İran, Washington'ın saldırıları yeniden başlatması halinde ABD'nin bölgedeki konumlarına 'uzun ve acı verici vuruşlar' düzenleyeceğini açıkladı. Bu tehdit, ABD'nin Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için uluslararası koalisyon kurma planlarını zorlaştırıyor.
ABD-İsrail saldırılarıyla 28 Şubat'ta başlayan savaşın üzerinden iki ay geçti ve hayati önem taşıyan deniz geçidi hâlâ kapalı. Boğazın kapalı kalması, dünya petrol ve doğalgaz arzının yüzde 20'sini kesti. Bu durum küresel enerji fiyatlarını fırlattı ve ekonomik durgunluk endişelerini artırdı.
Çatışmayı çözme çabaları çıkmaza girdi. 8 Nisan'dan bu yana ateşkes yürürlükte olmasına rağmen İran, ABD'nin İran petrol ihracatına uyguladığı deniz ablukasına karşılık boğazı kapatmaya devam ediyor. Petrol ihracatı, İran ekonomisinin can damarı niteliğinde.
Axios haber sitesinin Çarşamba akşamı bildirdiğine göre ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü İran'a yönelik yeni askeri saldırı planları hakkında brifing alacak. Bu saldırıların amacı, İran'ı nükleer müzakerelerde daha esnek hale getirmek.
Bu haber petrol fiyatlarında sert bir yükselişe yol açtı. Brent ham petrol LCOc1 bir ara varil başına 126 doların üzerine çıkarak Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından Mart 2022'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Fiyat daha sonra varil başına 113 dolara geriledi.
Devrim Muhafızları'nın üst düzey bir yetkilisi, ABD'nin İran'a yönelik sınırlı da olsa herhangi bir saldırısının ABD'nin bölgedeki konumlarına 'uzun ve acı verici vuruşlar' getireceğini söyledi.
Hava-Uzay Kuvvetleri Komutanı Majid Mousavi, İran medyasına yaptığı açıklamada "Bölgedeki üslerinize ne olduğunu gördük; aynı şeyin savaş gemilerinize de olacağını göreceğiz" dedi.
Amazon, bulut hizmetlerinde hasar bildirdi
28 Şubat'ta başlayan ABD-İsrail saldırısından bu yana Brent fiyatları iki katına çıktı. Bu durum enflasyonu körükledi ve dünya genelinde akaryakıt fiyatlarını siyasi açıdan sancılı seviyelere taşıdı.
İran, boğaz üzerinden kendi gemileri dışında neredeyse tüm deniz trafiğini engellemenin yanı sıra İsrail ve ABD üslerine, altyapılarına ve Körfez ülkelerindeki ABD bağlantılı şirketlere drone ve füze saldırıları düzenledi.
Amazon Perşembe günü, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki bulut bölgelerinin çatışmadan zarar gördüğünü açıkladı ve normal operasyonların yeniden başlamasının aylar sürebileceğini bildirdi.
Şirket, Reuters'ın hasarın ne zaman meydana geldiğine ve drone saldırısından mı yoksa yakın çevredeki çatışmalardan mı kaynaklandığına ilişkin sorusuna yanıt vermedi. Yeni bir İran saldırısı, ateşkes göz önüne alındığında ciddi bir tırmanma anlamına gelecek.
Tahran Çarşamba günü, ABD'nin İran bağlantılı gemilere uyguladığı ablukayı sürdürmesine karşı "emsalsiz askeri eylem" uyarısında bulundu. Bu uyarı, olası yeni ABD askeri saldırılarıyla birleşince binlerce kişinin hayatını kaybettiği çatışmada Ortadoğu petrol arzında yeni aksaklıkların sinyalini verdi.
Axios raporuna göre Trump'a sunulacak bir diğer plan, Hürmüz Boğazı'nın bir kısmını ele geçirerek ticari deniz trafiğine yeniden açmayı öngörüyor. Bu operasyonun kara kuvvetlerini de içerebileceği belirtildi.
ABD'nin çatışmanın sona ereceği bir senaryoyu da öngördüğünü gösteren bir gelişme olarak Dışişleri Bakanlığı, ortak ülkeleri gemilerin boğazdan geçişini sağlayacak Maritime Freedom Construct (MFC) adlı yeni bir koalisyona katılmaya davet eden bir telgraf gönderdi.
Telgrafta, "MFC, Ortadoğu için çatışma sonrası denizcilik güvenlik mimarisinin kurulmasında kritik bir ilk adımdır" ifadesi yer aldı. Mesajın 1 Mayıs'a kadar ortak ülkelere sözlü olarak iletilmesi planlanıyor.
Fransa, İngiltere ve diğer ülkeler bu koalisyona katkıda bulunma konusunda görüşmeler yürüttü ancak yalnızca çatışma sona erdiğinde Hürmüz Boğazı'nın açılmasına yardım etmeye hazır olduklarını açıkladı.
Yüce Lider Mojtaba Hamaney, İranlılara yazdığı mesajda Tahran'ın boğaz üzerinde yeni bir yönetim altında "düşmanların su yolunu kötüye kullanmasını ortadan kaldıracağını" belirterek İran'ın boğaz üzerindeki hakimiyetini sürdürme niyetinde olduğunu gösterdi.
Japonya, boğazdan güvenli geçiş için İran ile görüştü
Arabulucu Pakistan, iki taraf olası bir anlaşma üzerine mesaj alışverişinde bulunurken tırmanmayı önlemeye çalışıyor. Trump, İran'ın nükleer silaha sahip olamayacağını söylerken Tahran, nükleer hedeflerinin barışçıl olduğunu savunuyor.
İran'ın savaşı sona erdirmek için sunduğu son teklif, 8 Nisan'daki ateşkes anlaşmasıyla askıya alınan çatışmada nükleer programın tartışılmasını çatışma resmen bitene ve denizcilik sorunları çözülene kadar ertelemeyi öngörüyor.
Bu teklif, Trump'ın nükleer meselenin en baştan ele alınması yönündeki talebini karşılamadı.
Pakistanlı kaynak, ABD'nin İran teklifine ilişkin "gözlemlerini" paylaştığını ve topu İran'a attığını söyledi.
Kaynak Reuters'a "İranlılar hafta sonuna kadar süre istedi" dedi.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Tahran'ın zaman kazanma oyununu bırakması gerektiğini söyledi. Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ise Japonya bağlantılı bir geminin ve diğer tüm gemilerin boğazdan güvenli geçişini sağlamak için İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüştüğünü açıkladı.
Beyaz Saray Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Trump'ın Salı günü ABD petrol şirketleriyle İran limanlarına uygulanan ABD ablukasının gerektiğinde aylarca uzatılmasının etkilerini azaltma yollarını görüştüğünü bildirdi.
ABD istihbarat teşkilatları, üst düzey yönetim yetkilileri tarafından görevlendirilerek Trump'ın tek taraflı zafer ilan etmesi durumunda İran'ın nasıl tepki vereceğini araştırıyor. Bunu bu hafta iki ABD yetkilisi ve konuya yakın bir kaynak doğruladı.
