ABD ordusu Pazartesi günü İran'a üçüncü gece üst üste saldırı düzenlerken, Başkan Donald Trump İran deniz ticaretine yönelik ablukayı yeniden yürürlüğe koydu ve Hürmüz Boğazı'nın korunması için yüzde 20 ücret alınmasını önerdi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırıların Trump'ın talimatıyla başladığını duyurdu. Trump, Hugh Hewitt Show'a verdiği röportajda İran'ın 'bu gece çok sert vurulacağını ve yarın da sert vurulmaya devam edeceğini' söyledi. Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada ise ABD'nin boğazdaki İran kapasitelerini hedef aldığını belirtti.
BAE Savunma Bakanlığı, İran seyir füzelerinin Umman karasularında boğazın güney hattında seyreden iki BAE tankeri Mombasa ve Al Bahiyah'ı vurduğunu açıkladı. Bakanlık, Mombasa'da bir Hint mürettebatın hayatını kaybettiğini, sekiz kişinin yaralandığını ve yaralılardan dördünün durumunun ağır olduğunu bildirdi. Yaralılardan altısının Hint, ikisinin Ukrayna vatandaşı olduğu belirtildi. Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi'nin (ADNOC) nakliye kolu ADNOC L&S, tankerlerin boğazdan geçerken vurulduğunu ve 'önemli hasar' aldığını doğruladı. ADNOC, daha önce ABD öncülüğündeki bir operasyonla Hürmüz Boğazı dışında gemi-gemi transferleri yaparak Körfez petrolünü uluslararası alıcılara ulaştıran en aktif şirketlerden biriydi. CENTCOM, 12 Temmuz'da son iki ayda 800'den fazla gemi ve 400 milyon varil ham petrolün boğazdan geçişine yardımcı olduğunu açıklamıştı.
Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları ajansı (UKMTO), Umman'ın Qalhat kentinin 40 deniz mili kuzeydoğusunda seyreden bir tankerin bilinmeyen bir mermiyle vurulduğunu ve tüm mürettebatın güvende olduğunu bildirdi. UKMTO, merminin sancak tarafındaki makine dairesine isabet ettiğini aktardı.
Reuters, UKMTO raporunun BAE Savunma Bakanlığı'nın bildirdiği olayla aynı olup olmadığını hemen doğrulayamadı. İran son saldırılarla ilgili henüz açıklama yapmadı.
İran medyasına göre, İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), boğazda 'saldırgan' iki süper tankerin, tekrarlanan uyarıları dikkate almayarak navigasyon sistemlerini kapatması ve mayınlı bir rotadan geçmeye çalışması üzerine vurulduğunu ve devre dışı bırakıldığını duyurdu.
IRGC'nin açıklamasında gemilerin ismi belirtilmezken, BAE bakanlığının bahsettiği tankerlerle aynı olup olmadığına dair bilgi verilmedi. Ancak açıklamada ABD'nin 'gemileri yasa dışı bir rotayı kullanmaya kışkırttığı' belirtilerek, 'saldırgan düşmanla' işbirliğinin hasara, su yolunun yeniden açılmasında gecikmelere ve küresel enerji krizine yol açacağı uyarısı yapıldı.
Bahreyn Kralı'nın medya danışmanı Nabeel Alhamer, X üzerinden yaptığı paylaşımlarda Bahreyn hava savunma sistemlerinin krallık üzerindeki İran hava saldırılarını durdurduğunu ve imha ettiğini söyledi.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada 'Hürmüz Boğazı AÇIKTIR ve İran olsun olmasın AÇIK kalacaktır. İRAN ABLUKASINI yeniden yürürlüğe koyuyoruz' dedi.
Trump ayrıca 'ABD bundan sonra HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN KORUYUCUSU olarak anılacaktır, ancak bu sıfatla ve ADALET gereği, taşınan tüm kargoların yüzde 20'si oranında geri ödenecektir' ifadelerini kullandı.
İran'ın en üst düzey ortak askeri komutanlığı, ABD'nin su yolunun geleceğini belirleme rolü olmadığını ve müdahalesine izin verilmeyeceğini söyledi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, X üzerinden yaptığı açıklamada Tahran'ın boğazın koruyucusu olduğunu ve 'sonsuza kadar' öyle kalacağını belirterek, Trump'ın yorumlarına yanıt olarak 'Yüzde 20 elbette çok fazla. Biz adil olacağız' dedi.
ABD ordusunun İran'a yeni saldırılar başlattığını duyurmasının hemen ardından İran medyası, liman kenti Bandar Abbas, İran'ın Kiş ve Keşm adaları ile Körfez'deki Ebu Musa Adası'nda patlamalar olduğunu bildirdi.
İran'ın Fars haber ajansı, Buşehr eyaletindeki Jam kentinde de birkaç patlama duyulduğunu ancak patlamaların tam yerinin net olmadığını söyledi. Herhangi bir can kaybı bildirilmedi. İran medyasındaki patlama haberleri üç saatten fazla sürdü.
İran'ın resmi haber ajansı IRNA, eyalet güvenlik yetkilisine atıfta bulunarak, İran'ın güneybatısındaki Huzistan eyaletinin Salı günü erken saatlerde ABD mermileriyle vurulduğunu, dört kişinin yaralandığını ve kurtarma çalışmalarının sürdüğünü bildirdi. İran'ın yarı resmi Mehr haber ajansına göre, İran'ın güneyindeki Buşehr kentinde de yüksek bir patlama sesi duyuldu.
İran devlet televizyonu, İran ordusunun 'düşman' bir ABD gemisini seyir füzeleriyle ve Kuveyt'teki ABD tesis ve ekipmanlarını insansız hava araçlarıyla hedef aldığını aktardı. İran medyası ayrıca Devrim Muhafızları'nın Hürmüz üzerinde bir ABD MQ-1 insansız hava aracını düşürdüğünü, Salı günü erken saatlerde ise başka bir ABD askeri üssüne ev sahipliği yapan Bahreyn'de sirenler çaldığını bildirdi.
Daha önceki füze ve insansız hava aracı saldırılarının ardından yaşanan bu olaylar, İran'ın hafta sonu hayati su yolunu kapattığını duyurmasının ardından başlayan düşmanlıkları genişletti ve savaşı durdurmaya yönelik geçici anlaşmaya ilişkin şüpheleri artırarak petrol fiyatlarını yükseltti.
Birleşmiş Milletler denizcilik ajansı, Trump'ın önerisine karşı çıkarak uluslararası seyrüseferde kullanılan boğazlardan herhangi bir ücret alınmasına karşı olduğunu ve boğaz geçişlerinde zorunlu geçiş ücreti getirilmesinin yasal dayanağı olmadığını vurguladı.
Trump daha önce de ABD'nin boğazdan geçen gemilerden geçiş ücreti alabileceğini öne sürmüştü ancak bunu yapmamıştı ve bu kez uygulayıp uygulamayacağı henüz net değil.
ABD Donanması liderliğindeki Ortak Deniz Bilgi Merkezi, ablukanın Salı günü TSİ 23.00'te yürürlüğe gireceğini ve bayrak ayrımı olmaksızın tüm gemi trafiğini kapsayacağını, İran kıyı şeridinin tamamını, limanları ve petrol terminallerini içereceğini duyurdu.
Merkez, bu önlemin İran dışındaki varış noktalarına yönelik boğazdan tarafsız geçiş transitini engellemeyeceğini ve insani yardım sevkiyatlarının denetime tabi olarak izin verileceğini söyledi.
ABD'nin Abu Dabi Büyükelçiliği ve Dubai Başkonsolosluğu, bölgesel güvenlik durumu nedeniyle 13-15 Temmuz tarihleri arasında konsolosluk randevularını iptal ettiğini duyurdu.
Çatışma Şubat ayında başlamadan önce, dünyadaki petrol ve gaz trafiğinin yaklaşık beşte biri her gün Hürmüz'den geçiyor ve küresel piyasalara en az 1,2 milyar dolar değerinde 15 milyon varilden fazla yakıt ulaştırıyordu. ABD'nin yüzde 20 ücret uygulaması halinde günde yaklaşık 240 milyon dolar gelir elde edilebilir.
ABD ve İsrail tarafından başlatılan savaş, Körfez'i istikrarsızlaştırdı ve bölgeye yayıldı; İran birden fazla ülkedeki ABD üslerine saldırdı. Savaşta başta İran ve Lübnan olmak üzere binlerce kişi hayatını kaybetti.
Petrol fiyatları Pazartesi günü yüzde 9'un üzerinde sıçradı; Brent vadeli işlemleri 2 Nisan'dan bu yana en büyük tek günlük dolar kazancını ve 12 Haziran'dan bu yana en yüksek kapanışını yaptı. ABD ham petrol vadeli işlemleri 29 Nisan'dan bu yana en büyük günlük kazancını yaparak 15 Haziran'dan bu yana en yüksek seviyesinden kapandı.
ABD'li yetkililer, son 24 saatte boğazdan yaklaşık 20 geminin refakat edildiğini söylerken, gemi takip verileri çok az trafik olduğunu gösterdi. MarineTraffic, 10-12 Temmuz tarihleri arasında boğazdaki gemi faaliyetinin bir önceki haftaya göre yaklaşık yüzde 52 azaldığını duyurdu.
