ABD Yüksek Mahkemesi, son iki kararıyla Anayasa'nın silah taşıma hakkını güvence altına alan İkinci Değişikliği daha da genişletti. Yargıçlar, önümüzdeki dönem için ek silah hakları davalarını görüşmeyi de değerlendiriyor.
Mahkeme, perşembe günü muhafazakâr çoğunluğun desteğiyle 6'ya 3 oyla Hawaii'deki bir yasayı iptal etti. Bu yasa, silah sahiplerinin, çoğu işletme gibi halka açık özel mülklere tabanca getirmeden önce mal sahibinden izin almasını zorunlu kılıyordu.
Geçen hafta ise yargıçlar oybirliğiyle, onlarca yıllık bir federal yasanın belirli uyuşturucu kullanıcılarının silah bulundurmasını yasaklayan hükmünü sınırlandırdı. Bu karar, esrar kullanan ve silah sahibi olan milyonlarca Amerikalıyı etkileyen bir düzenlemeyi daralttı.
Sık sık yaşanan toplu silahlı saldırılar da dahil olmak üzere kalıcı silah şiddeti sorununun derin bir şekilde bölündüğü bir ülkede, bu kararlar mahkemenin İkinci Değişiklik kapsamındaki korumalara genel olarak sempatik yaklaştığını bir kez daha gösterdi.
Uzmanlara göre bu kararlar, silah kontrolü önlemlerinin Anayasa denetiminden geçebilmesi için aşması gereken zaten katı olan yasal testi daha da sertleştirdi. 1791'de onaylanan değişiklik şöyle diyor: "İyi düzenlenmiş bir milis, özgür bir devletin güvenliği için gerekli olduğundan, halkın silah bulundurma ve taşıma hakkı ihlal edilemez."
AŞIRI ŞÜPHECİLİK
Pepperdine Üniversitesi Caruso Hukuk Fakültesi'nden Profesör Jacob Charles, "İki dava, mahkemenin her türlü silah düzenlemesine, özellikle de yeni olanlara karşı aşırı bir şüphecilik içinde olduğunu doğruladı" dedi. Charles, mahkeme için "Yasama organlarının vatandaşlarını korumak için silah yasaları çıkarmasını son derece zorlaştıran bir test oluşturdu ve detaylandırdı" ifadelerini kullandı.
Kararlar, yargıçların ekim ayında başlayan mevcut dönemlerinin sonuna yaklaşırken açıklandı.
Son yasal zaferlerinin ardından silah hakları savunucuları, mahkemenin ekimde başlayacak bir sonraki dönem için ek İkinci Değişiklik davalarını ele alacağı yönünde umutlu.
Yargıçlar perşembe günü haftalık özel konferansları için bir araya geldi. AR-15'ler gibi saldırı tipi tüfeklere ve büyük kapasiteli mühimmat şarjörlerine yönelik eyalet kısıtlamalarının yasallığına yönelik itirazlar, mahkeme incelemesi için değerlendirilen temyiz başvuruları arasındaydı. Bu davalar, önümüzdeki dönemde görüşülmek üzere en erken pazartesi günü ele alınabilir.
Silah sahipliği yanlısı grup Gun Owners of America'nın avukatı Stephen Stamboulieh, "mahkemenin bu tür önlemlere karşı önceki kararlarını uygulamasının zamanı çoktan geçtiğini" söyledi. Stamboulieh, "Yüksek Mahkeme'nin bir AR-15 ve şarjör davasını ele alması ve alt mahkemelerin mahkeme içtihatlarına karşı isyanını sona erdirmesi kritik önem taşıyor" dedi.
Yüksek Mahkeme geçen yıl benzer davalardaki temyiz başvurularını reddettiğinde, üç muhafazakâr yargıç bu karara muhalefet şerhi koymuştu.
Dördüncü bir muhafazakâr yargıç olan Brett Kavanaugh, AR-15'lerin "yasaya saygılı vatandaşlar tarafından yaygın olarak kullanıldığı ve bu nedenle İkinci Değişiklik tarafından korunduğu" yönündeki itirazçıların argümanına sempati duyduğunu ifade etti. Kavanaugh, mahkemenin "muhtemelen AR-15 konusunu yakında ele alacağını" söyledi.
Mahkeme ayrıca, federal lisanslı silah satıcılarının 21 yaşın altındaki yetişkinlere tabanca satmasını yasaklayan ABD hükümeti yasağına ve benzer eyalet yasalarına yönelik bir itirazı da değerlendiriyor.
BRUEN TESTİ
Her iki yeni silah hakkı kararında da mahkeme, muhafazakâr Yargıç Clarence Thomas'ın New York State Rifle & Pistol Association - Bruen davasında 2022'de yazdığı dönüm noktası niteliğindeki bir karardan ortaya çıkan yasal testi uyguladı.
Sözde Bruen testine göre, silah kontrolü önlemlerinin İkinci Değişiklik'e uygun olması için yalnızca önemli bir hükümet çıkarını ilerletmek yerine "bu ulusun ateşli silah düzenlemesine ilişkin tarihi geleneğiyle tutarlı" olması gerekiyor.
Bu testi 2024 tarihli ABD - Rahimi davasında uygulayan mahkeme, 8'e 1 oyla, aile içi şiddet tedbir kararları altındaki kişilerin silah bulundurmasını suç sayan federal bir yasayı onadı. Bu, bugüne kadar Yüksek Mahkeme'de Bruen testinden zarar görmeden kurtulan tek yasa oldu.
Özgürlükçü Independence Institute düşünce kuruluşundan İkinci Değişiklik uzmanı David Kopel, aile içi şiddet uygulayıcılarının tehlikeliliğinin Rahimi kararını son iki karardan ayırdığını söyledi. Kopel, son silah hakkı davalarındaki davacılara atıfta bulunarak, "Esrar kullanan barışçıl insanlar ve gizli taşıma iznine sahip kişiler tehlikeli değil" dedi. Kopel, "Bruen'in atıfta bulunduğu geniş tarihi gelenekler, bazı Amerikalıların ne zaman silahsızlandırılabileceğine ilişkin kural olarak bir tehlikelilik standardına işaret ediyor" diye ekledi.
Hawaii yetkilileri, eyalet yasasının silah taşıma hakkı ile mülk sahiplerinin mülklerinden silahları çıkarma hakkı arasında doğru bir denge kurduğunu savunmuştu.
Liberal Yargıç Ketanji Brown Jackson, yazılı muhalefet şerhinde, mahkemenin muhafazakârlarını Bruen testini "yargının, silahlara erişimi her şeyin üstünde tutarak yasama meclislerinin iradesini engellemesine izin veren bir serbest dalaşaya" dönüştürmekle suçladı.
Pepperdine'den Charles, mahkemedeki bazı muhafazakârların silah bulundurma ve taşıma hakkının "ikinci sınıf bir hak" olarak ele alındığı yönündeki görüşünü reddetti. Charles, "Mahkemenin doktrini, İkinci Değişiklik hakkını birinci sınıf bir hakkın çok üstüne çıkardı" dedi.
