İran, Pazartesi günü Dubai açıklarında tam yüklü bir ham petrol tankerine saldırarak gemiyi ateşe verdi. ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açmaması halinde ülkenin enerji santrallerini ve petrol kuyularını yok edeceği uyarısında bulundu.
Kuveyt bayraklı Al-Salmi tankerine yapılan saldırı, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırmasının ardından Körfez ve Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere füze veya patlayıcı yüklü hava ve deniz insansız araçlarıyla düzenlenen bir dizi saldırının sonuncusu oldu.
Bir aydır süren çatışma Ortadoğu geneline yayıldı. Çatışma binlerce kişinin ölümüne yol açtı, enerji arzını aksattı ve küresel ekonomiyi sarsma tehdidi oluşturdu.
Tankere yönelik saldırının ardından ham petrol fiyatları yeniden ani bir yükseliş gösterdi. Söz konusu tanker, güncel fiyatlarla 200 milyon doların üzerinde değere sahip yaklaşık 2 milyon varil petrol taşıma kapasitesine sahip.
Geminin sahibi Kuwait Petroleum Corp, saldırının Salı günü erken saatlerde gerçekleştiğini, yangın ve gövde hasarına yol açtığını ancak herhangi bir yaralanma bildirilmediğini açıkladı.
Dubai yetkilileri daha sonra tankere yönelik insansız hava aracı saldırısının ardından yangını kontrol altına aldıklarını duyurdu. Yetkililere göre yaralanan olmadı.
Petrol ve yakıt fiyatlarındaki artış ABD'li hanelerin bütçesini zorlamaya başladı. Bu durum Kasım ara seçimleri öncesinde enerji fiyatlarını düşürme ve ABD petrol ile doğalgaz üretimini artırma sözü veren Trump ve Cumhuriyetçi Parti için siyasi bir sıkıntıya dönüştü.
Fiyat takip servisi GasBuddy verilerine göre ABD'de benzinin ulusal ortalama perakende fiyatı Pazartesi günü üç yıldan uzun bir sürenin ardından ilk kez galon başına 4 doları aştı. Daralan küresel arz ABD ham petrol fiyatlarını varil başına 101 doların üzerine taşıdı.
Müzakereler sürerken asker konuşlandırılıyor
Her iki tarafın da saldırıları yavaşlama belirtisi göstermiyor ve daha geniş çaplı bir çatışma endişesi artıyor.
İran destekli Husiler son günlerde İsrail'e füze ve insansız hava aracı fırlatarak savaşa girdi. Türkiye ise İran'dan atılan bir balistik füzenin Türk hava sahasına girdiğini ve NATO hava ve füze savunma sistemleri tarafından düşürüldüğünü bildirdi.
İsrail, Tahran'da askeri altyapı ve Beyrut'ta İran destekli Hizbullah'ın kullandığı tesislere füze saldırıları düzenledi. Saldırılar Lübnan başkentinin üzerinde siyah dumanların yükselmesine neden oldu.
İran'ın Tasnim haber ajansının Salı günkü haberine göre İsrail'in kentte yakın saldırı uyarısı yapmasının ardından Tahran'ın doğu ve batı bölgelerinde patlama sesleri duyuldu. Doğudaki Pirouzi semtinde yaşayanlar patlamaların ardından elektrik kesintileri bildirirken İran Enerji Bakanlığı yetkilileri elektriği yeniden sağlamak için çalışmalara başladı.
İsrail ordusu Salı günü erken saatlerde Güney Lübnan'da dört askerin öldüğünü açıkladı. Bu bölge, son günlerde iki ayrı olayda Endonezya'dan üç BM barış gücü askerinin hayatını kaybettiği bölgeyle aynı.
İran'ın askeri sözcüsü devlet televizyonunda Tahran'ın son füze ve insansız hava aracı saldırı dalgasında bölgedeki beş üsteki ABD askeri personelinin sığınakları ve İsrail'deki hedefleri vurduğunu söyledi.
İki ABD yetkilisinin Reuters'a verdiği bilgiye göre ABD Ordusunun seçkin 82. Hava İndirme Tümeni'nden binlerce asker Pazartesi günü Ortadoğu'ya ulaşmaya başladı. Bu takviye güçler, Trump'ın Tahran ile müzakerelerini sürdürürken İran'a kara harekâtı seçeneğini de masada tutmasını sağlıyor.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump'ın İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açması için ikinci bir son tarih olan 6 Nisan'dan önce İran liderleriyle anlaşmaya varmak istediğini söyledi. Hürmüz Boğazı, normal koşullarda küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz arzının yaklaşık beşte birinin taşındığı dar bir su yoludur.
Leavitt, İran ile müzakerelerin ilerlediğini ve Tahran'ın kamuoyuna söyledikleriyle ABD yetkililerine özel olarak söylediklerinin farklı olduğunu ekledi.
İran Pazartesi günü daha önce Pakistan, Mısır, Suudi Arabistan ve Türkiye dışişleri bakanları arasındaki hafta sonu görüşmelerinin ardından aracılar vasıtasıyla ABD barış teklifleri aldığını açıklamıştı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei tekliflerin "gerçekçi olmayan, mantıksız ve aşırı" olduğunu söyledi.
Baghaei basın toplantısında "Pozisyonumuz açık. Askeri saldırı altındayız. Bu nedenle tüm çabamız ve gücümüz kendimizi savunmaya odaklı" dedi.
Trump'tan İran'ın enerji ve petrol tesislerini yok etme tehdidi
Baghaei'nin açıklamalarının hemen ardından Trump, ABD'nin savaşı sona erdirmek için İran'da "daha makul bir rejim" ile görüştüğünü söyledi ancak Hürmüz Boğazı konusunda yeni bir uyarıda bulundu.
Trump sosyal medyadan yaptığı paylaşımda şunları yazdı: "Büyük ilerleme kaydedildi ancak herhangi bir nedenle kısa sürede anlaşma sağlanamazsa ve Hürmüz Boğazı derhal 'Ticarete Açık' hale getirilmezse İran'daki tüm elektrik santrallerini, petrol kuyularını ve Kharg Adası'nı havaya uçurup tamamen yok ederek İran'daki 'güzel konaklamayı' sonlandıracağız." Trump ayrıca İran'ın tuzdan arındırma tesislerine saldırma tehdidinde de bulundu.
Ancak Wall Street Journal, Trump'ın danışmanlarına boğaz büyük ölçüde kapalı kalsa bile askeri operasyonu sona erdirmeye istekli olduğunu ve boğazı yeniden açmaya yönelik karmaşık operasyonu ileriki bir tarihe bırakabileceğini söylediğini bildirdi. Bu haber petrol fiyatlarının gerilemesine yardımcı olurken yatırımcılar düşmanlıkların hızla sona ereceğini umarak borsaları dip seviyelerinden yükseltti.
Habere ilişkin soru üzerine Beyaz Saray, Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun açıklamalarına atıfta bulundu. Rubio, Al Jazeera'ya boğazın ABD askeri operasyonundan sonra "bir şekilde" açılacağını söylemişti.
Beyaz Saray, Trump'ın Arap ülkelerinden savaşın maliyetini karşılamalarını istemeyi değerlendirdiğini açıkladı. Sözcü Leavitt bir gazetecinin sorusuna yanıt olarak "Bu onun sahip olduğu bir fikir ve kendisinden bu konuda daha fazla şey duyacağınızı düşünüyorum" dedi.
Trump yönetimi savaş için 200 milyar dolarlık ek ödenek talebinde bulundu. Talep, yeni harcamaları onaylaması gereken ABD Kongresi'nde ciddi muhalefetle karşı karşıya.
