ABD, cuma günü İran'ın Körfez'deki savaşı sonlandırmaya yönelik son teklife gün içinde yanıt vermesini beklediğini açıkladı. Aynı gün ABD ve İran kuvvetleri Körfez'de çatıştı, Birleşik Arap Emirlikleri ise yeniden saldırıya uğradı.
Son günler, bir ay önce başlayan ateşkesten bu yana tartışmalı Hürmüz Boğazı çevresindeki en büyük çatışmalara sahne oldu. Buna rağmen ABD ve İran, savaşı bitirecek bir anlaşmaya her zamankinden daha yakın olduklarını belirtti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, cuma günü Roma'da gazetecilere şunları söyledi: "Bugün bir şeyler öğrenmiş olmalıyız. Onlardan bir yanıt bekliyoruz. Yanıtın ne içereceğini göreceğiz. Umudumuz, bizi ciddi bir müzakere sürecine sokacak bir şey olmasıdır."
Başkan Donald Trump, çatışmaların alevlenmesine rağmen ateşkesin hâlâ geçerli olduğunu söyledi. Washington, önce savaşı resmen sonlandıracak, ardından İran'ın nükleer programının geleceği gibi en tartışmalı konuları ele alacak ABD teklifine Tahran'ın yanıtını bekliyor.
Mehr haber ajansı, cuma günü İran'ın Hürmüz Boğazı yakınındaki Sirik bölgesinde patlamaların duyulduğunu bildirdi. Ajansa göre, perşembe akşamı geç saatlerde boğaz yakınlarındaki sularda ABD Donanması tarafından saldırıya uğrayan bir İran ticari gemisinin 10 mürettebatı yaralandı, beş kişi ise kayıp. Boğaz, küresel enerji tedarikinin hayati geçiş noktası olup Tahran, savaşın başlamasından bu yana burayı neredeyse tamamen kapatmış durumda.
Trump, üç ABD Donanması destroyerinin boğazdan geçerken saldırıya uğradığını ve ABD ordusunun karşılık verdiğini söyledi.
Trump, Truth Social'da "Üç Dünya Klasmanı Amerikan Destroyeri, ateş altında, Hürmüz Boğazı'ndan çok başarılı bir şekilde geçti. Üç destroyere zarar verilmedi, ancak İranlı saldırganlara büyük zarar verildi" yazdı.
Daha sonra Washington'da gazetecilere ateşkesin yürürlükte kaldığını söyledi ve karşılıklı saldırıyı önemsizleştirdi. Trump, "Bugün bizimle oynadılar. Onları havaya uçurduk" dedi.
İRAN, ABD'Yİ ATEŞKESİ İHLAL ETMEKLE SUÇLADI
İran, ABD'yi ateşkesi ihlal etmekle suçladı. 7 Nisan'da ilan edilen ateşkes büyük ölçüde korunmuştu. Ancak Trump'ın boğazda yeni bir deniz operasyonu duyurup ardından durdurmasının ardından bu hafta ciddi bir gerilim yaşandı.
Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, cuma günü "Ne zaman masada bir diplomatik çözüm olsa, ABD pervasız bir askeri maceraya girişiyor" dedi.
İran'ın en üst düzey ortak askeri komutanlığı, ABD kuvvetlerinin bir İran petrol tankerini ve başka bir gemiyi hedef aldığını, Hürmüz Boğazı'ndaki Keşm Adası ve yakın kıyı bölgelerindeki sivil alanlara hava saldırıları düzenlediğini açıkladı. İran kuvvetlerinin de boğazın doğusunda ve Çabahar limanının güneyinde ABD askeri gemilerine saldırarak karşılık verdiğini bildirdi.
Hatemülenbiya Merkez Karargâhı sözcüsü, İran saldırılarının "önemli hasar" verdiğini söyledi. Ancak ABD Merkez Komutanlığı, hiçbir varlığının vurulmadığını açıkladı.
Daha sonra İran Press TV, birkaç saatlik karşılıklı saldırıların ardından "İran adaları ve kıyı şehirlerindeki durumun artık normale döndüğünü" bildirdi.
Çatışma su yoluyla sınırlı kalmadı. Birleşik Arap Emirlikleri, cuma günü hava savunmasının İran'dan gelen iki balistik füze ve üç insansız hava aracını engellediğini ve bunun sonucunda üç orta düzey yaralanma yaşandığını duyurdu.
Savaş süresince İran, BAE ve ABD askeri üslerine ev sahipliği yapan diğer Körfez ülkelerini defalarca hedef aldı. BAE'nin "büyük bir tırmanma" olarak nitelendirdiği gelişmede, Trump'ın boğazdaki gemilere refakat edecek "Özgürlük Projesi"ni duyurmasının ardından İran, komşusuna saldırılarını artırdı. Trump, projeyi 48 saat sonra durdurdu.
PETROL FİYATLARI 100 DOLAR CİVARINDA SEYREDİYOR
Bölgedeki bir başka olayda, İran kuvvetleri Hürmüz Boğazı'nın doğusundaki Umman Körfezi'nde Ocean Koi adlı petrol tankerine el koydu. Devlet medyası, cuma günü ordunun açıklamasına dayanarak el koymanın gerekçesini İran'ın petrol ihracatını engellemeye yönelik iddia edilen bir girişim olarak gösterdi.
Açıklamaya göre ABD yaptırımı altındaki Barbados bayraklı tanker, İran petrolü taşıyordu ve "bölgesel koşullardan yararlanarak petrol ihracatına zarar vermeye ve aksatmaya çalışıyordu". Daha fazla açıklama yapılmadı.
Petrol fiyatları sabit kaldı. Brent ham petrol vadeli işlemleri varil başına 100 dolar civarında seyretti. Tüccarlar, Körfez'deki çatışmalarla diplomatik ilerleme haberlerinin çelişkili sinyallerini değerlendiriyor.
TRUMP, SAVAŞIN MÜZAKEREYLE BİTİRİLMESİ ÇAĞRISINDA BULUNDU
Son ABD teklifi, Washington'ın temel taleplerini ele almadan önce çatışmayı resmen sonlandıracak. Bu talepler arasında İran'ın nükleer programını askıya alması ve boğazı yeniden açması yer alıyor. Geçen hafta benzer bir teklif sunan Tahran, ABD planı hakkında henüz karar vermediğini açıkladı.
Trump, Tahran'ın İran'ın asla nükleer silah edinemeyeceği yönündeki talebini kabul ettiğini söyledi. Trump'a göre bu yasak, ABD teklifinin örtük bir parçası.
Trump, "Sıfır şans var. Onlar da bunu biliyor ve kabul ettiler. Bakalım imzalamaya razı olacaklar mı" dedi. İran her zaman nükleer programının barışçıl olduğunu ve silah peşinde olmadığını savundu.
Bir anlaşmaya ne zaman varılabileceği sorulduğunda Trump şu yanıtı verdi: "Olmayabilir, ama her an olabilir."
