Avrupa Komisyonu, e-ticaret platformu AliExpress'e, pazar yerinde satılan yasa dışı, güvenli olmayan ve sahte ürünlerle ilgili riskleri gerektiği gibi değerlendirip azaltmadığı gerekçesiyle 550 milyon euro para cezası kesti.
Komisyon, AliExpress'in Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal ettiğini belirtti. Platformun yeterli risk değerlendirmesi yapmadığı ve yasaklı ürünlerin dolaşımını engellemek için etkili önlemler almadığı kaydedildi.
Komisyon ayrıca AliExpress'e, tespit edilen eksiklikleri gidermesi ve mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerine uyması için önlemler alması talimatını verdi.
Soruşturma, AliExpress'in potansiyel olarak yasa dışı ürünleri incelemek için yeterli personele sahip olup olmadığını gerçekçi bir şekilde değerlendirmediğini, aynı zamanda bu tür ürünleri tespit etme ve kaldırma sistemlerinin etkinliğini abarttığını ortaya koydu.
Komisyona göre platform, mevcut insan moderatör sayısı ile incelenmesi gereken içerik hacmi arasındaki dengesizliği yeterince hesaba katmadı.
Komisyon ayrıca AliExpress'in öneri ve reklam sistemlerinin yasa dışı ürünlerin daha geniş çapta dağıtımına nasıl katkıda bulunabileceğini de düzgün bir şekilde değerlendirmediğini tespit etti.
Komisyon servisleri tarafından yapılan testler, platformdan kaldırılmadan önce çok sayıda yasa dışı ürünün tüketicilere önerildiğini veya reklamının yapıldığını gösterdi.
Soruşturma ayrıca AliExpress'in risk değerlendirmesi yaparken yetersiz nicel göstergelere güvendiğini ortaya koydu. Platform, moderasyon sistemlerinin yasa dışı ürünlerin ortaya çıkmasını veya benzer formlarda geri dönmesini engelleyip engellemediğini düzgün bir şekilde belirlemeyen tek bir ölçüt kullanıyordu.
Komisyon, kendi testlerinin AliExpress'in moderasyon çabalarına rağmen çok sayıda yasa dışı ürünün dolaşımda kalmaya devam ettiğini gösterdiğini söyledi.
Bulgular ayrıca AliExpress'in yasa dışı ürünlerle ilgili sistemik riskleri azaltma çabalarındaki başarısızlıkları da vurguladı.
Komisyona göre platformun tespit sistemleri etkili bir şekilde çalışmıyordu. Sahte ürünler, güvenli olmayan oyuncaklar ve tehlikeli kozmetikler, tespit edildikten sonra bile haftalarca satın alınabilir durumda kaldı.
AliExpress ayrıca yasa dışı ürün satan tacirlere yönelik yaptırımları düzgün bir şekilde uygulamamakla da eleştirildi.
Komisyon, platformun ceza politikasının yeterince uygulanmadığını, yasa dışı ürün sattığı için cezalandırılan mağazaların faaliyetlerine devam etmesine izin verildiğini belirtti.
Soruşturma, ürün uygunluk kontrollerinin ürünlerin yanlış kategorize edilmesi yoluyla kolayca atlatılabildiğini ortaya koydu.
AliExpress, ürünlerin doğru kategorilere yerleştirilip yerleştirilmediğini doğrulamak için yetersiz personel tahsis etmişti. Mevcut kontroller ise yayın öncesinde yanlış kategorize edilmiş ürünleri tespit edemedi.
Komisyon, bazı tacirlerin daha az talepkar gerekliliklerden yararlanmak için ürünleri bilinçli olarak yanlış kategorilere yerleştirdiğini ve böylece uygun olmayan ürünlerin mevcut kalmasına izin verdiğini söyledi.
Platform ayrıca Komisyona göre sahte ürünlerin yayılmasını yeterince engelleyemedi.
Komisyon, sahte ürünlerin tüketiciler için risk oluştururken aynı zamanda tasarım, güvenlik testi ve inovasyona yatırım yapan meşru işletmelere de zarar verdiğini belirtti.
Komisyon, sahte satışları önlemeyi amaçlayan AliExpress'in zorunlu marka yetkilendirme sisteminin etkisiz olduğunu ve yeterli personele sahip olmadığını söyledi.
Bunun sonucunda tacirler sistemi atlatıp ürün yayınlayabildi ve bu ürünler daha sonra sahte olduğu tespit edilerek kaldırıldı.
550 milyon euroluk para cezası, ihlallerin niteliği, ciddiyeti ve süresi dikkate alınarak hesaplandı. Komisyon, etkilenen Avrupa Birliği kullanıcılarının sayısını ve ihlallerin en azından ön bulguların yayınlandığı Haziran 2025'e kadar devam ettiği gerçeğini göz önünde bulundurdu.
Komisyon, uygun risk değerlendirmeleri yapmamanın ve sistemik riskleri etkili bir şekilde azaltmamanın DSA'nın özellikle ciddi ihlalleri olduğunu söyledi.
Ancak cezayı belirlerken Dijital Hizmetler Yasası'nın nispeten yeni olması gibi hafifletici faktörleri de dikkate aldı.
Karar uyarınca AliExpress'in 20 Ekim 2026'ya kadar Komisyona, tespit edilen başarısızlıkları düzeltmek için alınacak önlemleri özetleyen bir eylem planı sunması gerekiyor.
Avrupa Dijital Hizmetler Kurulu'nun planı aldıktan sonra bir ay içinde görüş bildirmesi, ardından Komisyon'un nihai kararı vermek ve uygulama için makul bir süre belirlemek üzere bir ayı daha olacak.
Karara uyulmaması durumunda periyodik ceza ödemeleri söz konusu olabilir. Komisyon, DSA'ya uygunluğu sağlamak için AliExpress ile çalışmaya devam edeceğini belirtti.
Komisyon, 14 Mart 2024'te AliExpress hakkında resmi soruşturma başlatmıştı. Soruşturma kapsamında risk değerlendirmesi ve azaltma, içerik denetimi, iç şikayet işleme mekanizmaları, reklam ve öneri sistemi şeffaflığı, tacir izlenebilirliği ve araştırmacılar için veri erişimi gibi olası ihlaller inceleniyordu.
18 Haziran 2025'te Komisyon, AliExpress tarafından sunulan ve soruşturmaya yol açan endişelerin çoğunu gidermeyi amaçlayan bir dizi taahhüdü kabul etti ve bağlayıcı hale getirdi.
Bu taahhütler, platformun bildirim ve eylem mekanizması ile reklam ve öneri sistemlerine ilişkin şeffaflık gereklilikleri gibi alanları kapsıyordu.
Aynı gün Komisyon, AliExpress'in DSA'ya özellikle yasa dışı ürünlerin yayılmasıyla ilgili sistemik riskleri değerlendirme ve azaltma konusunda uymadığına dair ön bulgular yayınladı. Bu iki alan taahhütler kapsamında değildi.
Nihai karar, AliExpress'in 2023 ve 2024 risk değerlendirme raporlarına, platformun 6 Kasım 2023 ve 18 Ocak 2024 tarihli resmi Komisyon taleplerinin ardından sağladığı ek bilgilere, üçüncü taraflardan gelen bilgilere ve Komisyon'un kendi soruşturma çalışmalarına dayanıyor.
