ABD ordusu, Hürmüz Boğazı'nda bir kargo gemisine düzenlenen İran insansız hava aracı saldırısına yanıt olarak Cuma günü İran'ı vurdu. İki ülke de geçen hafta üzerinde anlaşılan ateşkes şartlarını ihlal etmekle birbirini suçluyor.
ABD Merkez Komutanlığı, uçakların füze ve insansız hava aracı depolama alanları ile kıyı radar tesislerini vurduğunu açıkladı. Komutanlık daha sonra 'gizliliği kaldırılmış' etiketiyle grenli siyah-beyaz bir patlama videosu yayımladı. Bir ABD'li yetkili operasyonun tamamlandığını bildirdi.
İran, güneydeki Sirik kentinde bir iskele çevresine mermi isabet ettiğini ve İran deniz kuvvetlerinin buna karşılık bölgedeki ABD askeri hedeflerini vurduğunu duyurdu. Tahran, hedef alınan noktalarla ilgili ayrıntı vermedi.
İran Devrim Muhafızları, devlet medyasında yayımlanan açıklamada, 'terörist ABD ordusunun bölgede konuşlandığı yerleri' vurduklarını belirtti ve olası yeni ABD saldırılarına daha geniş bir yanıt verileceği uyarısında bulundu. Devrim Muhafızları, ateşkes anlaşmasının İran'a boğaz üzerinde kontrol hakkı tanıdığını ancak ABD'nin bu taahhüdü ihlal ettiğini öne sürdü.
Dört aydır süren çatışmayı sona erdirme yolunda başka yerlerde de ilerleme işaretleri var. İsrail ve Lübnan, İsrail ile İran destekli Hizbullah arasındaki çatışmaları bitirmek için bir anlaşma imzaladı. İki taraf da anlaşmayı, Hizbullah'ın silahsızlanmasını ve İsrail'in Lübnan'dan çekilmesini öngören bir ilk adım olarak nitelendirdi ancak anlaşmanın nasıl uygulanacağı belirsiz. Hizbullah işbirliği yapmayacağını açıkladı.
'ŞİDDETE ŞİDDETLE KARŞILIK VERİLECEK,' DEDİ VANCE
Tahran, Perşembe günü Umman kıyıları açıklarında bir kargo gemisine düzenlenen saldırının ardından Hürmüz Boğazı'nı kontrol edeceğini söyledi ve Körfez ülkelerini Washington'ın yanında yer almamaları konusunda uyardı. Başkan Donald Trump saldırıdan İran'ı sorumlu tuttu ve geçen haftaki geçici anlaşmayı ihlal ettiğini söyledi.
ABD Merkez Komutanlığı saldırıları duyuran açıklamasında, 'İran güçlerinin ticari gemilere yönelik haksız saldırısı ateşkesi açıkça ihlal etmiştir' dedi ve bunu 'dün Hürmüz Boğazı'ndan geçen bir ticari gemiye yapılan saldırıya güçlü bir yanıt' olarak nitelendirdi.
ABD ordusu, boğazdan geçen ticari gemilere 'güvenli geçiş koordinasyonu ve desteği' sağlamaya devam edeceğini belirtti.
Bir zamanlar ABD'nin İran'a müdahalesine şüpheyle yaklaşan ancak şimdi Trump yönetiminin çatışmadaki sözcüsü haline gelen Başkan Yardımcısı JD Vance, Amerikalıların mutabakat zaptı olarak da bilinen ateşkes anlaşmasına bağlı kaldığını söyledi.
Vance, X platformunda yaptığı açıklamada, 'İran bir ateşkes anlaşması imzaladı. Biz ona bağlı kaldık. MOU'nun nasıl uygulandığı konusunda anlaşmazlıkları varsa telefonu açıp arayabilirler. Ancak şiddete şiddetle karşılık verilecek' ifadelerini kullandı.
İran devlet medyası, adı açıklanmayan bir askeri kaynağa dayandırdığı haberinde, Sirik limanında bir patlama duyulmasının ardından saldırının düzenlendiğini bildirdi. Kaynak, yaklaşık beş saat önce Sirik'ten Hürmüz Boğazı düzenlemelerini ihlal eden gemilere doğru birkaç uyarı atışı yapıldığını ve yakındaki Karpan bölgesinden stratejik su yoluna doğru iki uyarı füzesi daha fırlatıldığını söyledi.
Cumartesi günü İran'ın Mehr haber ajansı, Doğu Hürmüz limanlarının başkanına atıfla, ABD saldırısının ardından Sirik limanında herhangi bir hasar olmadığını duyurdu. Yetkili, limanın normal şekilde çalıştığını, tesis ve ekipmanlarda herhangi bir hasar bildirilmediğini söyledi.
Son çatışmalar öncesinde petrol fiyatları, küresel petrol ve LNG arzının beşte birine ev sahipliği yapan Hürmüz Boğazı'ndan tankerlerin çıkmasıyla Cuma günü yaklaşık yüzde 3 düştü. Suudi Aramco, dört aya yakın bir aranın ardından Basra Körfezi'ndeki dünyanın en büyük petrol limanı Ras Tanura terminalinde ham petrol yüklemelerine yeniden başladı. Boğazdan gübre sevkiyatları da arttı ve bu durum küresel gıda fiyatlarındaki artış endişelerini hafifletmeye yardımcı oldu.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, geçici anlaşma konusunda bölgesel müttefiklere güvence vermek için Körfez turunu tamamlarken, Körfez İşbirliği Konseyi ile ortak bir bildiri yayımlayarak boğazda 'ücretsiz, koşulsuz ve kısıtlamasız seyrüsefer' çağrısında bulundu. İran Dışişleri Bakanlığı ise boğazın İran ve Umman tarafından yönetilmesi gerektiğini açıklarken, İran dini liderinin üst düzey danışmanı Ali Ekber Velayeti, Washington'ın Körfez'deki müttefiklerine 'hayatta kalmalarının Tahran'ın hoşgörüsüne bağlı olduğu' uyarısında bulundu.
İran parlamentosu ulusal güvenlik komitesi başkanı İbrahim Azizi, X platformunda yaptığı açıklamada, 'Ateşkesin bu pervasızca ihlali, her zaman olduğu gibi, onların geri çekilmesine ve pişmanlığına yol açacaktır' dedi.
