arabulucuların olası 45 günlük bir ateşkes üzerinde görüştüğünü bildirdi. Habere göre bu ateşkes, savaşın kalıcı olarak sona ermesine yol açabilecek. Kaynak olarak ABD, İsrail ve bölge ülkelerinden dört ayrı bilgili isim gösterildi.
Reuters haberi hemen doğrulayamadı. Beyaz Saray ve ABD Dışişleri Bakanlığı Reuters'ın yorum talebine yanıt vermedi.
Habere göre arabulucular iki aşamalı bir anlaşma üzerinde çalışıyor: Birinci aşamada 45 günlük ateşkes, ikinci aşamada savaşın sona erdirilmesine ilişkin kapsamlı bir anlaşma öngörülüyor.
Tahran, düşmanlıkların sona ermesini talep ediyor. İran Meclis Başkanı Mohammad Baqer Qalibaf, Trump'ın tehditlerini kınadı ve ABD başkanının İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu tarafından yanlış yönlendirildiğini söyledi.
Qalibaf, Pazar günü X platformunda şunları yazdı: "Pervasız hamleleriniz ABD'yi her aile için yaşayan bir cehenneme sürüklüyor ve Netanyahu'nun emirlerine uymakta ısrar ettiğiniz için tüm bölge yanacak."
İran, ABD-İsrail bombardımanına rağmen hâlâ savaşma kapasitesine sahip olduğunu gösterdi. Tahran, Körfez'deki enerji altyapısına yönelik saldırılarını genişleterek Kuveyt, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki petrokimya tesislerine drone ve füze saldırıları düzenledi.
İran Devrim Muhafızları ayrıca Pazar günü Dubai'nin Jebel Ali limanında İsrail bağlantılı bir gemiye saldırdıklarını açıkladı.
Kuveyt'te drone saldırıları, devlet petrol şirketi Kuwait Petroleum Corporation'ın iştiraklerine ait petrokimya tesislerinde yangınlara ve "ciddi maddi hasara" yol açtı.
Bu saldırılar, İran'ın sınır ötesi saldırılarını sürdürme ve birden fazla Körfez ülkesindeki altyapıyı aksatma kapasitesini gözler önüne serdi. Bölgedeki enerji ve denizcilik merkezlerinin savunmasızlığı bir kez daha ortaya çıktı.
İsrail'de de arama-kurtarma ekipleri, Pazar günü kuzey şehri Hayfa'da İran füzesinin vurduğu konut binasının enkazında çalışma yürüttü. İsrail sağlık görevlileri dokuz kişiye müdahale edildiğini bildirirken, İsrail medyası kurtarma ekiplerinin enkaz altından iki ceset çıkardığını duyurdu.
Trump, Pazar günü erken saatlerde pilotun kurtarıldığını duyurarak operasyonu ABD tarihinin "en cesurca yapılan" kurtarma görevlerinden biri olarak nitelendirdi.
Kurtarılan kişi, Cuma günü düşürülen F-15 savaş uçağının silah subayıydı. Trump, X platformunda subayın yaralı olduğunu ancak "iyileşeceğini" belirtti. Uçağın pilotu daha önce kurtarılmıştı.
ABD komandoları karanlıktan yararlanarak İran'ın derinliklerine sızdı, fark edilmeden 2.100 metrelik bir sırtı tırmandı ve mahsur kalan Amerikan silah uzmanını şafaktan önce güvenli bölgeye taşıdı.
Yaklaşık 100 özel kuvvet askerinin bir kısmını Tahran'ın güneyindeki engebeli araziye taşıyan iki MC-130 uçağı mekanik arıza nedeniyle kalkamadı. Bir ABD yetkilisi bu bilgiyi Reuters'a aktardı.
Komutanlar yüksek riskli bir karar aldı ve grubu dalgalar halinde tahliye etmek üzere ek uçakların İran'a girmesini emretti.
Kurtarma kuvveti aşamalı olarak tahliye edildi. ABD birlikleri, hassas ekipmanları geride bırakmamak için arızalı MC-130'ları ve dört helikopteri İran topraklarında imha etti.
İran, operasyon sırasında birkaç ABD uçağının imha edildiğini açıkladı.
28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran genelinde başlattığı hava saldırılarıyla patlak veren savaş, ağırlıklı olarak İran ve Lübnan'da olmak üzere binlerce kişinin ölümüne yol açtı.
Lübnan Sağlık Bakanlığı'na göre İsrail hava saldırıları Pazar günü Lübnan'da 11 kişiyi daha öldürdü.
